बाढीले तीन जिल्लाका ७,२०० भन्दा बढी विद्यार्थी प्रभावित: पठनपाठन पुनः सञ्चालनमा गम्भीर चुनौती
तस्बिर स्रोत, NurPhoto via Getty Images
बुधवारको विनाशकारी बाढीका कारण रसुवा, नुवाकोट र धादिङ जिल्लाका ७,२०० भन्दा बढी विद्यार्थी प्रभावित भएका छन्। शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालयका अधिकारीहरूका अनुसार यी तीन जिल्लाका २१ वटा विद्यालयमा बाढीले व्यापक क्षति पुर्याएको छ। यसबाट लाखौँ लगानीका भौतिक संरचना र शैक्षिक वातावरणमाथि गम्भीर असर परेको छ।
शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालयका सहायक प्रवक्ता वीरबहादुर धामीका अनुसार रसुवाका ६, नुवाकोटका ७ र धादिङका ८ गरी कुल २१ वटा सामुदायिक तथा संस्थागत विद्यालय क्षतिग्रस्त भएका छन्। बाढीको सर्वाधिक प्रभाव रसुवा र नुवाकोटमा देखिएको छ। रसुवाका सबै ६ विद्यालयमा व्यापक क्षति पुगेको छ भने नुवाकोटका ७ मध्ये ४ विद्यालय पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन्। नुवाकोटका बाँकी ३ विद्यालयमा लेदो पसेर पठनपाठनमा अवरोध पुगेको स्थानीय शिक्षा अधिकारीहरूले जनाएका छन्।
शिक्षक र विद्यार्थीको अवस्था
बाढीका कारण केही शिक्षक तथा विद्यार्थीहरू सम्पर्कविहीन भएका छन्। मन्त्रालयको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार २१३ विद्यार्थी र ९ शिक्षक सम्पर्कविहीन छन्। धामीका अनुसार रसुवामा केही प्रधानाध्यापक र वडा सदस्य समेत हराएको खबर प्राप्त भएको छ। यद्यपि, नुवाकोटमा भने समयमै सुरक्षित स्थानमा सार्न सफल भएकाले कुनै विद्यार्थी वा शिक्षक हराएको जानकारी नभएको शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइ, नुवाकोटका प्रमुख सूर्यबहादुर खत्रीले बताए। उनले बाढी पुग्नुअघि नै विद्यालयबाट सबैलाई सुरक्षित स्थानमा सार्न सफल भएकाले कुनै अप्रिय घटना नभएको स्पष्ट पारे। करिब १,६०० विद्यार्थी र डेढ सय शिक्षक रहेका नुवाकोटको त्रिभुवन त्रिशूली माध्यमिक विद्यालयबाट समयमै सबैलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको कार्यको प्रशंसा भएको छ।
तस्बिर स्रोत, Getty Images
पठनपाठन पुनः सञ्चालनमा चुनौती
क्षतिको स्तर हेर्दा कतिपय पुरानै विद्यालयमा पठनपाठन पुनः सञ्चालन गर्न सम्भव नदेखिएको स्थानीय र सङ्घीय सरकारका अधिकारीहरूले स्वीकारेका छन्। उनीहरूका अनुसार विनाशकारी बाढीको पहिलो मार खेपेको रसुवाका र त्यसपछि नुवाकोटका प्रभावित विद्यालयको हकमा त्यस्तो अवस्था देखिएको छ। शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइ, नुवाकोटका प्रमुख खत्रीले पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त विद्यालयहरूमा अर्को विकल्प नखोजेसम्म पठनपाठन गराउन नसकिने बताए। सहायक प्रवक्ता धामीले पनि अहिलेको अवस्थामा तत्काल पठनपाठनमा जान सकिने सम्भावना नरहेको उल्लेख गरे।
भावी कार्ययोजना
प्रभावित क्षेत्रमा हाल राहत र उद्धार कार्यमा ध्यान केन्द्रित गरिएको सङ्घका अधिकारीहरूले बताएका छन्। अवस्था सामान्य भएपछि पनि तत्कालै तिनै ठाउँमा पढाउन सकिने स्थिति नहुन सक्छ। शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइ, नुवाकोटका प्रमुख खत्रीले प्रभावित विद्यार्थीहरूलाई पायक पर्ने नजिकका अन्य विद्यालयमा सामेल गराउनुपर्ने सुझाव दिएका छन्। मन्त्रालयले अस्थायी पालमुनि कक्षाहरू सञ्चालन गर्ने वा नजिकका विद्यालयहरूको नक्साङ्कन गरी तिनमा समायोजन गर्ने जस्ता व्यावहारिक विकल्पबारे छलफल गरिरहेको धामीले जानकारी दिए। यसका लागि सङ्घ, प्रदेश, स्थानीय तहदेखि शिक्षा समूहका सम्बन्धित पक्षसँग परामर्श गरी निष्कर्षमा पुगिने उनले उल्लेख गरे। अधिकारीहरूले एकाध हप्तामै पठनपाठनको दिशामा अगाडि बढ्न सक्ने सम्भावना देखेका छैनन्। बाढी प्रभावित क्षेत्रमा अभिभावकदेखि विद्यार्थी तथा शिक्षकसम्म मानसिक आघातमा रहेकाले पहिला उनीहरूको मनोसामाजिक परामर्श र सामाजिक जीवनमा पुनर्स्थापनामा जोड दिइनेछ। आवश्यकता अनुसार पाठ्यक्रममा समेत परिमार्जन गर्न सकिने सम्भावना रहेको सहायक प्रवक्ता धामीले बताए।
सहयोगको प्रतिबद्धता
शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालयले हालै राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूसँग छलफल गरी शैक्षिक क्षेत्रमा आवश्यक सहयोगको प्रतिबद्धता प्राप्त गरेको छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घका विभिन्न निकायदेखि राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थाहरूले त्यस्तो प्रतिबद्धता जनाएका हुन्। प्रवक्ता धामीका अनुसार उनीहरूले शैक्षिक सामग्री, पाल, बालबालिकाका लागि ‘किट’ लगायतका सामग्री उपलब्ध गराउने वचन दिएका छन्। आकस्मिक बजेटबाट सहयोग गर्ने र आआफ्नो मुख्यालयबाट थप स्रोत जुटाउने प्रतिबद्धता समेत उनीहरूले जनाएका छन्। पठनपाठन पुनः सञ्चालनका निम्ति सङ्घीय सरकारको कोषबाट पनि स्रोत जुटाउन सकिने सहायक प्रवक्ता धामीले बताए।
तस्बिर स्रोत, Reuters
