भदौ २१, २०८३ आइतबार १७:३८:५१
काठमाडौं। गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण ज्यान गुमाएका २८३ जनाको शव काठमाडौंको महाराजगञ्जस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल (टिचिङ अस्पताल) मा ल्याइएको छ। यो संख्यामा शवहरु ल्याइए पनि पहिचान र व्यवस्थापनको कार्य चुनौतीपूर्ण बनेको प्रहरीले जनाएको छ।
भीषण वर्षासँगै आएको बाढीले भोटेकोशी क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएको थियो। बाढीले बस्ती, सडक र पूर्वाधारमा व्यापक क्षति पुर्याउँदा उद्धार तथा राहत कार्यमा समेत अवरोध आएको थियो। यद्यपि, सुरक्षाकर्मी र स्थानीयको अथक प्रयासपछि बाढीले बगाएका तथा पुरेका शवहरुलाई विभिन्न स्थानबाट संकलन गरी हेलिकप्टर र सवारी साधनमार्फत काठमाडौँ ल्याइएको हो। यो विपद्ले रसुवाको उत्तरी भेगलाई नराम्ररी प्रभावित पारेको छ।
प्रहरी प्रधान कार्यालय अपराध अनुसन्धान विभागका डिआइजी खुमबहादुर रानाले दिएको जानकारी अनुसार, हालसम्म ल्याइएका २८३ शवमध्ये २२० वटाको पोष्टमार्टम कार्य सम्पन्न भइसकेको छ। बाँकी शवहरुको पोष्टमार्टम प्रक्रिया तीव्र गतिमा अगाडि बढाइएको उनले बताए। शवहरुको अत्यधिक संख्या र कतिपयको क्षतविक्षत अवस्थाका कारण पोष्टमार्टम तथा पहिचानमा जटिलता उत्पन्न भएको स्वास्थ्यकर्मीहरुले जनाएका छन्। शव व्यवस्थापनका लागि अस्पताल प्रशासनले विशेष टोली परिचालन गरेको छ।
पहिलो चरणमा शव व्यवस्थापनमा विशेष ध्यान दिइएको र १ सय ६० वटा शवको प्रारम्भिक व्यवस्थापन भइसकेको प्रहरीको तथ्यांक छ। यद्यपि, शवहरुको सनाखत प्रक्रिया भने अत्यन्तै सुस्त देखिएको छ। अहिलेसम्म जम्मा २६ वटा शवको मात्र सनाखत हुन सकेको डिआइजी रानाले जानकारी दिए। सनाखत भएकामध्ये २४ वटा शव आफन्तले बुझेर लगिसकेका छन्। बाँकी दुई शव आफन्तको सम्पर्कमा रहेकाले बुझाउने प्रक्रियामा रहेको जनाइएको छ।
शव पहिचानमा मुख्य चुनौती बनेको छ, बाढीले गर्दा धेरै शवहरु क्षतविक्षत अवस्थामा पाइनु। यस्तो अवस्थामा मृतकको अनुहार वा शारीरिक बनावटबाट पहिचान गर्न असम्भवप्रायः हुने हुँदा डीएनए परीक्षण नै अन्तिम विकल्प बनेको छ। प्रमाणित नभएका शवहरुको डिएनए नमुना संकलन कार्य भइरहेको र नमुनाहरु प्रयोगशाला पठाइएको प्रहरीले जनाएको छ। डीएनए रिपोर्ट आउन केही समय लाग्ने भएकाले पहिचानको प्रक्रिया लम्बिएको अधिकारीहरुको भनाइ छ। यसले पीडित परिवारलाई झनै मर्कामा पारेको छ।
टिचिङ अस्पतालको शवगृहमा बाढी पीडितका आफन्तहरुको भीडभाड बढेको छ। हराएका आफ्ना परिवारका सदस्यको खबर सुन्न र शवको पहिचानका लागि उनीहरु दिनहुँ आउने गरेका छन्। यो विषम परिस्थितिमा मानसिक रूपमा समेत पीडित बनेका परिवारजनलाई उचित परामर्श र सहयोगको आवश्यकता देखिएको सामाजिक कार्यकर्ताहरू बताउँछन्। धेरै परिवारले अझै पनि आफ्ना सदस्य जीवितै भेटिने आशा मारिसकेका छैनन्।
प्रहरीले हराएका व्यक्तिहरूको सूची तयार पार्दै उनीहरूका आफन्तहरूलाई डीएनए परीक्षणका लागि आवश्यक जानकारी र सहजीकरण गरिरहेको छ। लामो समयसम्म पहिचान हुन नसकेका शवहरूको उचित व्यवस्थापनका लागि सरकारले थप कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता पनि औंल्याइएको छ, जसअन्तर्गत सामूहिक दाहसंस्कार वा दफनको विकल्पमाथि छलफल हुन सक्ने सम्भावना छ। रसुवाको भोटेकोशी बाढीले ल्याएको यो मानवीय संकटको पूर्ण समाधानका लागि अझै लामो समय लाग्ने देखिन्छ र यसका लागि विभिन्न निकायबीच समन्वय आवश्यक रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
