काठमाडौंमा आत्मदाह प्रयासपछि उपचारका क्रममा ज्यान गुमाएका मुगुका २५ वर्षीय गणेश नेपालीको परिवारलाई नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले एक लाख रुपैयाँ सहयोग प्रदान गरेका छन्। कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालयका कार्यवाहक मुख्य सचिव कृष्णप्रसाद दुलालले जारी गरेको विज्ञप्तिमा उल्लेख भएअनुसार, सभापति थापाले स्वर्गीय नेपालीको परिवारलाई आफ्नो व्यक्तिगततर्फबाट राहत स्वरूप उक्त रकम सहयोग गरेका हुन्। यसैक्रममा सभापति थापाले स्वर्गीय गणेश नेपालीप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै उनको आत्माको चिरशान्तिको कामना गरेका छन्। साथै, शोक सन्तप्त परिवारजनप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गरेका छन्।
स्वर्गीय गणेश नेपालीको हृदयविदारक घटना गत असार २५ गते काठमाडौंको त्रिपुरेश्वरस्थित राहदानी विभाग अगाडिको सडकमा भएको थियो। मुगुको सोरु गाउँपालिका–१ निवासी २५ वर्षीय नेपालीले सार्वजनिक स्थलमै आफ्नो मोटरसाइकलको पेट्रोल शरीरमा खन्याएर आत्मदाहको प्रयास गरेका थिए। यो घटनाले तत्कालै स्थानीय तथा बटुवाहरूको ध्यान तानेको थियो। गम्भीर रूपमा जलेका उनलाई घटनास्थलबाट तत्काल उद्धार गरी उपचारका लागि वीर अस्पताल पुर्याइएको थियो। घटनालगत्तै उनको शरीरको ठूलो भाग जलेका कारण अवस्था चिन्ताजनक रहेको चिकित्सकहरूले जानकारी दिएका थिए।
अस्पतालमा सघन उपचारका बाबजुद पनि गणेश नेपालीको स्वास्थ्यमा सुधार आउन सकेन। घटनाको भोलिपल्ट, अर्थात् असार २६ गते, उपचारकै क्रममा उनको निधन भएको थियो। २५ वर्षीय एक युवाले सार्वजनिक स्थलमै आत्मदाह गर्ने जस्तो कठोर कदम चाल्नुले देशभर तरंग पैदा गरेको छ र सामाजिक सञ्जाल तथा सञ्चार माध्यमहरूमा व्यापक चर्चा पाएको छ। यो घटनाले समाजमा गहिरो निराशा र पीडाको संकेत गरेको विश्लेषकहरू बताउँछन्। यसले देशमा बढ्दै गएको मानसिक स्वास्थ्य समस्या, आर्थिक संकट र युवामा व्याप्त बेरोजगारीको भयावह स्थितिलाई थप उजागर गरेको छ।
यस्ता घटनाहरूले व्यक्तिमा चरम निराशा र हताशाको अवस्था पुगेपछि गरिने अन्तिम उपायका रूपमा लिइन्छ। समाजशास्त्री तथा मनोविद्हरूका अनुसार, जब व्यक्तिले आफ्नो समस्याको समाधान कहीँकतै देख्दैन, राज्य प्रणालीप्रति विश्वास गुमाउँछ र जीवनदेखि नै विरक्त हुन्छ, तब यस्ता अप्रिय घटनाहरू घट्न सक्छन्। गणेश नेपालीको घटनाले युवा वर्गमा बढ्दो नैराश्यतालाई स्पष्ट पारेको छ। रोजगारीको अभाव, अवसरको कमी, भ्रष्टाचार र सुशासनको खडेरीले धेरै युवाहरूलाई विदेश पलायन हुन बाध्य पारिरहेको छ भने कतिपयलाई मानसिक रूपमा विक्षिप्त बनाइरहेको छ, जसको पराकाष्ठा आत्मघाती कदमका रूपमा प्रकट हुने गरेको छ।
सभापति गगनकुमार थापाद्वारा गरिएको यो आर्थिक सहयोगले स्वर्गीय गणेश नेपालीको परिवारलाई तत्काल राहत पुगे पनि, यस्ता घटनाहरूको मूल कारणमाथि गम्भीर बहस र समाधान खोज्नुपर्ने आवश्यकता झन् बढेको छ। राजनीतिक दलहरू, सरकार र नागरिक समाजले यस्ता घटनाहरूबाट पाठ सिक्दै भविष्यमा यस्ता त्रासदीपूर्ण अवस्था दोहोरिन नदिनका लागि ठोस नीति र कार्यक्रमहरू ल्याउनुपर्नेमा जोड दिइएको छ। युवाहरूका लागि रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्ने, सुशासन कायम गर्ने, भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने र मानसिक स्वास्थ्य सेवामा पहुँच बढाउने जस्ता विषयहरूमा राज्यले तत्काल प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्ने आवाजहरू चौतर्फी उठिरहेका छन्।
गणेश नेपालीको आत्मदाहको घटना एक व्यक्तिको मात्र नभई समग्र समाज र राज्य प्रणालीमा देखिएका गम्भीर समस्याहरूको प्रतिविम्ब हो। यो घटनाले राज्य संयन्त्रलाई आफ्ना नागरिकहरूको आधारभूत आवश्यकता, मानसिक स्वास्थ्य र न्यायमाथि गम्भीरतापूर्वक सोच्न बाध्य बनाएको छ। आशा गरौँ, यो दुःखद घटनाले सम्बन्धित निकायलाई गहिरो रूपमा झक्झकाउनेछ र भविष्यमा यस्ता विदारक दृश्यहरू देख्न नपरोस् भनेर आवश्यक र दिगो पहल गरिनेछ, ताकि कुनै पनि नागरिकले चरम निराशाका कारण यस्तो कठोर निर्णय लिनु नपरोस्।
