काठमाडौं । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले आगामी आर्थिक वर्षभित्र मुलुकको कुल जडित विद्युत् उत्पादन क्षमता पाँच हजार ३३५ मेगावाट पुर्याउने महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य सार्वजनिक गरेको छ । मन्त्रालयले आफ्नो वार्षिक विकास कार्यक्रममा यसका लागि विस्तृत योजना प्रस्तुत गरेको छ, जसमा विद्युत् उत्पादन, प्रसारण र वितरण प्रणालीको विस्तारमा विशेष जोड दिइएको छ ।
उक्त कार्यक्रमअनुसार, आगामी एक वर्षभित्र थप एक हजार ४० मेगावाट जलविद्युत् उत्पादन क्षमता राष्ट्रिय प्रणालीमा जोडिनेछ । यो लक्ष्य हासिल गर्न निर्माणाधीन तथा निर्माणको अन्तिम चरणमा पुगेका जलविद्युत् आयोजनाहरूको समयमै सम्पन्न गर्न ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले विशेष प्राथमिकताका साथ कार्य अगाडि बढाउने जनाएको छ । निजी क्षेत्रबाट निर्माण भइरहेका आयोजनाहरूलाई पनि आवश्यक सहजीकरण गरी निर्धारित समयमै सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ, जसले समग्र विद्युत् उत्पादन वृद्धिमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।
विद्युत् उत्पादनमा जलविद्युत्को प्रभुत्व कायम रहे पनि, वैकल्पिक ऊर्जा स्रोतहरूको विकासलाई पनि प्राथमिकता दिइएको छ । वार्षिक विकास कार्यक्रमअनुसार, आगामी आर्थिक वर्षमा लघु तथा साना जलविद्युत् आयोजनाबाट थप ४३ मेगावाट विद्युत् उत्पादन क्षमता विस्तार गरिनेछ । यसैगरी, नवीकरणीय ऊर्जाको रूपमा सौर्य ऊर्जालाई प्रवर्द्धन गर्दै थप ९९ मेगावाट विद्युत् उत्पादन क्षमता थप गरिने लक्ष्य छ, जसले ऊर्जा मिश्रणलाई विविधता दिनुका साथै दिगो विकासमा टेवा पुर्याउनेछ ।
उत्पादित विद्युत्लाई उपभोक्तासम्म पुर्याउन र राष्ट्रिय प्रणालीलाई सुदृढ बनाउन प्रसारण पूर्वाधारको विस्तारलाई पनि उच्च प्राथमिकतामा राखिएको छ । आगामी आर्थिक वर्षमा ६६ केभी प्रसारण लाइनको कुल लम्बाइ हालको सात हजार ४८ सर्किट किलोमिटरबाट बढाएर सात हजार ८०८ सर्किट किलोमिटर पुर्याउने लक्ष्य निर्धारण गरिएको छ । यसैगरी, ३३ केभी प्रसारण लाइनको क्षमता पनि विस्तार गर्दै आठ हजार ३२५ सर्किट किलोमिटरबाट बढाएर आठ हजार ४२९ सर्किट किलोमिटर पुर्याउने योजना छ ।
प्रसारण प्रणालीको सुदृढीकरणका लागि आगामी आवमा १२ वटा महत्त्वपूर्ण प्रसारण लाइन आयोजनाहरू सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिइएको छ । यी आयोजनाहरू सम्पन्न भएपछि आन्तरिक रूपमा विद्युत् प्रवाहमा उल्लेखनीय सहजता आउनेछ भने नवनिर्मित आयोजनाहरूबाट उत्पादित विद्युत्लाई राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा जोड्न थप सुविधा प्राप्त हुनेछ । यसका साथै, काठमाडौँ उपत्यकाको मध्यभाग हुँदै जाने एक रणनीतिक प्रसारण लाइन निर्माणको योजनालाई पनि कार्यान्वयनमा ल्याइने मन्त्रालयले जनाएको छ, जसले राजधानीको विद्युत् माग आपूर्तिमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ ।
विद्युत् खपत वृद्धि र चुहावट नियन्त्रण पनि मन्त्रालयको प्रमुख प्राथमिकतामा परेका छन् । आगामी आर्थिक वर्षमा प्रतिव्यक्ति विद्युत् खपतलाई पाँच सय ११ किलोवाट घण्टा पुर्याउने महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य लिइएको छ, जुन देशको आर्थिक विकास र जीवनस्तर सुधारको सूचक मानिन्छ । साथै, विद्युत् चुहावटलाई १२ दशमलव शून्य तीन प्रतिशतमा सीमित गर्ने लक्ष्य निर्धारण गरिएको छ । विद्युत् चुहावट नियन्त्रणले प्रणालीको दक्षता बढाउनुका साथै वित्तीय घाटा कम गर्न र उपलब्ध ऊर्जाको अधिकतम सदुपयोग गर्न मद्दत गर्नेछ । यी समग्र लक्ष्यहरूले नेपालको ऊर्जा क्षेत्रलाई आत्मनिर्भर र सुदृढ बनाउने दिशामा महत्त्वपूर्ण कदम चाल्ने विश्वास गरिएको छ ।
