विश्वकीर्तिमानी नेपाली-ब्रिटिस आरोही निर्मल पुर्जा ‘निम्सदाई’ को पार्थिव शरीर पाकिस्तानबाट बेलायत लगिएको छ। गत साउन १४ गते पाकिस्तानको ब्रोड पिक हिमालमा आएको विनाशकारी हिमपहिरोमा परी ज्यान गुमाएका पुर्जाको शव परिवारको निर्णयअनुसार आइतबार पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबादबाट लन्डन उडाइएको हो। उनका श्रीमती र निकट परिवारका सदस्य बेलायतमा बसोबास गर्दै आएकाले सोहीअनुसार शव बेलायत लैजाने निर्णय गरिएको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।
पुर्जाको निधनपश्चात् उनको शव नेपालमै ल्याएर राष्ट्रिय सम्मानका साथ अन्तिम श्रद्धाञ्जली दिने व्यवस्था मिलाउनुपर्ने माग नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन कुमार थापा लगायतले राखेका थिए। यस्तै, नेपाल सरकारले उनको शव स्वदेश ल्याउन पर्याप्त कूटनीतिक पहल नगरेको भन्दै पर्वतारोहण क्षेत्रका कतिपय व्यक्तिहरू र सर्वसाधारणले प्रश्न उठाएका छन्। यस विषयले नेपालमा राष्ट्रिय बहसको रूप लिएको छ।
ब्रोड पिक हिमपहिरोमा पुर्जासहित १० जना अन्तर्राष्ट्रिय आरोहीको मृत्यु भएको थियो, जसमा ६ जना नेपाली आरोही सामेल थिए। मृतक नेपालीमध्ये पुरबहादुर गुरुङ ‘युक्त’ को शव गत बिहीबार नै नेपाल ल्याइसकिएको छ। दुर्घटनास्थलबाट संकलन गरी इस्लामाबाद ल्याइएका किली पेम्बा शेर्पा ‘किलु’, ग्यालु शेर्पा र निमा शेर्पाको शव भने आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरी मङ्गलबार वा बुधबारसम्म काठमाडौं ल्याउने तयारी भइरहेको छ।
यद्यपि, अत्यधिक भौगोलिक कठिनाइ र प्रतिकूल मौसमका कारण अर्का नेपाली आरोही नवाङ थिन्डु शेर्पा, एक जना पाकिस्तानी र एक जना अमेरिकी आरोहीको शव भने अझै हिमालबाट संकलन गर्न सकिएको छैन। हिमपहिरोमा ज्यान गुमाउने अन्तर्राष्ट्रिय आरोहीहरूमा चीनका वाङ जोङ, अमेरिकाकी सारा मेलोरी गिस, पाकिस्तानका सोहेल साखी र ओमानकी नाधिरा अल हार्थी पनि थिए।
म्याग्दीको दुर्गम गाउँ दानामा जन्मिएका निर्मल पुर्जाले करिब १६ वर्ष ब्रिटिस गोर्खा र त्यसको विशेष जलसेना (स्पेशल बोट सर्भिस) मा सेवा गरेका थिए। सैन्य सेवा र आरोहणका लागि सन् २०१८ मा सम्मान पाएका उनले सन् २०१९ मा ‘प्रोजेक्ट पोसिबल’ अन्तर्गत ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला विश्वका १४ वटै हिमाल मात्र ६ महिना ६ दिनमा आरोहण गरेर विश्वकीर्तिमान कायम गरेका थिए। यो एक अभूतपूर्व उपलब्धि थियो, जसले उनलाई विश्वभरि ‘निम्सदाई’ को रूपमा परिचित गरायो।
१८ वटा गिनिज वर्ल्ड रेकर्डका धनी पुर्जा उच्च हिमाली उद्धार र मानवीय कार्यमा समेत सक्रिय थिए। उनले नेपाली हाई-एल्टीच्युड गाइड र आरोहीहरूलाई केवल विदेशीका सहयोगी मात्र नभई आफैंमा दक्ष र नेतृत्वदायी आरोहीका रूपमा विश्वमा स्थापित गराउन ऐतिहासिक भूमिका खेलेका छन्। उनको यो योगदानले नेपाली पर्वतारोहणको प्रतिष्ठालाई नयाँ उचाइमा पुर्याएको मानिन्छ।
पुर्जाको निधनप्रति बेलायतका राजकुमार (प्रिन्स अफ वेल्स) र राजकुमारी (प्रिन्सेज अफ वेल्स) ले गहिरो शोक व्यक्त गरेका छन्। विश्व हिमाल आरोहणको इतिहासमा अतुलनीय योगदान दिएका पुर्जाको अन्तिम यात्रा जन्मभूमि नेपालमा नभई परिवारको कर्मभूमि बेलायतमा हुनेछ। उनले कायम गरेका कीर्तिमान र नेपाली आरोहण क्षेत्रमा पुर्याएको योगदान सधैँ स्मरणीय रहनेछ।
