अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पद्वारा चिनियाँ समकक्षी सी जिन्पिङको ‘महान् नेता’ भनी प्रशंसा, दुई घण्टा लामो उच्चस्तरीय वार्ता सम्पन्न
बेइजिङको महत्वपूर्ण राजकीय भ्रमणका क्रममा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले आफ्ना चिनियाँ समकक्षी सी जिन्पिङलाई ‘महान् नेता’ को सङ्ज्ञा दिएका छन्। यो टिप्पणी उनले सीसँग झन्डै दुई घण्टा लामो द्विपक्षीय भेटवार्ता सम्पन्न भएपश्चात् गरेका हुन्। दुई विश्वशक्ति राष्ट्रका प्रमुखहरूबीचको यो उच्चस्तरीय संवादलाई ट्रम्पले ‘भव्य’ भन्दै वर्णन गरेका छन्, जसले विश्व राजनीतिमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ। यस भेटवार्ताले अमेरिका-चीन सम्बन्धको भविष्यका लागि एक नयाँ अध्यायको सुरुवात गरेको कूटनीतिक विश्लेषकहरूले बताएका छन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पलाई चीनमा अभूतपूर्व राजकीय सम्मानका साथ स्वागत गरिएको थियो। भव्य समारोह र चिनियाँ आतिथ्यले दुई देशबीचको कूटनीतिक सम्बन्धको गम्भीरता र परस्पर सम्मानलाई दर्शाउँछ। यस्ता उच्चस्तरीय भेटघाटहरूले अक्सर दुई नेताबीचको व्यक्तिगत सम्बन्धलाई सुदृढ बनाउन मद्दत गर्दछ, जसले जटिल भूराजनीतिक मुद्दाहरूमा समझदारी र सहकार्यको लागि मार्ग प्रशस्त गर्न सक्छ। विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्र र सैन्य शक्ति भएकाले अमेरिका र चीनबीचको सम्बन्धले विश्वव्यापी अर्थतन्त्र, सुरक्षा र स्थायित्वमा सीधा प्रभाव पार्दछ। त्यसैले, ट्रम्पको सी प्रतिको प्रशंसालाई कूटनीतिक सद्भाव अभिवृद्धि गर्ने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
यद्यपि, यो महत्वपूर्ण भेटवार्ता सुरु हुनासाथ चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूमा राष्ट्रपति सीले ताइवानको विषयमा अमेरिकासँग ‘द्वन्द्व’ हुन सक्ने कठोर चेतावनी दिएको टिप्पणी सार्वजनिक भयो। चीनले ताइवानलाई आफ्नो ‘अविभाज्य हिस्सा’ मान्दै आएको छ र ‘एक चीन नीति’ को सिद्धान्तमा कुनै पनि सम्झौता नगर्ने अडान कायम राखेको छ। ताइवानको सार्वभौमसत्तालाई लिएर चीनको अडान स्पष्ट र दृढ छ, र उसले बाह्य शक्तिहरूद्वारा गरिने कुनै पनि हस्तक्षेपलाई आफ्नो आन्तरिक मामिलामा गम्भीर चुनौतीका रूपमा लिने गरेको छ। अमेरिकाले भने ‘एक चीन’ नीतिलाई मान्यता दिँदै पनि ताइवानलाई आत्मरक्षाका लागि आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउँदै आएको छ, जुन चीनका लागि सधैँ असहज विषय रहँदै आएको छ।
ताइवान जस्तो संवेदनशील र विवादास्पद विषयमा छलफल भए नभएको बारेमा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले भने कुनै पनि आधिकारिक जानकारी सार्वजनिक गरेनन्। उनको यो मौनतालाई कूटनीतिक वृत्तमा विभिन्न कोणबाट विश्लेषण गरिएको छ। ताइवानको मुद्दा बाहेक, यो भेटवार्तामा उत्तर कोरियाको बढ्दो परमाणु कार्यक्रम, दुई देशबीचको व्यापार असन्तुलन र व्यापार युद्धका सम्भावित समाधानहरू, दक्षिण चीन सागरमा चीनको बढ्दो सैन्य गतिविधि र मानवअधिकारका विषयहरूमा पनि विस्तृत छलफल भएको अनुमान गरिएको छ। यी मुद्दाहरू अमेरिका-चीन सम्बन्धमा लामो समयदेखि चुनौतीका रूपमा खडा रहेका छन् र विश्वव्यापी स्थिरताका लागि यी विषयमा ठोस प्रगति आवश्यक छ।
राष्ट्रपति ट्रम्प र सी जिन्पिङबीचको यो ‘भव्य’ वार्ताले दुई विश्वशक्तिबीचको सम्बन्धलाई थप सुदृढ पार्ने र जटिल भूराजनीतिक चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न संयुक्त प्रयासको आधार तयार पार्ने अपेक्षा गरिएको छ। ट्रम्पले सीलाई दिएको ‘महान् नेता’ को सङ्ज्ञाले व्यक्तिगत कूटनीति मार्फत सम्बन्धमा सुधार ल्याउने प्रयास गरेको स्पष्ट देखिन्छ। यद्यपि, ताइवान र अन्य संवेदनशील मुद्दाहरूमा चीनको अडान र अमेरिकी रणनीतिक मौनताले भविष्यमा पनि यी विषयहरूमा निरन्तर संवाद र सन्तुलन आवश्यक रहने संकेत गर्दछ। यस भेटवार्ताले विश्वव्यापी शान्ति, स्थिरता र आर्थिक विकासमा पार्ने दीर्घकालीन प्रभावको विश्लेषण आगामी दिनमा थप स्पष्ट हुँदै जानेछ, र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यसको परिणामलाई नजिकबाट नियालिरहेको छ।
