एकेडेमी अफ मोशन पिक्चर आर्ट्स एण्ड साइन्सेसले आगामी २०२७ को अस्कर अवार्डका लागि अन्तर्राष्ट्रिय फिचर फिल्म श्रेणीको नियममा ऐतिहासिक परिवर्तनको घोषणा गरेको छ। यो परिवर्तनलाई करिब एक शताब्दी पुरानो अस्करको इतिहासमा सबैभन्दा ठूला र महत्त्वपूर्ण निर्णयहरूमध्ये एक मानिएको छ, जसले विश्वभरका फिल्मकर्मीहरूलाई ठूलो राहत र नयाँ अवसर प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
नयाँ व्यवस्था अनुसार, अब कुनै पनि फिल्मलाई आफ्नो देशबाट आधिकारिक प्रवेश (official entry) बन्नु अनिवार्य हुने छैन। परम्परागत रूपमा, प्रत्येक देशले अस्करको अन्तर्राष्ट्रिय फिचर फिल्म श्रेणीका लागि एउटा मात्र फिल्म मनोनयन गर्न पाउँथ्यो। यो प्रक्रिया प्रायः जटिल, राजनीतिक र विवादित हुने गरेको थियो, जसले गर्दा कतिपय अवस्थामा उत्कृष्ट कलाकृतिहरू समेत प्रतिस्पर्धाबाट वञ्चित हुने गरेका थिए। यो परिवर्तनले राष्ट्रिय छनोट समितिहरूको बोझ कम गर्नुका साथै सिर्जनाकर्ताहरूलाई आफ्नो फिल्म अन्तर्राष्ट्रिय प्लेटफर्ममा प्रस्तुत गर्न थप स्वतन्त्रता प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
एकेडेमीले अब प्रतिष्ठित अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म महोत्सवहरूमा शीर्ष पुरस्कार जित्ने फिल्महरूलाई सिधै अस्करको प्रतिस्पर्धामा सहभागी हुन योग्य मान्नेछ। यस सूचीमा कान्स फिल्म फेस्टिवल, भेनिस फिल्म फेस्टिवल, टोरन्टो इन्टरनेशनल फिल्म फेस्टिवल, बर्लिन इन्टरनेशनल फिल्म फेस्टिवल, सनडान्स फिल्म फेस्टिवल र बुसान इन्टरनेशनल फिल्म फेस्टिवल जस्ता विश्वस्तरीय महोत्सवहरू समावेश छन्। यी महोत्सवहरूमा कुनै पनि फिल्मले प्रमुख अवार्ड जितेको खण्डमा त्यसले राष्ट्रिय छनोट प्रक्रियाबाट गुज्रिनु पर्ने छैन र सिधै अस्करको प्रतिस्पर्धामा आफ्नो स्थान बनाउन सक्नेछ।
विगत केही वर्षदेखि अस्करको अन्तर्राष्ट्रिय फिचर फिल्म छनोट प्रक्रियामाथि गम्भीर प्रश्नहरू उठ्दै आएका थिए। राष्ट्रिय छनोट समितिहरूको निर्णय र उनीहरूको पारदर्शितामाथि प्रायः शंका व्यक्त गरिन्थ्यो। कतिपय अवस्थामा, देशभित्रको आन्तरिक राजनीति, व्यक्तिगत सम्बन्ध वा अन्य अप्रसांगिक कारकहरूले गर्दा कलात्मक उत्कृष्टतालाई बेवास्ता गरिएको आरोप पनि लाग्ने गरेको थियो। यसले गर्दा विश्वभरका फिल्मकर्मीहरूले आफ्ना उत्कृष्ट कार्यहरूलाई अस्करको मञ्चमा पुर्याउन कठिनाई भोग्नुपरेको थियो। यस सन्दर्भमा, सन् २०१३ मा भारतीय फिल्म ‘द लंचबक्स’ लाई लिएर भएको विवाद एक प्रमुख उदाहरण हो, जसले यस्ता चुनौतीहरूलाई स्पष्ट पारेको थियो।
इरफान खान अभिनित तथा रितेश बत्रा निर्देशित ‘द लंचबक्स’ ले कान्स फिल्म फेस्टिवलमा अत्यधिक प्रशंसा पाएको थियो र अन्तर्राष्ट्रिय समीक्षकहरूले समेत यसलाई उच्च मूल्याङ्कन गरेका थिए। यद्यपि, भारतको राष्ट्रिय छनोट समितिले यसको सट्टा गुजराती फिल्म ‘द गुड रोड’ लाई अस्करका लागि पठाउने निर्णय गरेको थियो। यस निर्णयको व्यापक आलोचना भएको थियो, जसमा चर्चित फिल्म निर्माता अनुराग कश्यप लगायतका व्यक्तिहरूले असन्तुष्टि जनाएका थिए। उनीहरूले ‘द लंचबक्स’ जस्तो विश्वव्यापी रूपमा रुचाइएको र समीक्षकहरूद्वारा प्रशंसित फिल्मलाई किन अस्वीकार गरियो भनी प्रश्न उठाएका थिए। यस्ता घटनाले राष्ट्रिय छनोट प्रक्रियाको निष्पक्षता र प्रभावकारितामाथि ठूलो प्रश्नचिन्ह खडा गरेको थियो।
नयाँ नियमहरूले अन्तर्राष्ट्रिय फिचर अवार्डको श्रेय देशभन्दा पनि फिल्मका निर्देशकलाई दिने व्यवस्था गरेको छ, जुन एक क्रान्तिकारी कदम हो। यसको अर्थ, अब अस्करले फिल्मको कलात्मक उत्कृष्टता र निर्देशकको व्यक्तिगत दूरदृष्टिमा बढी ध्यान केन्द्रित गर्नेछ, न कि राष्ट्रिय प्रतिनिधिमण्डलको रूपमा मात्र। यसले गर्दा निर्देशकहरूलाई आफ्नो रचनात्मक स्वतन्त्रतालाई अझ मजबुत बनाउन प्रोत्साहन मिल्नेछ। यसका साथै, एउटै देशबाट एकभन्दा बढी फिल्महरू पनि अस्करको प्रतिस्पर्धामा पुग्न सक्ने सम्भावना बढेको छ। यो प्रावधानले विश्व सिनेमामा विविधता ल्याउनुका साथै साना देशहरूबाट पनि उत्कृष्ट फिल्महरू अस्करको मञ्चमा पुग्ने मार्ग प्रशस्त गर्ने विश्वास गरिएको छ।
यो ऐतिहासिक परिवर्तनले अस्कर अवार्डलाई थप समावेशी, न्यायसंगत र कलात्मक रूपमा समृद्ध बनाउने दिशामा महत्त्वपूर्ण कदम चालेको छ। यसले राष्ट्रिय छनोटको झन्झट र पूर्वाग्रहबाट मुक्त भई सिधै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आफ्नो पहिचान बनाएका फिल्महरूलाई सम्मान गर्नेछ। एकेडेमीको यो निर्णयले विश्वभरका फिल्म निर्माताहरूलाई आफ्नो रचनात्मकता स्वतन्त्र रूपमा प्रस्तुत गर्न थप प्रोत्साहन मिल्नेछ र अस्करको अन्तर्राष्ट्रिय फिचर फिल्म श्रेणी साँच्चिकै विश्वव्यापी सिनेमाको विविधता र उत्कृष्टताको उत्सव बन्नेछ। २०२७ को अस्कर समारोहमा यस नियमको प्रत्यक्ष प्रभाव देखिनेछ, जसको प्रतीक्षा विश्वभरका सिनेमाप्रेमीहरूले गरिरहेका छन्।
