म्याग्दी, साउन २५ गते । म्याग्दीको बेनी नगरपालिका–९ मा अवस्थित प्रसिद्ध गलेश्वर मन्दिर श्रावण महिनाको प्रत्येक सोमबारजस्तै यस पटक साउन २५ गते पनि भक्तजनहरूको उल्लेख्य घुइँचोले भरिएको थियो। कालीगण्डकी नदीको तटमा करिब नौ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको यस पवित्र धार्मिक स्थलमा भगवान शिवको दर्शन र पूजाआजा गर्नका लागि देशका विभिन्न भागबाट मात्र नभई छिमेकी भारतबाट समेत ठूलो संख्यामा तीर्थालुहरू ओइरिएका थिए। बिहानैदेखि मन्दिर परिसरमा भक्तजनहरूको लामो लाइन लागेको थियो, जहाँ शिवका भजन र कीर्तनले वातावरण भक्तिमय बनेको थियो।
गलेश्वर मन्दिर नेपालका अद्वितीय शैव धामहरूमध्ये एक हो। यहाँको प्राकृतिक शिलामा स्वयम् उत्पत्ति भएको मानिने शिवलिङ्गलाई विशेष महत्वका साथ पुजिन्छ। पौराणिक मान्यताअनुसार, सतीदेवीको गला पतन भएको स्थान भएकाले यसलाई गलेश्वर भनिएको हो। स्कन्द पुराणको हिमवत्खण्डलगायत विभिन्न ग्रन्थहरूमा यसको महिमाको वर्णन गरिएको छ, जसले यसलाई पशुपतिनाथपछिको दोस्रो महत्वपूर्ण शैव धामका रूपमा स्थापित गरेको छ। मुक्तिनाथ जाने तीर्थयात्रीहरूका लागि पनि यो एक महत्वपूर्ण विरामस्थल र पूजनीय स्थल मानिन्छ। यसको आध्यात्मिक महत्वका कारण वर्षभरि भक्तजनहरूको आवागमन भइरहन्छ, तर श्रावण महिनामा यसको रौनक निकै विशेष हुन्छ।
हिन्दू धर्मशास्त्रअनुसार, श्रावण महिना भगवान शिवको लागि अत्यन्त प्रिय मानिन्छ। यस महिनाको प्रत्येक सोमबार व्रत बसी शिवको पूजाअर्चना गर्नाले मनोकामना पूरा हुने, सुख, शान्ति र समृद्धि प्राप्त हुने जनविश्वास छ। यही गहन विश्वासका कारण गलेश्वर मन्दिरमा श्रावणका सोमबारहरूमा भक्तजनको अभूतपूर्व भीड लाग्ने गर्दछ। भक्तजनहरूले बिहान सबेरै स्नान गरी शुद्ध वस्त्र धारण गरेर मन्दिरमा जलाभिषेक, रुद्राभिषेक, बेलपत्र, धुप, दीप र घण्ट अर्पण गर्छन्। युवायुवतीहरू सुयोग्य वर-वधूको कामना गर्छन् भने विवाहित जोडीहरूले सन्तान सुख र दाम्पत्य जीवनको खुसीका लागि प्रार्थना गर्छन्। मन्दिर परिसरमा बोलबमका नारा र हर हर महादेवका जयघोषले वातावरण गुञ्जायमान हुन्छ।
कालीगण्डकी नदीको किनारमा अवस्थित यो विशाल मन्दिर परिसर प्राकृतिक सुन्दरता र आध्यात्मिक ऊर्जाले भरिपूर्ण छ। यहाँ मूल शिवलिङ्ग बाहेक अन्य विभिन्न देवीदेवताका साना मन्दिरहरू, धर्मशाला, यज्ञशाला, र अन्य पूर्वाधारहरू पनि निर्माण गरिएका छन्। बेनी बजारबाट नजिकै रहेको र पोखरा, बागलुङ, मुस्ताङलगायतका क्षेत्रसँग सहज सडक पहुँचका कारण पनि यसको धार्मिक पर्यटनमा महत्वपूर्ण भूमिका रहेको छ। मन्दिर वरपरको शान्त वातावरण र रमणीय दृश्यले तीर्थयात्रीहरूलाई थप आध्यात्मिक अनुभव प्रदान गर्छ। मन्दिरको कलात्मक शैली र भित्री संरचना पनि अवलोकनयोग्य छन्।
गलेश्वर क्षेत्र विकास कोषले मन्दिरको व्यवस्थित सञ्चालन, संरक्षण र विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ। भक्तजनहरूको सुविधाका लागि पिउने पानी, शौचालय, विश्रामस्थल, र प्राथमिक उपचार कक्ष लगायतका प्रबन्धहरू मिलाइएका छन्। भीडभाड व्यवस्थापनका लागि कोषका स्वयंसेवकहरू, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका जवानहरू परिचालन गरिएको थियो, जसले गर्दा दर्शनार्थीहरूलाई सहज रूपमा पूजाआजा गर्न सकियोस्। यस मन्दिरको दर्शनले स्थानीय अर्थतन्त्रमा पनि ठूलो टेवा पुर्याउँछ, जसले फूल, प्रसाद, बत्ती बेच्ने पसलेहरू, होटल, रेस्टुरेन्ट, यातायात व्यवसायी र हस्तकलाका सामग्री बनाउने कलाकारहरूका लागि जीविकोपार्जनको अवसर सिर्जना गर्छ। कोभिड-१९ महामारीपछि धार्मिक गतिविधि सामान्य अवस्थामा फर्केपछि भक्तजनको चाप पुनः बढेको देखिन्छ, जसले धार्मिक पर्यटनलाई पुनरुत्थान गर्न मद्दत पुगेको छ।
गलेश्वर मन्दिर केवल एक धार्मिक स्थल मात्र नभई नेपालको आध्यात्मिक र सांस्कृतिक धरोहरको एक जीवन्त प्रतीक हो। श्रावणका सोमबारहरूमा लाग्ने भक्तजनको कीर्तिमानी घुइँचोले यसको निरन्तर बढ्दो महत्व र जनविश्वासलाई प्रतिविम्बित गर्दछ। यसले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा धार्मिक पर्यटनको प्रबर्द्धनमा पनि उल्लेख्य योगदान पुर्याएको छ, जसबाट स्थानीय समुदाय र राष्ट्रकै पहिचानमा सकारात्म्क प्रभाव परेको छ।
