काठमाडौँ, चैत १। नेपालमा प्राकृतिक तथा गैर-प्राकृतिक विपद्का घटनाले ११ महिनाको अवधिमा ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (एनडीआरआरएमए) द्वारा जारी गरिएको तथ्याङ्कअनुसार, गत वैशाखदेखि फागुन मसान्तसम्म देशभर कूल ६ हजार ७९९ वटा विपद्का घटनाहरू दर्ता भएका छन्। यी घटनाका कारण मुलुकभर ४६४ जनाले ज्यान गुमाएका छन् भने ३८ जना बेपत्ता भएका छन्। साथै, १ हजार ८१४ जना घाइते भई उपचाररत छन्।
विपद्का यी श्रृंखलाबद्ध घटनाहरूले व्यक्तिगत जीवनका साथै सामाजिक र आर्थिक जनजीवनमा गहिरो प्रभाव पारेको छ। प्राधिकरणको विवरणले यस अवधिमा १२ हजार ४५८ घरपरिवार प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएको देखाउँछ। घरबारविहीनता, सम्पत्तिको क्षति, र जीविकोपार्जनमा आएको अवरोधले विपद् प्रभावित समुदायहरूको अवस्था थप जटिल बनाएको छ, जसले तत्काल राहत र दीर्घकालीन पुनर्स्थापनाको आवश्यकतालाई उजागर गर्दछ।
प्राधिकरणको तथ्याङ्कअनुसार, यस ११ महिनाको अवधिमा सबैभन्दा बढी आगलागीका घटनाहरू भएका छन्। कूल ३ हजार ३३९ वटा आगलागीका घटनामा ९८ जनाको ज्यान गएको छ। विशेष गरी सुख्खा मौसममा वन डढेलो र सहरी तथा ग्रामीण क्षेत्रमा हुने मानवीय लापरबाही तथा विद्युतीय सट-सर्किटजस्ता कारणले आगलागीका घटनाहरूमा वृद्धि हुने गरेको देखिन्छ। यसले आगलागी नियन्त्रण र रोकथामका उपायहरूमा थप कडाइ र जनचेतना अभिवृद्धि गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँछ।
आगलागीबाहेक, अन्य विभिन्न प्रकारका विपद्ले पनि नेपाललाई प्रभावित गरिरहेका छन्। यस अवधिमा ३१८ वटा बाढी, ५९० वटा पहिरो र ४२९ वटा भारी वर्षाका घटनाहरू दर्ता भएका छन्, जसले विशेषगरी मनसुनको समयमा तराई र पहाडी भूभागमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। त्यस्तै, ५९२ वटा सर्पदंश, ४८८ वटा जनावर आक्रमण र ११९ वटा लेक लाग्नेजस्ता स्वास्थ्य-सम्बन्धित घटनाहरूले पनि मानिसहरूको ज्यान लिएका छन्। भौगोलिक रूपमा जोखिमपूर्ण मानिने नेपालमा ५ वटा हिमपहिरो र ७ वटा भूकम्पका घटना पनि रेकर्ड भएका छन्, यद्यपि यिनले उल्लेख्य मानवीय क्षति पुर्याएनन्।
यसका अतिरिक्त, ३६७ वटा चट्याङ, २९२ वटा हावाहुरी र २४६ वटा डढेलोका घटनाहरूले पनि जनजीवनमा प्रतिकूल असर पारेका छन्। २ वटा डुङ्गा पल्टिएका घटनाले पनि मानवीय क्षति निम्त्याएको छ। प्राधिकरणले फागुन २९ गते बिहानदेखि फागुन ३० गते बिहानसम्मको २४ घण्टाको अवधिमा मात्रै २९ वटा नयाँ विपद्का घटनाहरू रेकर्ड भएको जनाएको छ, जसले विपद्को चुनौती निरन्तर र बहुआयामिक रहेको पुष्टि गर्छ। नेपालको जटिल भौगोलिक अवस्था र मौसमी परिवर्तनका कारण विपद्को जोखिम सधैं उच्च रहने हुँदा, यसको न्यूनीकरण र व्यवस्थापनका लागि निरन्तर तथा एकीकृत प्रयासको खाँचो रहेको देखिन्छ।
