चीनको तिब्बत स्वशासित क्षेत्रस्थित गाइरङ पोर्ट (नेपालमा केरुङ नाका) मा हालै आएको भीषण बाढी र पहिरोका कारण व्यापक धनजनको क्षति भएको छ। यस प्राकृतिक विपत्तिले उक्त क्षेत्रलाई पूर्ण रूपमा ध्वस्त पारेको छ भने सयौँ मानिस हराइरहेका छन्। चिनियाँ राज्य नियन्त्रित सञ्चारमाध्यमहरूले सार्वजनिक गरेका फुटेजहरूमा उद्धारकर्मीहरूले हिलो र चट्टानी भूभागमा पुरिएका मानिसहरूको खोजी गरिरहेको देखिन्छ। यो घटनाले नेपाल-तिब्बतबीचको महत्वपूर्ण व्यापारिक तथा पर्यटकीय नाकाको अवस्थामा गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ र दुवैतर्फका सरोकारवालाहरूमा चिन्ता बढाएको छ।
प्रारम्भिक जानकारीअनुसार, उद्धार टोलीहरू शुक्रवार दिउँसो मात्र प्रभावित क्षेत्र गाइरङ पोर्ट पुग्न सफल भएका थिए। उच्च पहाडी र दुर्गम भूभागमा पैदल यात्रा गर्दै, ठूला बढेका नदीहरू तर्दै उनीहरूले विनाशको केन्द्रबिन्दुसम्म पुग्न संघर्ष गरेका थिए। ल्हासाका अग्नि तथा उद्धार टोलीका सदस्य झाउ मिङ्ग्कीले चिनियाँ राज्य सञ्चालित टेलिभिजन सीसीटीभीलाई बताएअनुसार, “त्यहाँको विध्वंस कल्पनातीत छ। पुरानो सीमा क्षेत्रमा रहेको गेटको वरिपरिको इलाका दलदले माटोले पूर्ण रूपमा पुरिएको थियो। पाइला टेक्दा खुट्टा गहिरोसँग गाडिन्थ्यो, जसले उद्धारकार्यलाई अत्यन्तै चुनौतीपूर्ण बनाएको छ।” उद्धारकर्मीहरूले “कोही छ?” भन्दै निरन्तर खोजी गरिरहेका छन्, तर विशाल हिलो र भग्नावशेषको थुप्रोमा आशाको किरण भेट्टाउन कठिन भइरहेको छ।
गाइरङ पोर्ट, जसलाई नेपाली पक्षमा रसुवागढी नाका नजिकै केरुङ भनिन्छ, नेपाल र तिब्बतबीचको एक प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय चेकपोइन्ट हो। यो नाका द्विपक्षीय व्यापार, विशेषगरी कृषि उत्पादन, निर्मित वस्तु र पर्यटकहरूको आवागमनका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ। यसको विनाशले दुई क्षेत्रबीचको आर्थिक तथा सामाजिक सम्बन्धमा ठूलो असर पुग्ने देखिएको छ। भूउपग्रहबाट प्राप्त तस्बिरहरूले यस नाका वरपरको सम्पूर्ण क्षेत्र भूस्खलन र बाढीका कारण पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएको स्पष्ट देखाउँछन्, जहाँ पहिला बस्ती, सडक र पूर्वाधार थिए, ती सबै अहिले हिलो र ढुङ्गाले ढाकिएका छन्।
हालसम्म प्राप्त तथ्याङ्कअनुसार, तिब्बततर्फ कम्तीमा ५५४ जना मानिस हराइरहेका छन् भने ७ जनाको मृत्यु पुष्टि भएको छ। हराइरहेकाहरूको सङ्ख्या अझ बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ किनभने दुर्गम क्षेत्रहरूमा अझै पुग्न सकिएको छैन र उद्धारकार्य जारी नै छ। उद्धारकर्मीहरूले हिलो, माटो र भग्नावशेषको ठूलो थुप्रोमा जीवित व्यक्तिको खोजी गरिरहेका छन्। विपत्तिका कारण सडक सञ्जालमा अवरोध, सञ्चार सम्पर्क विच्छेद तथा प्रतिकूल मौसमले उद्धारकार्यमा ठूलो बाधा पुर्याइरहेको छ, जसले गर्दा तत्काल राहत सामग्री पुर्याउन र घाइतेहरूको उपचार गर्न समेत कठिनाइ भएको छ।
यस विध्वंसले यस क्षेत्रमा पूर्वाधारको पुनर्निर्माण र जनजीवनलाई सामान्य अवस्थामा फर्काउन लामो समय लाग्ने सङ्केत दिएको छ। विशेष गरी नेपालसँगको सीमा व्यापार र हिमालयपार यात्रामा यसले दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने निश्चित छ। चिनियाँ अधिकारीहरूले राष्ट्रिय स्तरबाटै उद्धार तथा राहत कार्यलाई प्राथमिकता दिएको र हराइरहेकाहरूको खोजीका लागि हरसम्भव प्रयास गरिरहेको बताएका छन्। यस विपत्तिको पूर्ण विवरण र क्षतिको आँकलन अझै आउन बाँकी छ, तर प्रारम्भिक दृश्यहरूले यसको भयावहतालाई चित्रण गर्दछ र यस क्षेत्रले ठूलो मानवीय संकटको सामना गरिरहेको देखाउँछ।
