काठमाडौं, बुधबार: स्थानीय बजारमा सुन र चाँदीको मूल्यमा बुधबार उल्लेख्य वृद्धि भएको छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार हिजो मंगलबारको तुलनामा आज छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला चार हजार २०० रुपैयाँले बढेको छ। यसैगरी, चाँदीको मूल्यमा पनि प्रतितोला ९५ रुपैयाँको वृद्धि भएको महासंघले जनाएको छ। बहुमूल्य धातुको मूल्यमा आएको यो उछालले उपभोक्ता र व्यवसायी दुवैमा नयाँ बहस र चिन्ता उत्पन्न गरेको छ।
महासंघले उपलब्ध गराएको तथ्याङ्कअनुसार, मंगलबार प्रतितोला दुई लाख ८३ हजार ८०० रुपैयाँमा कारोबार भएको छापावाल सुनको मूल्य आज बुधबार एकै दिनमा ४,२०० रुपैयाँले बढेर दुई लाख ८८ हजार रुपैयाँमा पुगेको हो। यसअघि पनि उच्च बिन्दुमा कारोबार भइरहेको सुनको मूल्यमा यो थप वृद्धिले नयाँ कीर्तिमान कायम गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको माग र मूल्यमा आएको परिवर्तनको प्रत्यक्ष असर नेपाली बजारमा देखिएको हो।
सुनसँगै चाँदीको भाउमा पनि उकालो लागेको छ। मंगलबार प्रतितोला चार हजार ३८० रुपैयाँमा कारोबार भएको चाँदी बुधबार प्रतितोला ९५ रुपैयाँले बढेर चार हजार ४७५ रुपैयाँमा कायम भएको छ। दुवै बहुमूल्य धातुको मूल्यमा एक साथ देखिएको यो तीव्र वृद्धिले समग्र बजारमा ठूलो प्रभाव पारेको छ र आगामी दिनहरूमा यसको असर थप देखिने विश्लेषण गरिएको छ।
बहुमूल्य धातुको मूल्यमा देखिएको यो उच्च वृद्धिका पछाडि विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय तथा आर्थिक कारणहरू जिम्मेवार रहेको बजार विश्लेषकहरू बताउँछन्। हालैका दिनहरूमा विश्वव्यापी भूराजनीतिक तनाव, प्रमुख अर्थतन्त्रहरूमा बढ्दो मुद्रास्फीतिको चाप र डलरको तुलनामा अन्य प्रमुख मुद्राहरूको अवमूल्यनले लगानीकर्ताहरूलाई सुरक्षित लगानीको गन्तव्य मानिने सुनतर्फ आकर्षित गरेको छ। विशेषगरी, अमेरिकामा केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर सम्बन्धी नीतिमा लचकता अपनाउने संकेत र विश्व अर्थतन्त्रमा मन्दीको सम्भावनाले सुनलाई थप मूल्यवान बनाएको छ। यसका अतिरिक्त, विभिन्न देशहरूले आफ्नो केन्द्रीय बैंकको भण्डारमा सुनको मात्रा बढाउने प्रवृत्तिले पनि विश्वबजारमा यसको मागलाई बल पुर्याएको छ। नेपालको सुनचाँदी बजार अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य प्रणालीसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको हुँदा विश्वव्यापी रूपमा हुने यस्ता परिवर्तनहरूको सीधा प्रभाव स्थानीय बजारमा पर्ने गर्दछ। डलरको विनिमय दर र सुन आयातमा लाग्ने भन्सार शुल्कमा आउने परिवर्तनले पनि आन्तरिक मूल्य निर्धारणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
सुन र चाँदीको मूल्यमा आएको यो तीव्र उछालले स्थानीय उपभोक्ता र व्यवसायी दुवैलाई प्रभावित गरेको छ। विशेषगरी, आगामी चाडपर्वहरू र विवाहको सिजनलाई लक्षित गरी गरिने गरगहना खरिदका योजनाहरूमा यसले प्रत्यक्ष असर पार्ने देखिन्छ। उच्च मूल्यका कारण कतिपय उपभोक्ताहरूले आफ्नो खरिद योजनालाई स्थगित गर्नुपर्ने वा कम परिमाणमा खरिद गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। यसले गर्दा बजारमा गरगहनाको मागमा केही कमी आउन सक्ने सम्भावना पनि रहन्छ। यता, व्यवसायीहरूका लागि पनि उच्च मूल्यमा स्टक व्यवस्थापन गर्नु र उपभोक्ताको क्रयशक्तिमा आएको ह्राससँग जुध्नु चुनौतीपूर्ण बनेको छ। नेपालमा सुनलाई परम्परागत रूपमा सम्पत्ति सञ्चय र सुरक्षित लगानीको माध्यमका रूपमा लिइने भएकाले यसको मूल्यमा आउने तीव्र उतारचढावले समग्र आर्थिक गतिविधि र सर्वसाधारणको बचत योजनामा समेत मनोवैज्ञानिक प्रभाव पार्छ।
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले बजारको वर्तमान अवस्थालाई नजिकबाट नियालिरहेको र मूल्य वृद्धिको प्रमुख कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारको गतिशीलता नै रहेको स्पष्ट पारेको छ। महासंघका पदाधिकारीहरूका अनुसार जबसम्म विश्वव्यापी आर्थिक अनिश्चितता र भूराजनीतिक तनाव कायम रहन्छ, तबसम्म बहुमूल्य धातुको मूल्यमा स्थिरता आउने सम्भावना कम देखिन्छ। उनीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा डलरको स्थिति र प्रमुख केन्द्रीय बैंकहरूको मौद्रिक नीतिले सुनको आगामी दिशा तय गर्ने बताएका छन्। हालको अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै, महासंघले उपभोक्ता तथा लगानीकर्ताहरूलाई बजारको प्रवृत्तिलाई राम्ररी बुझेर मात्र सुनचाँदीको कारोबार गर्न सुझाव दिएको छ। अल्पकालीन रूपमा मूल्यमा केही करेक्सन आउन सक्ने भए तापनि, दीर्घकालीन रूपमा सुनको मूल्य अझै बलियो रहने प्रक्षेपण कतिपय अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्थाहरूले गरेका छन्, जसको प्रभाव नेपालमा पनि पर्ने निश्चित छ।
