काठमाडौं । निर्वाचन आयोगले मतदाता नामावलीलाई शुद्ध, अद्यावधिक, विश्वसनीय तथा वस्तुगत बनाउने अभियानअन्तर्गत नागरिकहरूलाई आफ्नो व्यक्तिगत विवरण अद्यावधिक गर्न हार्दिक अनुरोध गरेको छ। आयोगले लोकतान्त्रिक निर्वाचन प्रणालीको आधारशिलाका रूपमा रहेको मतदाता नामावलीलाई त्रुटिरहित र समयसापेक्ष बनाउन नियमित रूपमा अद्यावधिक गर्ने कार्यलाई प्राथमिकतामा राखेको जनाएको छ।
आयोगका सहसचिव एवं प्रवक्ता नारायणप्रसाद भट्टराईले जारी गरेको विज्ञप्तिअनुसार, यसै अद्यावधिक कार्यको प्रयोजनका लागि आगामी असोज १ गते आयोगको आधिकारिक वेबसाइटमार्फत हालसम्म सङ्कलन गरिएका मतदाता नामावलीका विवरणहरू सार्वजनिक गरिनेछ। यस प्रकाशनको मुख्य उद्देश्य नागरिकहरूलाई आफैँले आफ्ना विवरणहरू जाँच गर्ने अवसर प्रदान गर्नु र आवश्यक परेमा त्रुटि सच्याउने वा परिमार्जन गर्ने सुविधा दिनु रहेको छ।
आयोगले मतदाताहरूलाई आफ्नो नाम, थर, जन्ममिति, उमेर, लिङ्ग, स्थायी ठेगाना लगायतका व्यक्तिगत विवरणहरू सही र अद्यावधिक छन् छैनन् भनी गहिरो विश्लेषणका साथ सुनिश्चित गर्न विशेष आग्रह गरेको छ। स्वच्छ, निष्पक्ष र विश्वसनीय निर्वाचनका लागि मतदाता नामावलीको शुद्धता अपरिहार्य हुने र यसमा सम्बन्धित मतदाता स्वयंको सक्रिय भूमिका रहने आयोगको स्पष्ट भनाइ छ। मतदाताको सहभागिताविना नामावलीलाई पूर्णतः शुद्धीकरण गर्न असम्भवप्रायः हुने भएकाले आयोगले यस राष्ट्रिय अभियानमा सम्पूर्ण नागरिक समाजको सहयोगको अपेक्षा गरेको छ।
यस अवधिमा मतदाताहरूले आफ्नो नामावलीमा नाम, थर, जन्ममिति, उमेर वा ठेगानाजस्ता विवरणहरूमा कुनै त्रुटि पाइएमा तोकिएको प्रक्रियाबमोजिम सच्याउनका लागि निवेदन दिन सक्नेछन्। यसैगरी, यदि कसैले झुट्टा विवरण पेस गरी मतदाता नामावलीमा आफ्नो नाम समावेश गराएको जानकारी प्राप्त भएमा त्यसलाई पनि सच्याउन वा हटाउनका लागि निवेदन दिन सकिनेछ। यस्ता गलत प्रविष्टिहरूले निर्वाचनको निष्पक्षतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाउन सक्ने भएकाले समयमै सच्याउनु र गलत विवरण हटाउनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
यसका अतिरिक्त, कुनै मतदाताको नाम एकभन्दा बढी निर्वाचन क्षेत्र वा स्थानमा दोहोरिएको पाइएमा त्यस्तो विवरणलाई एउटा मात्र स्थानमा कायम गर्न आवश्यक प्रक्रिया अपनाउनुपर्नेछ। दोहोरो नामले निर्वाचनमा अनियमितताको सम्भावना बढाउने भएकाले यसलाई सच्याउनु अत्यावश्यक छ। वैवाहिक सम्बन्धका कारण वा बसाइँसराइका कारण स्थायी ठेगाना परिवर्तन भएका मतदाताहरूले पनि आफ्नो नयाँ ठेगानाअनुसार नामावली अद्यावधिक गराउन सक्नेछन्। यस्ता अद्यावधिकहरूले मतदाताहरूलाई सही निर्वाचन क्षेत्रमा मतदान गर्ने अधिकार सुनिश्चित गर्दछन् र स्थानीय प्रतिनिधित्वको आधारलाई सुदृढ बनाउँछन्।
मतदाता नामावलीको शुद्धता, नियमित अद्यावधिकता र विश्वसनीयताले मात्र निर्वाचनलाई स्वच्छ, निष्पक्ष र पारदर्शी बनाउन मद्दत पुग्छ। त्रुटिरहित नामावली लोकतान्त्रिक अभ्यासको आधारशिला हो, जसले सबै योग्य नागरिकले बिना कुनै अवरोध मताधिकार प्रयोग गर्न पाउँछन् भन्ने सुनिश्चित गर्दछ। यस प्रक्रियाले निर्वाचन प्रणालीमा नागरिकको विश्वास अभिवृद्धि गर्न पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ र लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यतालाई बलियो बनाउँछ।
निर्वाचन आयोगले मतदाता नामावली अद्यावधिक कार्यलाई राष्ट्रिय जिम्मेवारीका रूपमा लिएको छ र यसमा सम्पूर्ण नागरिक समाज, राजनीतिक दलहरू तथा सरोकारवालाहरूको सक्रिय सहयोगको आह्वान गरेको छ। आयोगले विगतमा जस्तै यसपटक पनि नागरिकबाट पूर्ण सहयोग प्राप्त हुने विश्वास व्यक्त गरेको छ, जसले आगामी निर्वाचनहरूलाई अझ बढी विश्वसनीय र परिणाममुखी बनाउन मद्दत पुग्नेछ।
