तस्बिर स्रोत, Sopa via Getty Images
आर्टिफिशल इन्टेलिजन्स (एआई) को द्रुत विकाससँगै यसबाट निम्तिने सम्भावित खतराबारे प्रविधि नेताहरूले चेतावनी दिएका छन्। एन्थ्रोपिकका सीईओ डारिओ आमोडेले एआई विकासको गति सुस्त पार्नुपर्ने तर्क गरेका छन्, जसमा ओपनएआईका साम अल्टम्यान र इलोन मस्कले पनि समर्थन जनाएका छन्। यसले मानव अस्तित्वमै खतरा निम्त्याउन सक्ने चिन्ता पनि छ।
यद्यपि, विश्वका दुई प्रमुख एआई महाशक्तिहरू चीन र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीचको तीव्र प्रतिस्पर्धाले यी जोखिमहरूलाई सम्बोधन गर्ने प्रयासहरूलाई जटिल बनाएको छ। राष्ट्रिय सुरक्षा र आर्थिक लाभका कारण एआई विकासलाई हेर्ने दुई देशबीच सहयोगको सम्भावना न्यून रहेको डा. इलारिया कार्रोजा बताउँछिन्।
एआई ‘मानव नियन्त्रणमा’ रहनुपर्ने तर्क
चीनले एआईलाई कृषि, स्वास्थ्य, सेनालगायतका क्षेत्रमा समायोजन गर्ने विशाल योजना बनाएको छ। सरकारले सन् २०१७ देखि नै गोपनीयता, सामाजिक स्थिरता र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा एआईबाट खतराको चेतावनी दिँदै आएको छ। चीनले एआई सिर्जित सामग्रीको ‘लेबलिङ’ अनिवार्य गरेको छ, नाबालिगका लागि भर्चुअल साथीहरूमा प्रतिबन्ध लगाएको छ, र ‘डीपफेक’को प्रयोग निषेध गरेको छ। प्रा. जङ जिङहानका अनुसार, चिनियाँ सरकारी निकायहरूसँग अमेरिकी समकक्षीहरूको तुलनामा विकासका सर्तहरू परिभाषित गर्ने अधिकार बढी छ।
चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङले गत जुलाईमा एआई “सधैँ मानव नियन्त्रणमा रहनुपर्ने” बताएका थिए। सेप्टेम्बरमा, चिनियाँ इन्टरनेट नियामक साइबरस्पेस एड्मिनिस्ट्रेशनले एआईलाई “मानवजातिको अस्तित्व र विकास” मा खतरा बन्नबाट रोक्न सक्रिय नीतिहरू आवश्यक रहेकोमा जोड दिएको थियो।
शासन गर्न सकिने प्रविधि?
तस्बिर स्रोत, Reuters
तस्बिरको क्याप्शन, एआईले अर्थतन्त्रलाई सघाउने चीनको विश्वास छ
चिनियाँ अधिकारीहरूले एआई मानव नियन्त्रणभन्दा बाहिर जाने जोखिम स्वीकार गरे पनि, मानवजातिको अस्तित्वमाथि खतरासम्बन्धी चिन्ता अमेरिकाको तुलनामा कम उठाइन्छ। बेइजिङले एआई शासनलाई आर्थिक विकास, जोखिम व्यवस्थापन, र राजनीतिक शक्ति कायम राख्ने बहु-उद्देश्यीय नीति ठान्छ, प्रा. जङ भन्छन्। डा. लिऊका अनुसार, चिनियाँ छलफल नियन्त्रण क्षमता र दुरुपयोगमा केन्द्रित छन्, जबकि अमेरिकी छलफल नियन्त्रण गुमाउने वा लोप हुने परिदृश्यहरूमा।
आर्थिक मन्दीका बीच एआईलाई वृद्धिको महत्वपूर्ण माध्यम मान्दा जोखिमहरूप्रतिको चिनियाँ चिन्ता केही हदसम्म घटेको छ। टेन्सेन्ट, अलिबाबा र बाइडूजस्ता चिनियाँ कम्पनीका एआई मोडेलहरू विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धी छन्। डा. लिऊका अनुसार, बेइजिङले एआई उद्योग प्रवर्द्धन र जोखिम व्यवस्थापनबीच सन्तुलन कायम गर्दैछ, यो प्रविधिलाई रोक्नुभन्दा फरक छ।
‘जो एआईमा जित्छ, उही जित्छ’
भूराजनीतिक रूपमा, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले एआई विकासलाई चीनविरुद्धको प्रतिस्पर्धाका रूपमा ‘एआईमा जसले जित्छ, उसले जित्छ’ भन्दै चित्रण गरेका छन्। चिनियाँ शीर्ष गुप्तचर अधिकारी चेन यिक्सिनले पनि एआई विकासलाई ‘रणनीतिक प्रतिस्पर्धाको नयाँ क्षेत्र’ बताएका छन्।
एआई विकासलाई सुस्त पार्नुपर्ने आह्वानहरू मुख्यतया अमेरिकी व्यापारिक नेताहरूबाट आउने गरेकोमा चीन सतर्क छ। चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमले एन्थ्रोपिकका सीईओ डारिओ आमोडेको एआई विकास रोक्ने सुझावलाई चीनको प्रगतिमा बाधा पुर्याउने अमेरिकी स्वार्थसँग जोडेर आलोचना गरे।
तस्बिर स्रोत, Reuters
तस्बिरको क्याप्शन, एन्थ्रोपिकका सीईओ डारिओ आमोडे
आसन्न सी जिन्पिङ र डोनल्ड ट्रम्पबीचको शिखर बैठकमा एआई एक प्रमुख मुद्दा बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। डा. कार्रोजाका अनुसार, गैरराज्य पक्षहरूद्वारा एआईको दुरुपयोग वा साइबर हमलाजस्ता क्षेत्रमा द्विपक्षीय समझदारी हुन सक्ने भए पनि, एआई मोडलको विकास गति सीमित गर्ने सम्झौता असम्भवप्रायः छ।
