काठमाडौँ, असार ४ गते । विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तनमन्त्री महावीर पुनले वर्तमान सरकारको प्रमुख प्राथमिकता सूचना प्रविधि (IT) र कृत्रिम बौद्धिकता (AI) को तीव्र विकास तथा अधिकतम उपयोग रहेको स्पष्ट पार्नुभएको छ । उहाँले यस क्षेत्रको समग्र विकासबाट मात्र राष्ट्रलाई द्रुतगतिमा अगाडि बढाउन सकिने बताउनुभयो ।
प्रतिनिधि सभाको बिहीबारको बैठकमा आफ्नो मन्त्रालयको विनियोजन शीर्षकमाथि सांसदहरूले उठाएका प्रश्नहरूको जवाफ दिने क्रममा मन्त्री पुनले यस विषयमा सरकारको स्पष्ट नीति रहेको जानकारी दिनुभयो । उहाँले कृत्रिम बौद्धिकता र सूचना प्रविधिको विकासलाई व्यावहारिक प्रयोगमा ल्याउन प्रधानमन्त्रीले विशेष चासो र प्राथमिकता दिनुभएको उल्लेख गर्नुभयो । सूचना प्रविधि क्षेत्रको महत्त्वलाई मध्यनजर गर्दै प्रधानमन्त्रीले यसअघि सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयअन्तर्गत रहेको सूचना प्रविधिसम्बन्धी सम्पूर्ण जिम्मेवारी हाल आफ्नो मातहतमा ल्याउनुभएको समेत मन्त्री पुनले जानकारी गराउनुभयो । यो कदमले सूचना प्रविधिको विकासलाई सरकारको उच्च प्राथमिकतामा राखेको देखाउँछ ।
मन्त्री पुनले अनुसन्धान, रिसर्च र नवप्रवर्तनका कार्यहरू केवल सैद्धान्तिक अध्ययन वा शोधपत्र प्रकाशनमा मात्र सीमित रहनु नहुनेमा जोड दिनुभयो । उहाँका अनुसार, यस्ता कार्यहरूको वास्तविक उपलब्धि तब मात्र प्राप्त हुन्छ जब तिनलाई व्यावहारिक रूपमा उद्योगधन्दा तथा अन्य क्षेत्रमा प्रयोग गरिन्छ । सरकारले यसै नीतिअन्तर्गत प्रविधि विकासलाई कागजमा सीमित नराखी आम जनजीवन र औद्योगिक उत्पादनमा प्रत्यक्ष रूपमा जोड्न खोजेको छ । यसले देशको आर्थिक वृद्धि र रोजगारी सिर्जनामा महत्त्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
उहाँले भन्नुभयो, “अहिलेको सरकारको मुख्य उद्देश्य एआई र आईटीको अधिकतम विकास गरी देशलाई आर्थिक रूपमा सक्षम र समृद्ध बनाउनु नै हो । यो कार्य कुनै एक व्यक्ति वा मन्त्रालयको मात्र नभई सम्पूर्ण राष्ट्रको साझा दायित्व हो, जसलाई हामी सबैको सहकार्यबाट मात्र सफल पार्न सकिन्छ ।” यसका लागि सार्वजनिक, निजी तथा शैक्षिक क्षेत्रबीचको सहकार्य अपरिहार्य रहेको उहाँको भनाइ थियो ।
मन्त्री पुनले नवप्रवर्तन र आविष्कारका नयाँ उपलब्धिहरूबाट उद्योगहरूले प्रत्यक्ष लाभ लिन पाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभयो । उहाँका अनुसार, कुनै नयाँ प्रविधिको आविष्कार भए त्यसको फाइदा सिधै उद्योगहरूले उपभोग गर्न सक्नुपर्छ, जसले औद्योगिक उत्पादनमा वृद्धि र प्रतिस्पर्धात्मक क्षमतामा सुधार ल्याउँछ । हालसम्म यस पक्षमा पर्याप्त ध्यान नपुगेको र सूचना प्रविधिको प्रयोगबाट उद्योगहरूको प्रवर्द्धन हुन्छ भन्ने कुरा स्वयम् उद्योगीहरूमा समेत राम्ररी जानकारी नभएको अवस्थाप्रति उहाँले चिन्ता व्यक्त गर्नुभयो । यसलाई सम्बोधन गर्न सरकारले उद्योग र प्रविधि क्षेत्रबीच समन्वय बढाउने र चेतना अभिवृद्धि गर्ने कार्यक्रमहरू ल्याउने सङ्केत दिनुभयो ।
समग्रमा, मन्त्री पुनको भनाइले नेपाललाई डिजिटल युगमा अगाडि बढाउने र प्रविधिलाई राष्ट्रिय विकासको मेरुदण्डका रूपमा स्थापित गर्ने सरकारको सङ्कल्पलाई प्रतिविम्बित गर्छ । यसका लागि आवश्यक नीतिगत सुधार, लगानी वृद्धि तथा जनशक्तिको विकासमा सरकारले जोड दिने देखिन्छ ।
