३० भदौ, काठमाडौं । प्रेस काउन्सिल नेपालले सञ्चारमाध्यमका रूपमा दर्ता वा सूचीकरण नभएका १३ वटा फेसबुक पेजमाथि कारबाहीका लागि नेपाल प्रहरीको साइबर ब्युरोलाई पत्राचार गरेको छ। यी पेजहरूले अतिरञ्जित शीर्षक र भ्रामक थम्बनेल प्रयोग गरी समाजमा भ्रम, अफवाह र अतिरञ्जना फैलाउने सामग्री प्रकाशन गरेको पाइएपछि काउन्सिलले अनुसन्धान तथा कारबाहीका लागि पहल गरेको हो।
प्रेस काउन्सिल नेपालले पत्रकारिताको पेसागत मर्यादा र जनविश्वास कायम राख्नका लागि अनलाइन माध्यमबाट हुने भ्रामक प्रचारप्रसार तथा गलत सूचनाको प्रवाहलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। सामाजिक सञ्जालको व्यापक प्रयोगसँगै पछिल्लो समयमा दर्ता नभएका र उत्तरदायित्वविहीन अनलाइन पेजहरूले पत्रकारिताको मूल्यमान्यता विपरीत सामग्रीहरू प्रकाशन गरी जनमानसमा अन्योल र भ्रम सिर्जना गर्ने प्रवृत्ति बढेको छ।
काउन्सिलको अनुगमनका क्रममा यी १३ वटा फेसबुक पेजले समाचारको नाममा सनसनीपूर्ण र अतिरञ्जित शीर्षक राखेर पाठकहरूलाई भ्रममा पार्ने तथा आधारहीन अफवाह फैलाउने कार्य गरेको पुष्टि भएको छ। यस्ता गतिविधिले नक्कली समाचार (फेक न्युज) लाई प्रोत्साहन दिने र समाजमा गलत सूचनाका कारण विभिन्न सामाजिक विकृतिहरू जन्माउन सक्ने खतरालाई मध्यनजर गर्दै काउन्सिलले यो कदम चालेको हो।
काउन्सिलले कारबाहीका लागि सिफारिस गरेका फेसबुक पेजहरूमा युथ अफ पर्सा (वाईओपी), हाम्रो सहयात्रा, नेपाल खबर (फेसबुक पेज), न्युज कलेक्सन नेपाल, हिमाल अपडेट, एमओ नेपाल, डेली न्युज एनपी, सार्वजनिक सूचना, नेपाल नोब्स खबर, जितपुर सिमरा नेपाल, एक नम्बर टीभी, न्युज निष्पक्ष आवाज र आवाज उदयपुर रहेका छन्। यी सबै पेजहरूलाई काउन्सिलले ‘नन मिडिया’ अर्थात् सञ्चारमाध्यमको रूपमा दर्ता नभएका र पत्रकारिताको आचारसंहिता पालना गर्न बाध्य नभएका संस्थाको रूपमा चित्रण गरेको छ।
यीमध्ये केही पेजलाई यसअघि पनि काउन्सिलले यस्ता गतिविधि नगर्न निर्देशन दिएको भए पनि उनीहरूले त्यसको पालना नगरेको पाइएको छ। कतिपय पेजको सम्पर्क विवरणसमेत उपलब्ध नहुँदा उनीहरूलाई नियमनको दायरामा ल्याउन थप जटिलता भएको काउन्सिलले जनाएको छ। यस्तो अवस्थामा साइबर ब्युरोले ती पेजका सञ्चालकहरूलाई पहिचान गरी प्रचलित कानुनबमोजिम कारबाही अगाडि बढाउनेछ।
साइबर ब्युरोले विशेषगरी सूचना प्रविधि ऐन र विद्युतीय कारोबार ऐन अन्तर्गतका प्रावधानहरू प्रयोग गरी यस्ता भ्रामक सामग्री प्रकाशन गर्ने र अफवाह फैलाउने व्यक्ति वा संस्थामाथि अनुसन्धान र कारबाही गर्ने अधिकार राख्छ। प्रेस काउन्सिलको यो पत्राचारले सामाजिक सञ्जालमा बढ्दो अराजकता र स्वेच्छाचारी सूचना प्रवाहलाई नियन्त्रण गर्न नियामक निकायहरूको सक्रियतालाई उजागर गरेको छ।
प्रेस काउन्सिल नेपालले सञ्चारमाध्यमको दर्ता, सूचीकरण र आचारसंहिता पालनाको महत्वमा जोड दिँदै आएको छ। यो पछिल्लो कदमले अनलाइन माध्यममा पत्रकारिताको नाममा हुने गलत अभ्यासलाई निरुत्साहित गरी स्वच्छ र विश्वसनीय सूचनाको प्रवाह सुनिश्चित गर्न मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसले आम नागरिकलाई पनि सामाजिक सञ्जालमा आउने हरेक सूचनाको सत्यतामाथि प्रश्न गर्न र आधिकारिक स्रोतको खोजी गर्न प्रोत्साहित गर्नेछ।
