आदर्श गृह नेपालकी अध्यक्ष मीनाकुमारी खरेलको जीवनीमा आधारित ‘आदर्श मीना’ खण्डकाव्य लोकार्पण
“१६१ श्लोक र ९ छन्दमा रचित कृतिलाई अब महाकाव्यका रूपमा अघि बढाउन कविवर गोविन्दराज विनोदीको प्रेरणा; स्रष्टा कँडेल ‘भारद्वाज’ द्वारा अर्को खण्डकाव्य छिट्टै ल्याउने घोषणा”
चितवन, मंसिर ६ । साहित्यकार एवम् चर्चित भजन गायक हिरालाल कँडेल ‘भारद्वाज’ द्वारा रचित नवीनतम छन्दोबद्ध कृति ‘आदर्श मीना’ खण्डकाव्य आइतबार एक भव्य समारोहका बीच सार्वजनिक गरिएको छ । चितवनको भरतपुर महानगरपालिका–१५ स्थित आदर्श गृह नेपालको सर्वाङ्गीण विकासार्थ आयोजित साङ्गश्रीमद्भागवत–विराट्ज्ञानमहायज्ञ परिसरमा मिति २०८३ मंसिर ६ गते उक्त कृतिको लोकार्पण गरिएको हो ।
आदर्श गृह नेपाल, चितवनकी परिकल्पनाकार एवम् अध्यक्ष तथा सोही महायज्ञकी सङ्कल्पकर्ता समाजसेवी मीनाकुमारी खरेलको नायकत्वमा यो खण्डकाव्य तयार पारिएको हो । आदर्श नारी विकास केन्द्रको आयोजनामा तथा केन्द्रकी सचिव लक्ष्मी रिमाल पौडेलको अध्यक्षतामा सम्पन्न समारोहमा गैंडाकोट नगर प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति एवम् वरिष्ठ साहित्यकार कविवर गोविन्दराज विनोदी प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी हुनुहुन्थ्यो ।
महाकाव्य लेख्न कुलपति विनोदीको प्रेरणा र स्रष्टाको प्रतिबद्धता
लोकार्पण समारोहलाई सम्बोधन गर्दै प्रमुख अतिथि विनोदीले सामाजिक तथा राजनीतिक पृष्ठभूमिको लामो इतिहास बोकेकी आस्थाकी धरोहर मीनाकुमारी खरेलको जीवनवृत्त अत्यन्तै फराकिलो रहेको बताउनुभयो । हालको खण्डकाव्य संक्षिप्त रूप भएकाले खरेलको समग्र संघर्ष र योगदानलाई समेटेर बृहत् महाकाव्य तयार गर्न उहाँले लेखक कँडेललाई प्रेरित गर्नुभयो ।
समारोहपछि सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्नो उत्साह व्यक्त गर्दै स्रष्टा हिरालाल कँडेल ‘भारद्वाज’ ले श्रद्धेय कविवर गोविन्दराज विनोदीको प्रमुख आतिथ्यमा लोकार्पण समारोह भव्य रूपमा सुसम्पन्न भएको उल्लेख गर्नुभएको छ । उहाँले आजैबाट आफ्नो काँधमा अर्को साहित्यिक दायित्व थपिएको बताउँदै आराध्यदेव भोलेनाथको अनुकम्पाले उक्त जिम्मेवारी पूरा गर्ने शक्ति मिल्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभएको छ । साथै, उहाँले छिट्टै अर्को खण्डकाव्यको लोकार्पणमा पाठक तथा शुभेच्छुकहरूसँग भेट हुने घोषणासमेत गर्नुभएको छ ।
कृतिको साहित्यिक वैशिष्ट्य र विषयवस्तु
समारोहमा कृतिमाथि समीक्षात्मक धारणा राख्दै सहप्राध्यापक रामचन्द्र कँडेल र स्रष्टा शान्ताकुमारी पौडेलले समाजसेवी खरेलको नायकत्वमा रचित ‘आदर्श मीना’ ले नारी संघर्ष, त्याग र मानवसेवाको जीवन्त दस्तावेज प्रस्तुत गरेको बताउनुभयो ।
- संरचना र छन्द संयोजन: कुल १६१ वटा सुललित श्लोक समेटिएको यस खण्डकाव्यमा ८ वटा वार्णिक छन्द र १ मात्रिक छन्द गरी जम्मा ९ वटा शास्त्रीय छन्दहरूको कलात्मक प्रयोग गरिएको छ ।
- जीवनयात्रा र भूगोल: कृतिमा नायिका मीनाकुमारी खरेलको पुर्ख्यौली थलो गुल्मीको ददल्कादेखि कर्मथलो चितवनको भरतपुर र राजधानी काठमाडौंसम्मको संघर्षशील यात्रालाई भावपूर्ण शैलीमा जोडिएको छ ।
- सन्देश र काव्यशैली: सरल र सरस भाषामा उपमा, रूपक, प्रतीक र बिम्बको रोचक प्रयोग गर्दै गाउँले परिवेशमा हुर्किएकी एक नारीको स्वावलम्बी सोच, निःस्वार्थ सेवाभाव र त्यागलाई उजागर गरिएको छ । “नारी सौन्दर्य र ममताकी खानीका साथै त्याग, तपस्या, साहस र सेवाकी सजीव प्रतिमूर्ति हुन् । आफू जलेर अरूको जीवनमा उज्यालो छर्ने दीप नै नारीको सच्चा आदर्श हो” भन्ने मूल भाव कृतिमा मुखरित भएको छ ।
को हुन् नायिका मीनाकुमारी खरेल र स्रष्टा हिरालाल कँडेल ‘भारद्वाज’ ?
- मीनाकुमारी खरेल: आदर्श गृह नेपालकी परिकल्पनाकार एवम् अध्यक्ष तथा आदर्श नारी विकास केन्द्रकी संस्थापक खरेल चितवनलाई कर्मथलो बनाएर लामो समयदेखि महिला अधिकार, सामाजिक न्याय र मानवसेवामा समर्पित व्यक्तित्व हुनुहुन्छ । हिंसापीडित तथा असहाय महिला र बालबालिकाको उद्धार, आश्रय र पुनर्स्थापनामा उहाँको योगदान राष्ट्रिय स्तरमै परिचित छ । सामाजिक अभियानसँगै उहाँ चितवनको राजनीतिक क्षेत्रमा समेत सक्रिय रहँदै आउनुभएको छ ।
- हिरालाल कँडेल ‘भारद्वाज’: चितवनका स्थापित बरिस्ठ राष्ट्रिय साहित्यकार, कवि, भजन सर्जक, गीतकार, संगीतकार तथा गायक कँडेल नेपाली भक्तिसंगीत क्षेत्रमा सुपरिचित नाम हो । उहाँको सिर्जना तथा स्वरमा रहेका ‘एक दिन त जाने हो संसार छोडेर’, ‘सरर हावा चल्यो’ र ‘सत्य सम्झिन मर्म सम्झिन’ जस्ता भजनहरू श्रोतामाझ अत्यन्तै लोकप्रिय छन् । सांगीतिक साधनासँगै शास्त्रीय छन्दोबद्ध काव्यलेखनमा समेत उहाँको कलम उत्तिकै सशक्त देखिएको छ ।
महायज्ञको उद्देश्य र विशिष्ट उपस्थिति
आदर्श नारी विकास केन्द्रकी उपाध्यक्ष सरिता सुवेदी पाठकले सहजीकरण गर्नुभएको उक्त कार्यक्रममा शिक्षाविद् चूडामणि शर्मा कँडेल, उपसचिव गोपालप्रसाद कँडेल, चर्चित भजन गायक अर्जुन सापकोटा, स्थानीय सञ्चारकर्मी (मुकुन्दसेन टिभीलगायत) तथा विशिष्ट अतिथि र भक्तजनहरूको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको थियो ।
आयोजकका अनुसार आदर्श गृह नेपालको सर्वाङ्गीण विकास, यज्ञ आश्रय भवन निर्माण तथा अक्षय कोष स्थापना गर्ने पवित्र उद्देश्यका साथ भरतपुर–१५ मा सञ्चालित साङ्गश्रीमद्भागवत–विराट्ज्ञानमहायज्ञ आगामी मंसिर ८ गतेसम्म निरन्तर चल्नेछ ।


