सगरमाथाको खुम्बु हिमनदी तीव्र गतिमा पग्लिरहेको अवस्थामा त्यसको गहिरो कारण पत्ता लगाउनका लागि एक सात सदस्यीय अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धानकर्ताको टोली गत शुक्रबार हिमनदीतर्फ प्रस्थान गरेको छ। यो अभियानले विश्वको सबैभन्दा उच्च हिमाल क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनले पारिरहेको प्रभाव र यसका भविष्यका परिणामहरूको बारेमा महत्वपूर्ण जानकारी उजागर गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
खुम्बु हिमनदी सगरमाथा क्षेत्रको सबैभन्दा ठूलो र महत्वपूर्ण हिमनदीमध्ये एक हो। यो हिमनदीले स्थानीय शेर्पा समुदायको जीवनशैली, पदयात्रा पर्यटन तथा तल्लो तटीय क्षेत्रका लागि पानीको स्रोतमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ। पछिल्ला वर्षहरूमा, विश्वव्यापी तापमान वृद्धिसँगै खुम्बु हिमनदीका साथै हिमालयका अन्य हिमनदीहरू पनि असामान्य रूपमा पग्लिने क्रम बढिरहेको वैज्ञानिक अध्ययनहरूले देखाएका छन्। यसले पानीको स्रोतमा कमी, हिमताल विष्फोटन (GLOF) जस्ता प्राकृतिक प्रकोपको जोखिम वृद्धि र पारिस्थितिक प्रणालीमा गम्भीर असर पर्ने चिन्ता बढाएको छ।
अनुसन्धान टोलीमा विभिन्न देशका ख्यातिप्राप्त हिमनदीविद्, जलवायु वैज्ञानिक, भूगर्भविद् र जलविज्ञानविद्हरू समावेश छन्। उनीहरूको मुख्य उद्देश्य खुम्बु हिमनदीको पग्लिने दरलाई सूक्ष्म रूपमा मापन गर्नु र यसका प्रमुख कारकहरूलाई पहिचान गर्नु हो। यसमा वायुमण्डलीय तापमान वृद्धि, सौर्य विकिरणको प्रभाव, हिमनदीको सतहमा जम्मा भएको कालो कार्बन (Black Carbon) र धुलोका कणहरूको भूमिका, तथा हिमनदीभित्रको पानीको बहाव र त्यसले हिउँ पग्लने प्रक्रियामा पार्ने असर जस्ता पक्षहरूको गहन अध्ययन गरिनेछ।
अनुसन्धानकर्ताहरूले हिमनदीको सतहमा अत्याधुनिक सेन्सरहरू जडान गर्ने, बरफको भित्री संरचना बुझ्नका लागि कोर स्याम्पलहरू संकलन गर्ने, जीपीएस (GPS) प्रविधिको प्रयोग गरी हिमनदीको गति मापन गर्ने, र उपग्रहबाट प्राप्त तथ्यांकहरूको विश्लेषण गर्ने लगायतका विधिहरू अपनाउनेछन्। यसबाहेक, उनीहरूले हिमनदीको तापक्रम, हिउँको घनत्व, र हिमनदीमा जम्मा भएको पानीको मात्रा सम्बन्धी तथ्यांकहरू पनि संकलन गर्नेछन्। यी विस्तृत तथ्यांकहरूले खुम्बु हिमनदीको समग्र स्वास्थ्य र यसको पग्लिने प्रक्रियाको एक व्यापक मोडेल विकास गर्न मद्दत गर्नेछ।
यस अनुसन्धानको निष्कर्षले हिमालय क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनका असरहरूलाई अझ राम्ररी बुझ्नका लागि महत्वपूर्ण आधार प्रदान गर्नेछ। यसले नेपाल तथा अन्य हिमाली राष्ट्रहरूलाई भविष्यमा पानीको व्यवस्थापन, प्रकोप जोखिम न्यूनीकरण, र स्थानीय समुदायका लागि अनुकूलन रणनीतिहरू विकास गर्नका लागि आवश्यक नीतिगत सुझावहरू उपलब्ध गराउनेछ। खुम्बु हिमनदीको अध्ययनले उच्च हिमाली क्षेत्रहरूमा जलवायु परिवर्तनको जटिलतालाई उजागर गर्दै विश्वव्यापी जलवायु कार्यका लागि पनि प्रेरणा प्रदान गर्नेछ।
सगरमाथा क्षेत्रको विषम र चुनौतीपूर्ण वातावरणमा यो अनुसन्धान सञ्चालन गर्नु आफैंमा एउटा जटिल कार्य हो। अत्यधिक उचाइ, असहज भूभाग र द्रुत रूपमा परिवर्तन हुने मौसमका कारण टोलीले विभिन्न कठिनाइहरूको सामना गर्नुपर्नेछ। तर, यी चुनौतीका बाबजुद पनि टोलीले आफ्नो लक्ष्य प्राप्त गर्न प्रतिबद्ध रहेको जनाएको छ। यो अनुसन्धानले “तेस्रो ध्रुव” को रूपमा चिनिने हिमालय क्षेत्रका हिमनदीहरूको भविष्य र त्यसबाट करोडौं मानिसको जीवनमा पर्ने प्रभावबारेको बुझाइलाई गहिरो बनाउने विश्वास गरिएको छ।
