अफगानिस्तानमा शरणार्थी फिर्तीको क्रम तीव्र: छिमेकी मुलुकबाट ठूलो संख्यामा अफगानी स्वदेश फर्कँदै
काबुल, जेठ ६ गते। अफगानिस्तानमा शरणार्थीहरूको स्वदेश फिर्तीको क्रमले तीव्रता पाएको छ। छिमेकी मुलुकहरूमा आश्रय लिइरहेका हजारौँ अफगानीहरू दैनिकजसो आफ्नो मातृभूमि फर्कने क्रममा छन्। हालैका तथ्याङ्क अनुसार, एकै दिनमा ५,२०० भन्दा बढी अफगान शरणार्थीहरू स्वदेश फर्केका छन्, जसमध्ये १,१७८ जनालाई उनीहरूको गृह प्रान्तमा पठाइएको छ। यो ठूलो संख्याको फिर्तीले अफगानिस्तानमा मानवीय तथा सामाजिक चुनौतीहरू थपेको छ, यद्यपि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको सहयोगमा उनीहरूको पुनर्स्थापनाका लागि प्रयासहरू जारी छन्।
बख्तार समाचार एजेन्सीका अनुसार, स्वदेश फर्केका शरणार्थीहरूलाई सीमा नाकामै आवश्यक प्राथमिक सहायता उपलब्ध गराइएको छ। प्रारम्भिक व्यवस्थापन पछि, उनीहरूलाई स्थायी बसोबासका लागि आ-आफ्नो गृह प्रान्तमा पठाइँदैछ। गत हप्ता मात्रै करिब ४,००० अफगानी शरणार्थीहरू विभिन्न सीमा नाकाबाट देश प्रवेश गरेको एजेन्सीले जनाएको छ। यो निरन्तरको फिर्तीले अफगानिस्तानको अन्तरिम सरकार र अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय संस्थाहरूमाथि ठूलो व्यवस्थापकीय र आर्थिक भार पारेको छ।
गत वर्षको सुरुदेखि हालसम्म २५ लाखभन्दा बढी अफगान शरणार्थीहरू आफ्नो देश फर्किसकेका छन्। यीमध्ये अधिकांश पाकिस्तान र इरानबाट फर्केका हुन्। विशेषगरी, कागजातविहीन अफगानीहरूलाई आफ्नो देश छोड्न आग्रह गरेपछि यो फिर्तीको संख्यामा उल्लेख्य वृद्धि देखिएको हो। दशकौँदेखि बसोबास गर्दै आएका लाखौँ अफगानीहरू अब विस्थापित जीवनको अन्त्य गर्दै मातृभूमि फर्किने बाध्यताको सामना गरिरहेका छन्।
छिमेकी मुलुकहरूले आफ्नो आन्तरिक आर्थिक तथा सुरक्षा कारण देखाउँदै शरणार्थी फिर्तीलाई तीव्र बनाएका छन्। पाकिस्तानले गत वर्ष अक्टोबरदेखि कागजातविहीन विदेशी नागरिकहरूलाई देश छोड्न कडा चेतावनी दिएको थियो, जसको प्रत्यक्ष असर अफगान शरणार्थीहरूमा परेको छ। इरानले पनि सोही किसिमका नीतिहरू अपनाएपछि अफगानीहरूमाथि तीव्र दबाब सिर्जना भएको छ। यसले धेरै शरणार्थीहरूलाई बिना पूर्वतयारी र पर्याप्त स्रोतसाधनबिना नै स्वदेश फर्किन बाध्य बनाएको छ।
मातृभूमि फर्किने अफगानी शरणार्थीहरूले देश भित्र विभिन्न चुनौतीहरूको सामना गर्नुपरेको छ। दशकौँ लामो द्वन्द्व र अस्थिरताले ग्रस्त अफगानिस्तानमा फिर्ता भएकाहरूको लागि पर्याप्त पूर्वाधार, रोजगारीका अवसर र आधारभूत सेवाहरूको अभाव छ। ग्रामीण भेगमा फिर्ता भएकाहरूलाई पुनः एकीकृत हुन थप कठिनाइ भइरहेको छ, किनकि उनीहरूले आफ्नो पुर्ख्यौली जमिन र घरबार गुमाइसकेका हुन सक्छन्। यसले गर्दा धेरैलाई जीविकोपार्जनमा समस्या उत्पन्न भएको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघीय शरणार्थी उच्चायोग (UNHCR) र अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन संगठन (IOM) लगायतका संस्थाहरूले स्वदेश फर्कनेहरूलाई सहयोग पुर्याउन विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेका छन्। सीमा क्षेत्रमा आधारभूत सहायता उपलब्ध गराइए पनि, फिर्ता हुनेहरूको विशाल संख्याका कारण उपलब्ध सहायता पर्याप्त छैन। यो व्यापक फिर्तीले अफगानिस्तानको सामाजिक, आर्थिक र सुरक्षा अवस्थामा दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने निश्चित छ, जसका लागि बलियो राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय समन्वयका साथै स्थायी शान्ति अपरिहार्य देखिन्छ।
