सियोल, असोज १५ गते। दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति ली जे म्युङले उत्तर कोरियासँग विश्वासको वातावरण पुनः स्थापित गर्दै द्विपक्षीय वार्ता अगाडि बढाउनका लागि आह्वान गर्नुभएको छ। दुई कोरियाबीचको असैन्यीकृत क्षेत्र (DMZ) मा केही दिनअघि भएको एक गम्भीर विस्फोटमा दक्षिण कोरियाली सैनिकहरू घाइते भएपछि यो आह्वान आएको हो, जसले दुई देशबीचको तनावलाई थप बढाएको छ।
दक्षिण कोरियाको सशस्त्र सेना दिवसको अवसरमा बिहीबार आयोजित विशेष समारोहलाई सम्बोधन गर्दै राष्ट्रपति लीले लामो समयदेखि कायम गतिरोध अन्त्य गरी उत्तर कोरिया विश्वास पुनः स्थापना र वार्ता पुनः सुरु गर्ने प्रक्रियामा सहभागी हुने आशा व्यक्त गर्नुभयो। उहाँले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका अपेक्षा र क्षेत्रीय शान्तिको अपरिहार्यतालाई आत्मसात गरी द्वन्द्वको मार्ग छाडेर संवाद र सहकार्यको बाटो रोज्न उत्तर कोरियालाई आग्रह गर्नुभयो। राष्ट्रपति लीले दुई कोरियाबीचको सम्बन्धमा नयाँ अध्याय सुरु गर्नका लागि आपसी विश्वास अनिवार्य शर्त भएको पनि औंल्याउनुभयो।
गत सेप्टेम्बर २१ मा DMZ मा भएको विस्फोटको घटनाले दुई देशबीचको सुरक्षा सङ्कट उजागर गरेको छ। उक्त विस्फोटमा तीनजना दक्षिण कोरियाली सैनिक गम्भीर रूपमा घाइते भएका थिए। दक्षिण कोरियाली सेनाले उक्त घटनालाई सन् १९५३ को युद्धविराम सम्झौताको ‘स्पष्ट उल्लङ्घन’ भन्दै अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र द्विपक्षीय सम्झौता विपरीतको कार्यको रूपमा परिभाषित गरेको छ। DMZ विश्वकै सबैभन्दा धेरै सैन्यकरण गरिएको सीमानामध्ये एक भएकाले यहाँ हुने कुनै पनि घटनाले ठूलो द्वन्द्व निम्त्याउन सक्ने खतरा रहन्छ।
विस्फोटको विस्तृत अनुसन्धान पश्चात् दक्षिण कोरियाले बुधबार औपचारिक रूपमा उत्तर कोरियालाई यस घटनाका लागि जिम्मेवार ठहराउँदै तत्काल माफी माग्न र भविष्यमा यस्ता उत्तेजक कार्यहरू दोहोरिन नदिने सुनिश्चितता गर्न माग गरेको थियो। यद्यपि, उत्तर कोरियाले दक्षिण कोरियाको आरोपलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेको छ। उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ-उनकी शक्तिशाली बहिनी किम यो-जोङले विस्फोटमा आफ्नो देशको कुनै संलग्नता नरहेको स्पष्ट पार्नुभएको छ र दक्षिण कोरियाको अनुसन्धान निष्कर्षलाई ‘आधारहीन’ तथा ‘राजनीति प्रेरित’ भएको आरोप लगाउनुभयो।
दुई कोरियाबीच लामो समयदेखि राजनीतिक, सैन्य र वैचारिक तनाव कायम छ, जसलाई आणविक हतियार कार्यक्रम, क्षेप्यास्त्र परीक्षण र सीमापारका घटनाहरूले प्रायः चुनौती दिँदै आएका छन्। यसै पृष्ठभूमिमा दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपतिको वार्ता र विश्वास पुनः स्थापनाको आह्वान आएको हो, जसले तनाव घटाउन र भविष्यमा द्वन्द्वको सम्भावनालाई कम गर्न खोजेको देखिन्छ। यद्यपि, हालैका घटनाहरूले वार्ताको मार्गलाई थप चुनौतीपूर्ण बनाएको छ र दुवै पक्षबाट विश्वासयोग्य कदमहरू बिना वास्तविक प्रगतिको सम्भावना कम देखिन्छ।
कोरियाली प्रायद्वीपमा शान्ति र स्थायित्व स्थापनाका लागि दुवै पक्षबीच खुला संवाद र विश्वासको वातावरण सिर्जना गर्नु अपरिहार्य छ। राष्ट्रपति लीको आह्वानले तनावपूर्ण सम्बन्धमा सुधार ल्याउने दिशामा महत्वपूर्ण संकेत दिएको छ, तर यसलाई मूर्त रूप दिनका लागि उत्तर कोरियाको सकारात्मक प्रतिक्रिया र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको सहयोग उत्तिकै आवश्यक देखिन्छ। आगामी दिनहरूमा दुई कोरियाली राष्ट्रहरू कसरी अगाडि बढ्छन् भन्ने कुरा हेर्न बाँकी नै छ।
