महिला खेलाडीको दिगो भविष्यका लागि शिक्षा र रोजगारी अनिवार्य: कबड्डी कप्तान मानमती विष्ट
नेपाली खेलकुद क्षेत्रमा महिला खेलाडीहरूको दिगो भविष्य सुनिश्चित गर्न शिक्षा र रोजगारीको समानन्तर विकास अपरिहार्य रहेको कबड्डी खेलकी राष्ट्रिय कप्तान मानमती विष्टले बताउनुभएको छ। खेलाडी जीवनको सीमित अवधि र आर्थिक सुरक्षाको चुनौतीलाई मध्यनजर गर्दै उहाँले खेल सँगसँगै अध्ययन र सम्भव भएसम्म रोजगारीमा समेत संलग्न हुनुपर्नेमा जोड दिनुभएको हो।
हालै चीनमा सम्पन्न एशियन बीच गेम्समा नेपाली टोलीलाई कास्य पदक दिलाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेकी कप्तान विष्टले बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताउनुभयो, “धनी मानिसहरूले त कबड्डी खेल्दैनन्। गरिबका छोराछोरी खेतमा काम गरेको भएर बलिया हुन्छन् र खेलमा पनि राम्रो गर्छन्। विभिन्न कुराका लागि पैसा चाहिने भएका कारण पढाइलाई निरन्तरता दिएर जागिर खाइहाले राम्रो हुन्छ।” उहाँको भनाइले नेपाली खेलकुदको यथार्थ चित्रण गर्छ, जहाँ अधिकांश खेलाडीहरू आर्थिक रूपमा विपन्न पृष्ठभूमिबाट आउँछन् र उनीहरूलाई खेल जीवन बाहेकको योजनाको आवश्यकता पर्छ।
नेपालमा खेलकुदलाई पूर्णकालीन पेसाका रूपमा अँगाल्न चुनौतीहरू छन्। अधिकांश खेलकुदहरूमा पर्याप्त आर्थिक प्रोत्साहन, छात्रवृत्ति वा नियमित आम्दानीको स्रोत नहुँदा खेलाडीहरूलाई आफ्नो दैनिक जीविका चलाउन मुस्किल पर्ने गरेको छ। विशेषगरी महिला खेलाडीहरूका लागि त यो चुनौती झनै जटिल बन्ने गरेको छ, जहाँ उनीहरूलाई खेलकुदमा लाग्न पारिवारिक तथा सामाजिक दबाबको पनि सामना गर्नुपर्ने हुन्छ। यस्तो अवस्थामा शिक्षाले उनीहरूलाई वैकल्पिक करियरको अवसर प्रदान गर्छ भने रोजगारीले आर्थिक स्थिरता दिएर खेलकुदमा अझ बढी ध्यान केन्द्रित गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
काबड्डीजस्ता परम्परागत खेलहरूमा ग्रामीण क्षेत्रका मेहनती युवायुवतीहरूको बाहुल्यता देखिन्छ। शारीरिक श्रमबाट प्राप्त हुने बल र सहनशीलताले उनीहरूलाई यी खेलहरूमा अब्बल बनाउँछ। तर, खेलकुदबाट मात्रै जीवन धान्न नसकिने कटु यथार्थले गर्दा धेरै प्रतिभावान खेलाडीहरू बीचमै खेल छोड्न बाध्य हुने गरेका छन्। कप्तान विष्टको भनाइले खेलकुद संघसंस्थाहरूलाई पनि खेलाडीको समग्र विकासमा ध्यान दिन र उनीहरूलाई शैक्षिक तथा पेसागत अवसर प्रदान गर्न प्रोत्साहन गर्नुपर्ने सन्देश दिएको छ। खेलाडीको भविष्यलाई केवल खेल मैदानसँग मात्र सीमित नराखी उनीहरूको जीवनयापनको दीर्घकालीन योजनामा पनि सहयोग पुर्याउनुपर्ने आवश्यकता छ।
मानमती विष्टजस्ता खेलाडीहरूले देशका लागि पदक जित्दा राष्ट्रको शिर उच्च हुन्छ। तर, पदक जित्ने खेलाडीहरूको व्यक्तिगत जीवन भने संघर्षमय नै रहने गरेको छ। यस्ता चुनौतीहरूका बाबजुद पनि उनीहरूले आफ्नो लगन र परिश्रमले सफलता हासिल गरिरहेका छन्। उहाँको अनुभवले महिला खेलाडीहरूलाई केवल खेलमा मात्र नभई पढाइ र रोजगारीमा पनि उत्तिकै सक्रिय रहन प्रेरणा दिन्छ, ताकि उनीहरूको खेल जीवन पश्चात् पनि सम्मानजनक र सुरक्षित भविष्य सुनिश्चित होस्। नेपाली खेलकुद क्षेत्रको दिगो विकासका लागि कप्तान विष्टको यो दूरगामी विचारलाई नीति निर्माण तहमा पनि गम्भीरतापूर्वक लिइनुपर्दछ।
