साउन २९, २०८३
काठमाडौं : नेपाल सरकारद्वारा सञ्चालित स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमअन्तर्गत देशभरका ३७६ स्वास्थ्य संस्थालाई ३ अर्ब ५६ करोड ८ लाख ९४ हजार ९६० रुपैयाँ ६९ पैसा भुक्तानी गरिएको छ। यो रकम आर्थिक वर्ष २०८२ को माघ र फागुन महिनामा ती स्वास्थ्य संस्थाहरूले प्रदान गरेको सेवाबापतको हो। स्वास्थ्य बीमा बोर्डले देशभरका नागरिकलाई स्वास्थ्य सेवामा पहुँच सुनिश्चित गर्दै आएको यस कार्यक्रमअन्तर्गत सेवा प्रदायक संस्थाहरूलाई समयमै भुक्तानी प्रदान गर्दै कार्यक्रमको प्रभावकारिता कायम राख्न महत्वपूर्ण कदम चालेको छ।
भुक्तानी प्राप्त गर्ने स्वास्थ्य संस्थाहरूमा सरकारी अस्पताल, प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र, नगर अस्पताल, आँखा अस्पतालका साथै निजी तथा शिक्षण अस्पतालहरू समेत रहेका छन्। यसबाट स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमले विभिन्न प्रकृतिका स्वास्थ्य सेवा प्रदायकहरूलाई समेटेको स्पष्ट हुन्छ। भुक्तानी विवरणलाई नियाल्दा, सहरी क्षेत्रका ठूला र सुविधासम्पन्न अस्पतालहरूसँगै दुर्गम तथा ग्रामीण क्षेत्रमा अवस्थित प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र, आधारभूत अस्पताल र जिल्ला अस्पतालहरू लगायतका सबै सेवा प्रदायकहरूलाई समान प्राथमिकताका साथ समेटिएको देखिन्छ। यसले कार्यक्रमको समतामूलक पहुँच र देशभरि स्वास्थ्य सेवाको उपलब्धतालाई जोड दिएको छ।
स्वास्थ्य बीमा बोर्डका अनुसार, स्वास्थ्य संस्थाहरूले बीमा कार्यक्रमअन्तर्गत सेवा प्रदान गरेपछि प्रस्तुत गरेका दाबीहरूको विस्तृत रुजु तथा मूल्यांकन प्रक्रिया पूरा गरी स्वीकृत विवरणका आधारमा रकम भुक्तानी गरिएको हो। यो प्रक्रियाले आर्थिक पारदर्शिता र कार्यक्रमको विश्वसनीयता कायम राख्न मद्दत पुर्याउँछ। दाबीहरूको उचित छानबिन र मूल्यांकनपश्चात् मात्र भुक्तानी गरिने भएकाले सरकारी कोषको दुरुपयोग हुन पाउँदैन र सेवाको गुणस्तरमा समेत उत्तरदायित्व सुनिश्चित हुन्छ।
स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम नेपालमा सार्वजनिक स्वास्थ्य सेवाको पहुँच विस्तार गर्ने र नागरिकको स्वास्थ्य उपचारमा लाग्ने आर्थिक भार कम गर्ने उद्देश्यका साथ सुरु गरिएको एक महत्वाकांक्षी योजना हो। यस कार्यक्रमले दिगो विकास लक्ष्यहरूमध्ये ‘सबैका लागि स्वास्थ्य’ को अवधारणालाई साकार पार्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ। देशभरका लाखौँ बीमित नागरिकहरूले यस कार्यक्रमबाट लाभ लिइरहेका छन्, जसले गर्दा उनीहरूलाई गम्भीर रोगको उपचारमा समेत आर्थिक चिन्ताबाट मुक्त हुन सहयोग पुगेको छ।
स्वास्थ्य संस्थाहरूलाई समयमै भुक्तानी हुनुले उनीहरूको सञ्चालन खर्च धान्न, कर्मचारीहरूलाई तलब भत्ता उपलब्ध गराउन, औषधि तथा उपकरण खरिद गर्न र समग्रमा सेवाको गुणस्तर कायम राख्नका लागि अत्यावश्यक हुन्छ। यदि भुक्तानीमा ढिलाइ भएमा स्वास्थ्य संस्थाहरूको आर्थिक अवस्था कमजोर भई सेवा प्रवाहमा अवरोध आउन सक्छ, जसको प्रत्यक्ष असर बीमित नागरिकहरूलाई पर्नेछ। तसर्थ, बोर्डले गरेको यो नियमित र समयसापेक्ष भुक्तानीले कार्यक्रमको निरन्तरता र बीमित नागरिकप्रतिको प्रतिबद्धता झल्काउँछ।
हालसम्म देशका ७७ वटै जिल्लामा विस्तार भइसकेको यो कार्यक्रमले करिब ७५ लाखभन्दा बढी नागरिकलाई समेटिसकेको छ। यसको मुख्य लक्ष्य भनेको सबै नेपाली नागरिकलाई स्वास्थ्य बीमाको दायरामा ल्याउनु र आर्थिक पहुँचका कारण कसैले पनि उपचारबाट वञ्चित हुनु नपरोस् भन्ने हो। स्वास्थ्य बीमा बोर्डले कार्यक्रमको व्यवस्थापनलाई अझ प्रभावकारी बनाउँदै र दाबी प्रक्रियालाई सरलीकृत गर्दै सेवा प्रदायक र बीमित दुवैलाई सहजता प्रदान गर्ने दिशामा निरन्तर प्रयास गरिरहेको छ।
यस प्रकारको वित्तीय सुदृढीकरणले स्वास्थ्य संस्थामा नवप्रवर्तन र प्रविधि विस्तारलाई पनि प्रोत्साहन गर्छ, जसले अन्ततः बिरामी हेरचाहको गुणस्तरमा सुधार ल्याउँछ। स्वास्थ्य सेवा प्रदायकहरूलाई वित्तीय सुरक्षा प्रदान गरेर, बीमा कार्यक्रमले नेपालको स्वास्थ्य प्रणालीलाई अझ बलियो र सुलभ बनाउन मद्दत गरिरहेको छ। यो भुक्तानी स्वास्थ्य क्षेत्रमा सरकारको लगानी र नागरिकको स्वास्थ्य अधिकारप्रतिको प्रतिबद्धताको एक ठोस प्रमाण हो, जसले सार्वजनिक स्वास्थ्यको जगलाई थप मजबुत बनाउँछ।
