देशभर जापानिज इन्सेफ्लाइटिसको जोखिम बढिरहेका बेला सप्तरी र कैलाली जिल्लामा यस रोगका कारण चार जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ। स्वास्थ्य अधिकारीहरूका अनुसार, यो सरुवा रोगले दुई जिल्लामा जनस्वास्थ्यमा गम्भीर चुनौती खडा गरेको छ।
सप्तरीमा तिलाठी कोइलाडी गाउँपालिका-१ का ७४ वर्षीय सत्यनारायण यादव र राजगढ गाउँपालिका-३ का १४ वर्षीय शिवकुमार रामको जापानिज इन्सेफ्लाइटिसबाट मृत्यु भएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय, सप्तरीका स्वास्थ्य अधिकृत सतिश यादवले जानकारी दिनुभयो। दुवैको गत साउन २१ गते उपचारका क्रममा निधन भएको थियो। यादवको बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, धरानमा र रामको गोल्डेन हस्पिटल, विराटनगरमा उपचार भइरहेको थियो। स्वास्थ्य अधिकृत यादवका अनुसार, जिल्लामा जापानिज इन्सेफ्लाइटिसका अन्य तीन जना बिरामी समेत फेला परेका थिए, जसमध्ये दुई जनाको मृत्यु भएको र बाँकी एक जना उपचारपश्चात् घर फर्किसकेका छन्।
यसैगरी, सुदूरपश्चिम प्रदेशको कैलाली जिल्लास्थित घोडाघोडी नगरपालिकामा पनि जापानिज इन्सेफ्लाइटिसको सङ्क्रमणबाट दुई जना महिलाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ। नगरपालिकाका सिनियर अहेब मानबहादुर बोहराका अनुसार, मृत्यु हुनेमा घोडाघोडी नगरपालिका-४ र ९ का क्रमशः ३४ र ७० वर्षीया महिला रहेका छन्। उनीहरूको उपचारकै क्रममा मृत्यु भएको थियो। सिनियर अहेब बोहराले घोडाघोडीमा पछिल्लो तीन वर्षदेखि जापानिज इन्सेफ्लाइटिसका बिरामी देखिन थालेको बताउनुभयो। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा वडा नं ४ मा एक जना सङ्क्रमित निको भएका थिए भने यस आर्थिक वर्षमा वडा नं ५ र ६ मा दुई जनामा सङ्क्रमण देखिएको थियो। यस वर्षको प्रकोपले दुई जनाको ज्यान लिएको छ।
जापानिज इन्सेफ्लाइटिस क्युलेक्स जातको पोथी लामखुट्टेको टोकाइबाट मानिसमा सर्ने भाइरल रोग हो। सङ्क्रमित सुँगुर वा बङ्गुरलाई टोकेको लामखुट्टेले मानिसलाई टोक्दा यो भाइरस मानिसको शरीरमा प्रवेश गर्छ। यसको रोकथामका लागि लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्नु अपरिहार्य छ। स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार, साँझपख घर बाहिर ननिस्कने, खेतबारीमा काम गर्दा लामो बाहुला भएका लुगा लगाउने, सुत्ने बेला अनिवार्य रूपमा झुलको प्रयोग गर्ने, र घरवरिपरि पानी जम्न नदिई सरसफाइमा विशेष ध्यान दिँदा यस रोगको जोखिम कम गर्न सकिन्छ।
यस प्रकोपलाई मध्यनजर गर्दै घोडाघोडी नगरपालिकाको स्वास्थ्य शाखाले आकस्मिक बैठक आयोजना गरी रोगको अवस्था र रोकथामका उपायबारे गहन छलफल गरेको छ। नगरपालिकाले आफ्ना १३ वटै स्वास्थ्य संस्थामार्फत जापानिज इन्सेफ्लाइटिसको जोखिम, लक्षण र बच्ने उपायबारे समुदायस्तरमा व्यापक जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने योजना बनाएको छ। साथै, नगरपालिकाका ८४ वटा आमा समूहलाई पनि परिचालन गरी रोगका लक्षण, रोकथामका उपाय र समयमै उपचारका लागि स्वास्थ्य संस्था पुग्नुपर्ने विषयमा जानकारी गराइने सिनियर अहेब बोहराले जानकारी दिनुभयो।
उच्च ज्वरो आउने, बेहोस हुनेलगायतका लक्षण देखिएमा तत्काल बिरामीलाई नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा पुर्याउन बोहराले जोडदार आग्रह गर्नुभएको छ। लामखुट्टेको टोकाइबाट जोगिनका लागि व्यक्तिगत तथा वातावरणीय सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने र समयमै सचेतता अपनाएर यस रोगको थप विस्तारलाई रोक्न सकिने स्वास्थ्य अधिकारीहरूको भनाइ छ।
