अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले इलामको चुलाचुली गाउँपालिकामा कार्यरत इन्जिनियर डिल्लीराज खड्कालाई ६ लाख रुपैयाँ घुससहित रंगेहात नियन्त्रणमा लिएको छ। बुधबार दिउँसो झापाको दमक नगरपालिका १ स्थित एक खाजा घरबाट अख्तियारको विशेष टोलीले उनलाई पक्राउ गरेको हो। यस घटनाले सार्वजनिक निर्माण तथा विकास आयोजनाहरूमा हुने भ्रष्टाचारको जालो पुनः एकपटक उजागर गरेको छ र सरकारी सेवामा पारदर्शिता तथा जवाफदेहीताको आवश्यकतामाथि प्रश्न खडा गरेको छ।
अख्तियारका प्रवक्ता सुरेश न्यौपानेले जानकारी दिएअनुसार, इन्जिनियर खड्काले एउटा महत्वपूर्ण पुलको ‘रिडिजाइन’ स्वीकृत गराउन र सोही पुलसँग सम्बन्धित ठेक्काको भुक्तानी प्रक्रियालाई सहज बनाइदिनका लागि सेवाग्राहीसँग घुस रकम माग गरेका थिए। सेवाग्राहीले लामो समयदेखि इन्जिनियर खड्काको अनावश्यक दु:ख, काममा ढिलासुस्ती र रकमको निरन्तर मागबाट आजित भई अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगमा उजुरी दर्ता गराएका थिए। सार्वजनिक पदको दुरुपयोग गरी व्यक्तिगत लाभका लागि सेवाग्राहीलाई हैरानी दिने र भ्रष्टाचारजन्य कार्यमा संलग्न हुने यस्ता प्रवृत्तिविरुद्ध अख्तियारले देशभर निरन्तर निगरानी बढाउँदै आएको छ।
सेवाग्राहीको उजुरीपश्चात् अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको टंगालस्थित केन्द्रीय कार्यालय र इटहरीस्थित प्रदेश कार्यालयबाट खटिएको एक संयुक्त टोलीले इन्जिनियर खड्काको गतिविधिमाथि सूक्ष्म अनुसन्धान थालेको थियो। लामो समयको निगरानी, टेलिफोन संवादको रेकर्ड र अन्य प्रमाण संकलनपछि अख्तियारको टोलीले घुस रकम लेनदेन हुने निश्चित स्थान र समय निर्धारण गरेको थियो। सोही योजनाअनुसार बुधबार दिउँसो दमक नगरपालिका १ मा अवस्थित एक खाजा घरमा इन्जिनियर खड्काले सेवाग्राहीबाट घुस रकम लिँदै गर्दा अख्तियारको टोलीले उनलाई तत्काल घेरा हाली रंगेहात पक्राउ गरेको थियो। घटनास्थलबाट नगद ६ लाख रुपैयाँसहित घुस लेनदेनसम्बन्धी अन्य आवश्यक कागजात र प्रमाणहरू पनि बरामद गरिएको अख्तियार स्रोतले जनाएको छ।
पक्राउ परेका इन्जिनियर खड्कालाई तत्कालै अख्तियारको हिरासतमा राखी भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ अन्तर्गत थप अनुसन्धान प्रक्रिया अघि बढाइएको छ। अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग ऐन, २०४८ तथा भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ बमोजिम उनीमाथि आवश्यक कानूनी कारबाही प्रक्रिया अगाडि बढाइने प्रवक्ता न्यौपानेले बताए। भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ३ अन्तर्गत सार्वजनिक पदमा बसेर घुस लिनु दण्डनीय अपराध मानिन्छ र सोही दफा अनुसार मुद्दा चलाइनेछ। अख्तियारले बरामद गरेको ६ लाख रुपैयाँ घुस रकमलाई महत्वपूर्ण प्रमाणका रूपमा सुरक्षित राखेको छ। अनुसन्धानका क्रममा इन्जिनियर खड्काको सम्पत्ति विवरणसमेत छानबिन गरिने र यस प्रकारका गतिविधिमा अन्य कुनै कर्मचारी वा पदाधिकारीको संलग्नता थियो वा थिएन भन्ने विषयमा पनि गहन खोजी गरिनेछ। यदि इन्जिनियर खड्का भ्रष्टाचार मुद्दामा दोषी ठहर भएमा उनलाई कैद सजाय, घुसबापत लिएको रकम जफत तथा भविष्यमा सरकारी सेवामा अयोग्य ठहरिने जस्ता कडा कानूनी प्रावधान रहेको छ। यसले सार्वजनिक पदको दुरुपयोग गर्ने जोसुकैलाई पनि कठोर दण्डको भागीदार बनाउने स्पष्ट सन्देश दिएको छ।
सार्वजनिक पदमा बसेर सेवाग्राहीलाई अनावश्यक दुःख दिई व्यक्तिगत स्वार्थपूर्तिका लागि घुस रकम माग्ने यो प्रवृत्तिले विकास निर्माणका कार्यहरूमा ढिलासुस्ती ल्याउनुका साथै गुणस्तरहीन काम हुने सम्भावना बढाउँछ। पुलको ‘रिडिजाइन’ र ठेक्का भुक्तानी जस्ता संवेदनशील विषयमा हुने अनियमितताले समग्र परियोजनाको लागत बढाउनुका साथै सार्वजनिक विश्वासमा समेत कमी ल्याउँछ। अख्तियारले यस प्रकारका कारबाहीहरूलाई तीव्र पार्दै सार्वजनिक प्रशासनलाई स्वच्छ, पारदर्शी र जवाफदेही बनाउने प्रयास गरिरहेको छ। यस्ता घटनाहरूले आम नागरिकलाई पनि भ्रष्टाचारविरुद्ध सचेत रहन र आवश्यक जानकारी अख्तियारलाई उपलब्ध गराउन प्रोत्साहन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यस गिरफ्तारीले सरकारी निकायमा व्याप्त भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि अख्तियारको सक्रियतालाई दर्शाउँछ र स्वच्छ प्रशासनको स्थापनामा महत्वपूर्ण कदमका रूपमा लिइएको छ। थप अनुसन्धानपश्चात् विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरिने अख्तियारले जनाएको छ।
