काठमाडौं । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल (TIA) मा वैदेशिक रोजगारीका लागि अवैध मार्ग प्रयोग गर्न लागेका तीन जना युवालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । भिजिट भिसामा दुबई हुँदै श्रीलंका जाने तयारीमा रहेका उनीहरूलाई प्रारम्भिक अनुसन्धानका क्रममा कतारमा रोजगारीका लागि जान लागेको खुलेपछि नियन्त्रणमा लिइएको हो । पक्राउ पर्नेमा सिन्धुली, रौतहट र स्याङ्जाका युवाहरू रहेका छन्, जसको साथबाट नक्कली श्रम स्वीकृतिसमेत बरामद भएको प्रहरीले जनाएको छ ।
काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयबाट खटिएको विशेष टोलीले २३ भदौमा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको प्रस्थान कक्षबाट उनीहरूलाई पक्राउ गरेको हो । पक्राउ पर्नेमा सिन्धुलीको कमलामाई नगरपालिका-२ घर भएका १९ वर्षीय सन्जिव भुषाल, रौतहटको कटहरिया नगरपालिका-३ का १९ वर्षीय शेख तबरेज र स्याङ्जाको भीरकोट नगरपालिका–४ का २७ वर्षीय समित रेग्मी छन् । एअर अरेबियाको जहाजमार्फत दुबई हुँदै श्रीलंका जाने तयारीमा रहेका उनीहरूको गतिविधि शंकास्पद लागेपछि प्रहरीले निगरानी बढाएको थियो ।
प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेअनुसार, यी युवाहरूले सिधा वैदेशिक रोजगार प्रक्रियालाई छलेर दुबई र श्रीलंकालाई ट्रान्जिट बनाएर कतार जान खोजेका थिए । सामान्यतया, भिजिट भिसा पर्यटकका लागि जारी गरिन्छ र यसमा वैदेशिक रोजगारीका लागि जान पाइँदैन । तर, विभिन्न प्रलोभनमा परेर वा छोटो बाटो अपनाउन खोज्ने केही व्यक्तिहरूले भिजिट भिसाको दुरुपयोग गरी गैरकानुनी रूपमा विदेश जाने प्रयास गर्छन् । यसरी जानेहरू प्रायः ठगीमा पर्ने वा गन्तव्य मुलुकमा पुगेपछि समस्यामा पर्ने जोखिम उच्च हुन्छ ।
पक्राउ परेका युवाहरूको साथबाट बरामद भएको श्रम स्वीकृति नक्कली रहेको पुष्टि भएको छ । वैदेशिक रोजगारमा जानका लागि वैधानिक श्रम स्वीकृति अनिवार्य हुन्छ, जुन वैदेशिक रोजगार विभागबाट जारी गरिन्छ । नक्कली श्रम स्वीकृति प्रयोग गर्नु लिखत सम्बन्धी कसुर हो र यसमा नेपालको कानुनअनुसार कडा कारबाही हुने प्रावधान छ । यो घटनाले विदेश जाने आकांक्षीहरूलाई अवैध माध्यमबाट कामदार पठाउने गिरोह अझै सक्रिय रहेको र उनीहरूले नक्कली कागजातको प्रयोग गर्ने गरेको तथ्यलाई उजागर गरेको छ ।
नेपालबाट वैदेशिक रोजगारीमा जाने क्रममा विभिन्न किसिमका गैरकानुनी बाटोहरू अपनाउने प्रवृत्ति अझै कायम छ । दलाल तथा एजेन्टहरूले सजिलो र छिटो प्रक्रियाको लोभ देखाएर युवाहरूलाई फसाउने गरेका उदाहरणहरू प्रशस्तै छन् । यसरी भिजिट भिसा वा अन्य गैरकानुनी माध्यमबाट विदेश जाँदा कामदारहरूले न्यूनतम सुविधा, सुरक्षा र कानुनी अधिकारबाट वञ्चित हुनुपर्ने अवस्था आउँछ । गन्तव्य मुलुकमा पुगेपछि अलपत्र पर्ने, शोषणमा पर्ने र स्वदेश फर्किनसमेत समस्या हुने जोखिम रहन्छ । यस प्रकारका घटनाले वैदेशिक रोजगारमा जान चाहने सबैलाई सचेत गराउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँछ ।
काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयका प्रमुखले यस्ता गैरकानुनी गतिविधि रोक्न प्रहरी निरन्तर सक्रिय रहेको बताएका छन् । विमानस्थलमा हुने हरेक शंकास्पद गतिविधिमाथि सूक्ष्म निगरानी राखिएको र मानव तस्कर तथा अवैध रूपमा श्रमिक पठाउने गिरोहलाई निरुत्साहित गर्न विशेष अभियान चलाइएको उनको भनाइ छ । पक्राउ परेका तीनै जना युवामाथि अहिले लिखत सम्बन्धी कसुरमा थप अनुसन्धान भइरहेको छ । यस घटनाको अनुसन्धानबाट यस कार्यमा संलग्न अन्य व्यक्ति वा गिरोहको समेत पहिचान हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
