काठमाडौं । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले असंलग्नता, सार्वभौमिकता, भौगोलिक अखण्डता र पारस्परिक सम्मानमा आधारित मुलुकको अन्तरराष्ट्रिय सम्बन्धलाई सुदृढ बनाउन सरकार क्रियाशील रहेको बताएका छन् । सोमबार राजधानीमा आयोजित एक उच्चस्तरीय परराष्ट्र नीति गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री खनालले नेपालको विदेश नीति राष्ट्रिय हित र आत्मसम्मानमा केन्द्रित रहेको स्पष्ट पारे ।
मन्त्री खनालले नेपालको परराष्ट्र नीतिका आधारभूत सिद्धान्तहरूको पुनरावलोकन गर्दै वर्तमान विश्व परिवेशमा तिनको सान्दर्भिकतामाथि प्रकाश पारे । उनले असंलग्नता नेपालको विदेश नीतिको एक अविचलित स्तम्भ रहेको उल्लेख गरे । शीतयुद्धको समाप्तिपछि पनि यस सिद्धान्तको औचित्य अझ बढेको उनको भनाइ थियो । “कुनै पनि सैन्य वा शक्ति गुटमा आबद्ध नभई स्वतन्त्र र सन्तुलित विदेश नीति अवलम्बन गर्नु नै असंलग्नताको मूल मर्म हो,” मन्त्री खनालले भने, “यसले नेपाललाई विश्व मञ्चमा आफ्नो छुट्टै पहिचान स्थापित गर्न र राष्ट्रिय हितका लागि स्वतन्त्र निर्णय लिन सक्षम बनाएको छ ।” उनले असंलग्न आन्दोलनका सिद्धान्तहरूले साना तथा विकासोन्मुख राष्ट्रहरूलाई ठूला शक्तिहरूको दबाबबाट मुक्त रही आफ्नो विकासको मार्गचित्र तय गर्न प्रेरणा दिने धारणा व्यक्त गरे ।
मन्त्री खनालले मुलुकको सार्वभौमिकता र भौगोलिक अखण्डतालाई अक्षुण्ण राख्नु सरकारको सर्वोपरी प्राथमिकता रहेकोमा जोड दिए । उनले भने, “नेपाल एक स्वतन्त्र र सार्वभौम राष्ट्र हो । यसको आन्तरिक मामिलामा कुनै पनि बाह्य हस्तक्षेप स्वीकार्य छैन ।” नेपालको राष्ट्रिय अखण्डता र भूभागको रक्षाका लागि सरकार दृढ संकल्पित रहेको र यसमा कुनै पनि प्रकारको सम्झौता नहुने स्पष्ट पारे । मन्त्री खनालले देशको सीमा सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनबमोजिमको मान्यतालाई कायम राख्न कूटनीतिक पहलहरू सक्रिय रहेको जानकारी गराए ।
द्विपक्षीय तथा बहुपक्षीय सम्बन्धमा पारस्परिक सम्मानको सिद्धान्तलाई आत्मसात् गरिने मन्त्री खनालले बताए । उनले सबै राष्ट्रहरूसँग समानताका आधारमा सम्बन्ध विस्तार गरिने र एकअर्काको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्ने पञ्चशीलका सिद्धान्तहरूको पालना गरिने स्पष्ट पारे । “हामी सबै छिमेकी र मित्रराष्ट्रहरूसँग सुमधुर सम्बन्ध कायम राख्न चाहन्छौं । यसका लागि पारस्परिक विश्वास, सद्भाव र सम्मान अपरिहार्य छन्,” उनले भने । मन्त्री खनालले नेपालको विकासका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग महत्वपूर्ण रहेको स्वीकार गर्दै त्यस्तो सहयोग राष्ट्रिय प्राथमिकता र हितअनुरूप हुनुपर्नेमा जोड दिए ।
सरकारले यी आधारभूत सिद्धान्तहरूको जगमा उभिएर सक्रिय र परिणाममुखी कूटनीति सञ्चालन गरिरहेको मन्त्री खनालले जानकारी दिए । उनले क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरू, जस्तै संयुक्त राष्ट्रसंघ, सार्क र बिमस्टेकमा नेपालको भूमिकालाई थप सशक्त बनाउँदै राष्ट्रिय हित प्रवर्द्धन गर्ने प्रयास भइरहेको बताए । विशेषगरी आर्थिक कूटनीतिलाई प्राथमिकतामा राखी वैदेशिक लगानी भित्र्याउने, पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने र व्यापार विविधिकरण गर्नेतर्फ सरकार केन्द्रित रहेको उनको भनाइ थियो ।
मन्त्री खनालले वर्तमान जटिल भूराजनीतिक परिदृश्यमा नेपालले आफ्नो स्वतन्त्र र सन्तुलित विदेश नीतिमार्फत राष्ट्रिय सुरक्षा, समृद्धि र विश्वशान्तिका लागि योगदान पुर्याउन सक्ने विश्वास व्यक्त गरे । उनले सरकारले कूटनीतिक पहलहरूलाई थप सुदृढ पार्दै नेपालको विश्वव्यापी छवि र प्रभाव बढाउन निरन्तर प्रयासरत रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।
