कपिलवस्तुमा मध्यकालीन मुद्रासहितको करिब १२/१३ औं शताब्दीको तामाको करुवा फेला, ऐतिहासिक महत्त्वको खोजी सुरु
कपिलवस्तु, ५ साउन। कपिलवस्तु जिल्लाको कपिलवस्तु नगरपालिका–५, बभनीमा मध्यकालीन मुद्राले भरिएको एक तामाको करुवा फेला परेको छ। स्थानीय कृषक राजाराम यादवले आफ्नो खेतमा काम गर्ने क्रममा सो ऐतिहासिक वस्तु फेला पारेका हुन्। यस खोजले त्यस क्षेत्रको मध्यकालीन इतिहास र संस्कृतिमाथि नयाँ प्रकाश पार्ने सम्भावना बढेको छ।
करुवा फेला परेपछि स्थानीय बासिन्दाले प्रहरीलाई खबर गरेका थिए। तत्पश्चात्, पुरातात्विक वस्तुको संकलनका लागि जिल्ला प्रहरी कार्यालय, स्थानीय जनप्रतिनिधि र कपिलवस्तु संग्रहालयको संयुक्त टोली घटनास्थल पुगेको थियो। टोलीले सुरक्षित रूपमा उक्त करुवा र मुद्राहरूलाई संकलन गरी थप अध्ययन तथा अनुसन्धानका लागि कपिलवस्तु संग्रहालयमा हस्तान्तरण गरेको छ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय कपिलवस्तुका प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) मनोहरप्रसाद भट्टले फेला परेका पुरातात्विक वस्तुहरूलाई आवश्यक अध्ययनका लागि संग्रहालयलाई हस्तान्तरण गरिएको पुष्टि गरेका छन्। उनले यस प्रकारका ऐतिहासिक महत्त्वका वस्तुहरूको सुरक्षा र उचित संरक्षणमा सबैको सहयोग अपरिहार्य रहेकोमा जोड दिए।
कपिलवस्तु संग्रहालयकी प्रमुख शान्ति शेर्माका अनुसार, फेला परेको तामाको करुवा र त्यसभित्रका मुद्राहरू करिब १२/१३ औं शताब्दी (मध्यकाल) तिरको हुन सक्ने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ। “भेटिएको पुरातात्विक वस्तु करिब १२ औं/१३ औं शताब्दी (मध्यकाल) को हुनसक्ने अनुमान छ,” शेर्माले भनिन्। उनीहरूले करुवाभित्रबाट मुद्राहरू निकाल्ने कार्य जारी राखेका छन्। प्रारम्भिक गणना अनुसार, करुवाभित्र अरबी लिपिमा लेखिएका कूल २ हजार ३१४ वटा तामाका सिक्काहरू रहेको शेर्माले जानकारी दिइन्। यस तामाको करुवाको उचाई करिब २३ सेन्टिमिटर रहेको छ।
कपिलवस्तु, विशेषगरी प्राचीन कपिलवस्तुको रूपमा गौतम बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनीसँग जोडिएको यस क्षेत्र पुरातात्विक रूपमा अत्यन्तै धनी मानिन्छ। तर, मध्यकालीन समयका यस्ता ठोस प्रमाणहरूको खोजले यस क्षेत्रको ऐतिहासिकतालाई अझ फराकिलो बनाउँछ। यी मुद्राहरूले त्यस अवधिको आर्थिक गतिविधि, व्यापारिक सम्बन्ध, स्थानीय शासकहरू र सांस्कृतिक आदानप्रदानबारे महत्त्वपूर्ण जानकारी प्रदान गर्न सक्ने विज्ञहरूको भनाइ छ। अरबी लिपिमा लेखिएका मुद्राहरूले तत्कालीन समयमा यस क्षेत्रको मध्यपूर्वी देशहरूसँगको सम्पर्क वा प्रभावलाई पनि संकेत गर्न सक्छ।
संग्रहालयले यी मुद्राहरूको विस्तृत अध्ययन गरी तिनीहरूको उत्पत्ति, प्रयोग र ऐतिहासिक सन्दर्भबारे थप तथ्यहरू पत्ता लगाउनेछ। यस्ता खोजहरूले नेपालको इतिहासको अध्ययनमा नयाँ आयाम थप्नुका साथै भावी पुस्ताका लागि अमूल्य सम्पदाको रूपमा संरक्षित हुनेछन्। स्थानीय किसानले देखाएको इमान्दारिता र जिम्मेवारीबोधले गर्दा यो महत्त्वपूर्ण खोज सुरक्षित हातमा पुगेकोमा पुरातत्वविद्हरूले खुसी व्यक्त गरेका छन्।
