तस्बिर स्रोत, EPA
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले स्ट्रेट अफ होर्मुजमा अमेरिकाले इरानी तीव्र गतिका ७ वटा साना डुङ्गा (फास्ट बोट) माथि आक्रमण गरेको दाबी गरेका छन्। वाशिङ्टनले खाडी क्षेत्रमा फसेका पानीजहाजहरूलाई अवरुद्ध जलमार्गबाट निकाल्न यो कदम चालेको स्पष्ट पारेको छ। यो घटनाक्रमले मध्यपूर्वमा अमेरिका र इरानबीचको तनावलाई थप बढाएको छ, जुन विश्वको महत्त्वपूर्ण ऊर्जा ढुवानी मार्गको सुरक्षा र नियन्त्रणलाई लिएर लामो समयदेखि चलिरहेको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले यस कारबाहीलाई ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ नाम दिँदै होर्मुज जलमार्गमा नौवहन स्वतन्त्रता सुनिश्चित गर्नु यसको मुख्य उद्देश्य रहेको बताएका छन्। उनले अमेरिकी सेनाले हेलिकप्टर प्रयोग गरी ७ वटा इरानी ‘फास्ट बोट’ लाई निशाना बनाएको उल्लेख गर्दै इरानसँग अब त्यस्ता डुङ्गा मात्र बाँकी रहेको टिप्पणी गरे। यसैबीच, शिपिङ कम्पनी मेर्स्कले आफ्नो एउटा अमेरिकी ध्वजावाहक व्यावसायिक जहाज अमेरिकी सेनाको सुरक्षामा स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट सफलतापूर्वक निस्केको पुष्टि गरेको छ। कम्पनीका अनुसार, चालक दलका सदस्यहरू सुरक्षित रहेको र कुनै क्षति नभएको जनाइएको छ।
यता, इरानले अमेरिकी दाबीको खण्डन गर्दै घटनाबारे फरक विवरण प्रस्तुत गरेको छ। इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराग्चीले राजनीतिक सङ्कटको सैन्य समाधान असम्भव रहेको बताउँदै अमेरिकी ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ लाई ‘प्रोजेक्ट गतिरोध’ को संज्ञा दिए। इरानको सरकारी समाचार संस्था तास्निमले सैन्य स्रोतलाई उद्धृत गर्दै अमेरिकाले स्पीड बोटमा नभई दुई साना मालवाहक जहाजमा आक्रमण गरेको र सो क्रममा ५ जना सर्वसाधारणको मृत्यु भएको जनाएको छ। इरानले अमेरिकी जलसेनाका जहाजहरू जलमार्गबाट पार गरेको भन्ने दाबीलाई ‘पूर्ण रूपमा झुटो’ भन्दै बरु आफ्नो सेनाले अमेरिकी युद्धपोतमाथि चेतावनीपूर्ण गोली चलाएको दाबी गरेको छ, जसलाई अमेरिकी सेनाले अस्वीकार गरेको छ।
तस्बिर स्रोत, Reuters
स्ट्रेट अफ होर्मुज विश्वको कुल तेल आपूर्तिको लगभग २० प्रतिशत र तरलीकृत प्राकृतिक ग्याँसको एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा ढुवानी हुने अति संवेदनशील जलमार्ग हो। गत फेब्रुअरीमा अमेरिका र इजरेलले इरानमाथि हवाई आक्रमण गरेपछि यो जलमार्ग तेहरानले अवरुद्ध गरेको थियो, जसले विश्वव्यापी ऊर्जा बजारमा चिन्ता बढाएको थियो। अप्रिलको सुरुमा युद्धविरामको घोषणा भए पनि त्यसयता खाडी मुलुकमा ड्रोन र क्षेप्यास्त्र आक्रमण बन्द भए पनि निकै कम जहाजले मात्र यस जलमार्ग हुँदै ढुवानी गरेका छन्। अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहमा नाकाबन्दी लगाएको अवस्थामा यो नयाँ घटनाक्रमले क्षेत्रीय परिस्थितिलाई थप जटिल बनाएको छ।
सोमवार संयुक्त अरब एमिरेट्स (यूएई) र दक्षिण कोरिया दुवैले पानीजहाजहरूमाथि आक्रमण भएको पुष्टि गरेका छन्। यूएईको विदेश मन्त्रालयले फुजेराको प्रमुख इन्धन बन्दरगाहमा आफ्नो स्वामित्वको एडनोक कम्पनीको एउटा ट्याङ्कर दुर्घटनाग्रस्त भएको र ठूलो आगलागी भई ३ जना घाइते भएको जनाएको छ। यूएईका अधिकारीहरूले आक्रमणमा १२ वटा बलिस्टिक क्षेप्यास्त्र, ३ वटा क्रुज क्षेप्यास्त्र र ४ वटा ड्रोन प्रयोग भएको जानकारी दिँदै यसलाई ‘खतरनाक तनाव’ को संज्ञा दिएका छन् र जवाफी कारबाहीको अधिकार सुरक्षित रहेको बताएका छन्। दक्षिण कोरियाले पनि यूएईनजिकै आफ्नो एउटा जहाजमा विस्फोट भएको पुष्टि गरेको छ। यद्यपि, इरानको सरकारी टेलिभिजनले नाम नखुलाइएका एक सैन्य अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै इरानको ‘यूएईलाई निशाना बनाउने कुनै योजना नभएको’ उल्लेख गरेको छ। यी परस्परविरोधी जानकारीहरूले खाडी क्षेत्रमा जारी अनिश्चितता र उच्च तनावलाई थप स्पष्ट पारेका छन्।
