बाढीले ध्वस्त राजमार्ग र पुलहरू: जनजीवन र अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर
गत भदौ १० गते भोटेकोशी र त्यसपछि त्रिशूली नदीमा आएको भिषण बाढीले रसुवा, नुवाकोट र धादिङ जिल्लाका प्रमुख राजमार्गहरूमा व्यापक क्षति पुर्याएको छ। यस प्रकोपले दर्जनौँ महत्वपूर्ण पुलहरू बगाएपछि यी क्षेत्रको जनजीवन र अर्थतन्त्रमा गम्भीर प्रभाव परेको छ।
सडक विभागका अनुसार, बाढीबाट विशेषगरी गल्छी-रसुवागढी राजमार्ग र पृथ्वी राजमार्ग बढी प्रभावित भएका छन्। विभागको पछिल्लो तथ्याङ्कअनुसार, सवारीसाधन आवतजावत गर्ने ४२ वटा पक्की पुलहरू बाढीले पूर्णरुपमा बगाएको छ। यस विनाशले यी जिल्लाहरूका यातायात सञ्जाललाई तहसनहस पारेको छ, जसले गर्दा स्थानीय बासिन्दा, व्यापारी र यात्रुहरूले ठूलो सास्ती भोग्नुपरेको छ।
क्षतिग्रस्त भौतिक संरचनाको पुनर्निर्माण बाढीप्रभावित मानिसहरूका लागि दैनिक जनजीविकासँग जोडिएको अत्यन्तै महत्वपूर्ण विषय बनेको छ। पुलहरू भत्किएपछि नदी वारपार गर्न कठिनाइ भएको छ, जसले गर्दा एक गाउँबाट अर्को गाउँ वा नजिकको बजारसम्म पुग्न पनि समस्या भएको छ। कृषिजन्य उत्पादनहरू बजारसम्म पुर्याउन र अत्यावश्यक उपभोग्य वस्तुहरू गाउँसम्म भित्र्याउन समेत ठूलो अवरोध सिर्जना भएको छ। यसले स्थानीय अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असर पुर्याउनुका साथै स्वास्थ्य सेवा र शिक्षाजस्ता आधारभूत आवश्यकतामा समेत पहुँच कठिन बनाएको छ।
सडक विभागका उपमहानिर्देशक तथा प्रवक्ता शुभराज न्यौपानेका अनुसार, बाढीबाट भएको क्षतिको विस्तृत आकलन गर्ने कार्य तीव्र गतिमा अगाडि बढेको छ। तत्कालका लागि यातायात सुचारु गर्न वैकल्पिक मार्गहरूको पहिचान तथा अस्थायी संरचना निर्माणमा विभागले प्राथमिकता दिएको छ। पूर्णरुपमा ध्वस्त भएका पुलहरूको स्थानमा तत्काल बेलिब्रिज जडान गरी यातायात सञ्चालन गर्ने र दीर्घकालीन समाधानका लागि नयाँ पुल निर्माणको प्रक्रिया अगाडि बढाउने योजना रहेको उहाँले बताउनुभयो।
गल्छी-रसुवागढी राजमार्ग चीनसँगको व्यापारिक नाका रसुवागढी जोड्ने राष्ट्रिय महत्वको मार्ग हो। यस राजमार्गको अवरोधले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र आपूर्ति प्रणालीमा समेत प्रत्यक्ष असर पार्ने निश्चित छ। त्यस्तै, देशकै प्रमुख लाइफलाइन मानिने पृथ्वी राजमार्गमा भएको क्षतिले देशभरिको आर्थिक गतिविधिमा नकारात्मक प्रभाव पार्ने देखिएको छ। राजधानीसँगको सीधा सम्पर्क विच्छेद हुँदा खाद्यान्न, इन्धन र अन्य औद्योगिक कच्चा पदार्थको आपूर्तिमा समेत समस्या उत्पन्न हुन सक्छ।
भौगोलिक जटिलता, निरन्तरको वर्षा र मनसुनको जोखिमका कारण पुनर्निर्माण कार्य चुनौतीपूर्ण देखिएको छ। तर, प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दाको जनजीवन सामान्य बनाउन, अर्थतन्त्रलाई चलायमान राख्न र आपूर्ति सञ्जाललाई पूर्ववत अवस्थामा फर्काउनका लागि द्रुत गतिमा पुनर्निर्माण कार्य अगाडि बढाउनु अपरिहार्य छ। भविष्यमा यस्ता प्राकृतिक प्रकोपबाट हुने क्षति न्यूनीकरणका लागि थप सुदृढ, जलवायु परिवर्तन प्रतिरोधी र दिगो पूर्वाधार निर्माणमा जोड दिनु आवश्यक देखिन्छ। यसका लागि सरकार, स्थानीय निकाय र सरोकारवाला निकायबीचको समन्वय महत्वपूर्ण हुनेछ।
