जनकपुरधाम, मङ्सिर ६ गते । मधेश प्रदेशका स्थानीय तहहरूको क्षमता अभिवृद्धि गर्ने महत्वपूर्ण उद्देश्यका साथ जनकपुरधाममा सामाजिक सूचना व्यवस्थापन प्रणाली (एसआइएमएस) सम्बन्धी तीनदिने अभिमुखीकरण कार्यक्रम सुरु भएको छ। यो कार्यक्रम विशेषगरी महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसंख्यक र सामाजिक सुरक्षाका क्षेत्रमा स्थानीय सरकारहरूको भूमिकालाई थप प्रभावकारी बनाउन केन्द्रित रहेको छ। नेपाल सरकारको महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसंख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले लाइफ नेपालसँगको समन्वयमा आयोजना गरेको यस अभिमुखीकरणले स्थानीय तहमा तथ्याङ्क सङ्कलन, विश्लेषण र उपयोगको क्षमता विकासमा टेवा पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
आइतबारदेखि सञ्चालन भएको यस कार्यक्रममा मधेश प्रदेशका सबै १३६ वटा स्थानीय तहका महिला तथा बालबालिका शाखा र तथ्याङ्क शाखाका प्रतिनिधिहरूलाई चरणबद्ध रूपमा सहभागी गराइनेछ। कार्यक्रमको पहिलो दिन धनुषा, महोत्तरी र सर्लाही जिल्लाका ४३ वटा स्थानीय तहका प्रतिनिधिहरूको उत्साहजनक सहभागिता रहेको थियो। लाइफ नेपालका कार्यक्रम संयोजक लक्ष्मी शाहका अनुसार, आगामी दिनहरूमा प्रदेशका अन्य जिल्लाका पालिकाहरूलाई पनि यस अभिमुखीकरणमा समेटिनेछ, जसले प्रदेशभर सामाजिक सूचना प्रणालीको समान कार्यान्वयन सुनिश्चित गर्नेछ।
कार्यक्रमको उद्घाटन सत्रलाई सम्बोधन गर्दै मन्त्रालयका सचिव कृष्णबहादुर राउतले सामाजिक सूचना व्यवस्थापन प्रणालीलाई सामाजिक तथा आर्थिक रूपमा पछाडि परेका र लक्षित वर्गको उत्थानका लागि अपरिहार्य माध्यमको रूपमा व्याख्या गर्नुभयो। उहाँले स्थानीय तहले यस प्रणालीलाई प्रभावकारी रूपमा अवलम्बन गर्न सकेमा वास्तविक तथ्याङ्कका आधारमा निर्णय लिन सक्ने बताउनुभयो। यस प्रणालीले लक्षित वर्गको वास्तविक अवस्था पहिचान गर्न, उनीहरूको आवश्यकताको गहिरो विश्लेषण गर्न तथा सोहीअनुसारका यथार्थपरक योजना र कार्यक्रमहरू निर्माण गर्न स्थानीय सरकारहरूलाई सहयोग पुर्याउने उहाँको भनाइ थियो।
सचिव राउतले स्पष्ट पार्दै भन्नुभयो, “सामाजिक सूचना व्यवस्थापन प्रणालीले कुन वर्ग वा समुदायलाई कस्तो सहयोग तथा सेवा आवश्यक छ भन्ने पहिचान गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। यसले स्रोतसाधनको उचित परिचालनमा योगदान पुर्याउनुका साथै कार्यक्रमहरूको दोहोरोपना हटाउन र सेवा प्रवाहलाई अझ लक्षित तथा प्रभावकारी बनाउन मद्दत गर्छ।” उहाँले यस प्रणालीको माध्यमबाट सामाजिक सुरक्षाका कार्यक्रमहरूलाई सही व्यक्तिसम्म पुर्याउन र सार्वजनिक स्रोतको अधिकतम सदुपयोग गर्न सकिनेमा जोड दिनुभयो, जसले सामाजिक न्यायको आधार तयार पार्नेछ।
अभिमुखीकरण कार्यक्रममा प्रशिक्षक रामहरि गैरेले सहभागीहरूलाई सामाजिक सूचना व्यवस्थापन प्रणालीको अवधारणा, यसको आवश्यकता, प्रयोगका विधिहरू तथा स्थानीय स्तरमा यसको प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि आवश्यक प्राविधिक र व्यवस्थापकीय पक्षहरूबारे विस्तृत प्रशिक्षण दिनुभएको थियो। यस तालिमले स्थानीय तहका कर्मचारीहरूलाई तथ्याङ्क वैज्ञानिक ढंगले व्यवस्थापन गर्न र सोही तथ्याङ्कको आधारमा नीति निर्माण गर्न सक्षम बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
मन्त्रालयका उपसचिव बद्री कार्कीले यो अभिमुखीकरणले सामाजिक सूचना व्यवस्थापन प्रणालीलाई स्थानीय तहसम्म विस्तार गर्न र यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन सुनिश्चित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो। उहाँका अनुसार, यस प्रणालीको सफल कार्यान्वयनले सामाजिक सुरक्षाका कार्यक्रमहरूलाई अझ बढी पारदर्शी, जवाफदेही र नागरिकमैत्री बनाउन मद्दत पुग्नेछ।
कार्यक्रममा युनिसेफका मधेश प्रदेश कार्यालय प्रमुख अनिता दहाल, युनिसेफका बिष्णु माया भट्टराई, लाइफ नेपालका अध्यक्ष सुरैत ठाकुर लगायतका विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधि तथा सरोकारवालाहरूको सहभागिता रहेको थियो।
