मधेश प्रदेशमा व्याप्त कुपोषणको समस्या निराकरणका लागि बानीव्यवहारमा परिवर्तन ल्याउनु अपरिहार्य रहेको मधेश प्रदेशका मुख्यमन्त्री कृष्णप्रसाद यादवले बताउनुभएको छ। धनुषाको लालगढमा मंगलबारदेखि सुरु भएको तीनदिने मधेश प्रदेशस्तरीय पोषण नीति संवाद तथा शिखर सम्मेलन-२०८३ को उद्घाटन गर्दै मुख्यमन्त्री यादवले प्रत्येक घरको भान्साघरलाई व्यवस्थित गर्नसके मात्र पोषणको अवस्थामा उल्लेख्य सुधार आउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
कृषि उत्पादनको दृष्टिले मधेश प्रदेश अन्य प्रदेशको तुलनामा धेरै राम्रो स्थितिमा रहे पनि, उत्पादित खाद्य सामग्रीको उचित उपयोग हुन नसक्दा यहाँ कुपोषणले गम्भीर समस्याको रूप लिएको उहाँको भनाइ थियो। विशेषगरी बालबालिका तथा महिलाहरूमा देखिने पुड्कोपन, ख्याउटेपन र रक्तअल्पता जस्ता समस्याहरूले प्रदेशको समग्र मानव विकास सूचकांकमा नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ। यस विषम परिस्थितिलाई सम्बोधन गर्न नीतिगत सुधारका साथै जनस्तरमा चेतना अभिवृद्धि गर्नु आवश्यक रहेको मुख्यमन्त्री यादवले औँल्याउनुभयो।
मुख्यमन्त्रीले थप स्पष्ट पार्दै भन्नुभयो, “हामीसँग पर्याप्त खाद्य स्रोत र विविधता हुँदाहुँदै पनि कतिपय परिवारहरूमा सही खानपान र सरसफाइको अभावका कारण कुपोषणको जालो फैलिएको छ। यसलाई चिर्नका लागि केवल सरकारी प्रयास पर्याप्त छैन, समुदायको सक्रिय सहभागिता र घरपरिवार स्तरमा पोषणसम्बन्धी सही जानकारीको प्रवाह हुनुपर्छ।” उहाँले पोषिलो खानाको छनोट, तयारी र उपभोगमा ध्यान दिनुका साथै स्वस्थ जीवनशैली अपनाउन सबैलाई आग्रह गर्नुभयो।
तीनदिने शिखर सम्मेलनले मधेश प्रदेशमा कुपोषणका कारण उत्पन्न हुने पुड्कोपन (stunting), ख्याउटेपन (wasting) र रक्तअल्पता (anemia) जस्ता समस्याहरूको निदानका लागि ठोस नीतिगत निष्कर्ष प्रदान गर्ने मधेश प्रदेश सरकारका स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्यामन्त्री जङ्गीलाल रायले जानकारी दिनुभयो। उहाँले सम्मेलनले विज्ञहरूको सुझाव र अनुभवका आधारमा प्रदेश सुहाउँदो पोषण नीति र कार्ययोजना निर्माणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा व्यक्त गर्नुभयो। मन्त्री रायका अनुसार, भावी पुस्ताको स्वास्थ्य र समग्र विकासका लागि कुपोषणलाई बहुक्षेत्रीय सहकार्यमार्फत सम्बोधन गरिनु पर्छ।
सम्मेलनमा पोषण नीतिबारे विज्ञहरूबीच गहन संवाद र छलफल गरी व्यावहारिक तथा कार्यान्वयन योग्य निष्कर्ष निकालिने मधेश प्रदेश सरकारको स्वास्थ्य सचिव डा. प्रमोदकुमार यादवले स्पष्ट पार्नुभयो। उहाँले सम्मेलनबाट प्राप्त हुने नीतिगत सुझावहरूले प्रदेश सरकारलाई पोषण क्षेत्रमा प्रभावकारी कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्न मद्दत पुग्ने बताउनुभयो। प्रदेशको स्वास्थ्य सेवा निर्देशनालय सपही धनुषाको आयोजनामा भएको यस सम्मेलनले पोषणसम्बन्धी विभिन्न आयाममा प्रकाश पार्नेछ।
यस महत्त्वपूर्ण शिखर सम्मेलनमा प्रदेशका सबै पोषणसम्बद्ध प्रदेशस्तरीय सरकारी कार्यालयका प्रमुखहरू, प्रादेशिक अस्पतालका प्रमुखहरू, विभिन्न क्षेत्रका पोषणविद्हरू, तथा मधेश प्रदेशका आठवटै जिल्लाका जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका प्रमुख र पोषण अधिकृतहरूको सक्रिय सहभागिता रहेको छ। यस व्यापक सहभागिताले पोषण समस्या समाधानका लागि बहुक्षेत्रीय समन्वय र एकीकृत दृष्टिकोणको महत्त्वलाई दर्शाएको छ। सम्मेलनको अन्तिम दिन ठोस रणनीति र कार्ययोजना सहितको घोषणापत्र जारी हुने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रकाशित: २९ वैशाख २०८३ १६:०५ मंगलबार
