भक्तपुरको मध्यपुरथिमि नगरपालिका–८ स्थित ‘बोदे गाउँ’का ४२१ परिवारले करिब चार वर्षको लामो प्रतीक्षापश्चात् अन्ततः आफ्नो जग्गाको कानुनी स्वामित्व प्राप्त गरेका छन्। भूमि समस्या समाधान समितिले नापजाँच सम्पन्न भएको लामो समयपछि जग्गाधनी पुर्जा वितरण गरेसँगै उक्त क्षेत्रमा दशकौँदेखि बसोबास गर्दै आएका ‘स्ववासी’ परिवारहरूको अनिश्चितताको अन्त्य भएको छ। यो वितरण कार्यले अव्यवस्थित बसोबासको समस्या समाधानमा एउटा महत्वपूर्ण कोसेढुंगा स्थापित गरेको सरोकारवालाहरूले बताएका छन्।
साविक निलवाराही गाउँ विकास समितिका वडा नं. २, ३, ४, ५, ६ र ७ अन्तर्गत पर्ने गाउँ ब्लक जग्गामा दशकौँदेखि बसोबास गरिरहेका यी परिवार जग्गाधनी पुर्जाबिना जीवनयापन गर्दै आएका थिए। ‘बोदे गाउँ’को नामले चिनिने यो पुरानो नेवारी बस्तीका बासिन्दाहरूले आफ्नो स्वामित्वमा रहेको जग्गाको कानुनी प्रमाण नहुँदा आधारभूत पूर्वाधार विकास, बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ऋण प्राप्त गर्न र अन्य व्यक्तिगत तथा सामाजिक कार्यहरूमा कठिनाइ भोग्दै आएका थिए। उनीहरूका लागि यो पुर्जा वितरण एक नयाँ युगको सुरुवात भएको छ।
उक्त क्षेत्रको जग्गाको नापजाँच आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा नै सम्पन्न भएको थियो। नापजाँच सकिए पनि विभिन्न प्राविधिक तथा प्रशासनिक जटिलताका कारण जग्गा दर्ता प्रक्रियामा अपेक्षित प्रगति हुन सकेको थिएन। विशेष गरी, जग्गा दर्ताका लागि आवश्यक जनसहभागिता न्यून हुनु, कागजात संकलनमा ढिलाइ हुनु र स्थानीय निकाय तथा आयोगबीचको समन्वयमा केही चुनौतीहरू देखिएका कारण पुर्जा वितरणको प्रक्रिया लामो समयसम्म रोकिएको भूमि समस्या समाधान समितिले जनाएको छ। आयोगद्वारा नापनक्सा गरिएका जग्गाको आवश्यक प्रक्रिया पूरा गर्न समितिले निरन्तर पहल गरेको थियो।
मध्यपुरथिमि नगरपालिका र भूमि समस्या समाधान समितिको संयुक्त प्रयासमा यी चुनौतीहरूको सामना गरिएको हो। समितिले स्थानीय बासिन्दाहरूसँगको समन्वयमा जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने, आवश्यक कागजातहरू संकलनमा सहयोग पुर्याउने र प्राविधिक पक्षहरूलाई सुल्झाउने कार्य गरेको थियो। यसरी सम्पूर्ण प्रक्रियाहरू पूरा गरेपश्चात् ४२१ थान जग्गाधनी पुर्जाहरू तयार पारी वितरण गरिएको हो। यस पहलले लामो समयदेखि भूमिहीन वा अव्यवस्थित बसोबासको समस्या झेलिरहेका परिवारहरूलाई स्थायी बसोबासको प्रत्याभूति दिलाएको छ।
जग्गाधनी पुर्जा प्राप्त गरेसँगै यी परिवारहरूले अब आफ्नो जग्गाको पूर्ण कानुनी अधिकार प्रयोग गर्न पाउनेछन्। यसले उनीहरूलाई मानसिक शान्ति दिँदै बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ऋण प्राप्त गर्न, घर निर्माण वा व्यवसाय विस्तार गर्न र आर्थिक गतिविधिमा संलग्न हुन बाटो खुल्ला गरिदिनेछ। यो वितरणले ‘स्ववासी’ जीवनबाट औपचारिक र सुरक्षित जीवनमा प्रवेश गर्न मद्दत पुर्याएको छ। मध्यपुरथिमि नगरपालिकाका मेयरले यस पहलले भूमिहीनताको समस्या समाधानमा महत्वपूर्ण पाइला चालेको र अन्य पालिकाका लागि पनि एक प्रेरणाको स्रोत बनेको बताएका छन्। उनले भने, “यो ऐतिहासिक क्षण हो, अब यी परिवारले ढुक्कसँग आफ्नो जीवनयापन गर्न सक्नेछन्। हामी अन्य अव्यवस्थित बस्तीको समस्या समाधानमा पनि लागिपरेका छौँ।”
