काठमाडौं । नेकपा (एमाले) का महासचिव शंकर पोखरेलले नेपालको वर्तमान राजनीतिक परिदृश्यमा देखिएको ‘पपुलिजम’ (लोकप्रियतावाद) को उदय पार्टीभित्रको गहिरो अन्तरसङ्घर्ष, विभाजन र त्यसबाट उत्पन्न जननिराशाको सीधा परिणाम भएको बताउनुभएको छ। ललितपुरमा शनिबार आयोजित ‘एमाले पार्टी जागरण अभियान’ को शुभारम्भ समारोहलाई सम्बोधन गर्दै उहाँले पार्टीले भोगिरहेको जनआधार क्षयीकरणका कारणहरूमाथि निर्मम आत्मसमीक्षा प्रस्तुत गर्नुभयो।
महासचिव पोखरेलले यस पटकको निर्वाचनमा पार्टीले अपेक्षा गरे अनुसारको जनमत प्राप्त गर्न नसक्नुको प्रमुख कारणहरू मध्ये एकका रूपमा विभिन्न पुस्ता र सामाजिक समूहहरू पार्टीबाट टाढिएको यथार्थलाई स्वीकार गर्नुभयो। उहाँले नयाँ पुस्ता मात्र नभई सामाजिक सुरक्षा जस्ता मुद्दाहरूसँग जोडिएका पुरानो पुस्ता समेत पार्टीबाट विमुख भएको उल्लेख गर्नुभयो। अझ संवेदनशील पक्षमाथि प्रकाश पार्दै, पोखरेलले भन्नुभयो, “भदौ २३ गतेको घटनालाई जुन रूपमा चित्रण गरियो, त्यसले आम दिदीबहिनी तथा आमाहरूको मानवीय संवेदनशीलतालाई यति धेरै उद्वेलित बनायो कि सधैँभरि हामीलाई माया गर्ने र साथ दिनेहरू पनि हामीबाट टाढा भए।” यस भनाइले पार्टीले महिला वर्गमा गुमाएको विश्वासलाई इङ्गित गर्दछ।
पपुलिजमको जन्मको सैद्धान्तिक आधारबारे व्याख्या गर्दै, महासचिव पोखरेलले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) को गठनका समयमा जनतामा जागृत भएको उच्च आकाङ्क्षा पूरा हुन नसक्नुलाई एक प्रमुख कारण मान्नुभयो। उहाँका अनुसार, नेकपाभित्रको तीव्र अन्तरसङ्घर्ष, पार्टीको अप्रत्याशित विघटन र त्यसपछि नेकपा एमालेको विभाजनले समग्र राजनीतिक प्रणालीप्रति नै जनतामा गहिरो निराशा पैदा गरेको छ। उहाँले यी घटनाक्रमहरूले गर्दा जनताको दलहरूमाथिको भरोसा कमजोर हुँदै गएको र यसैले गैर-दलीय तथा लोकप्रिय नारा बोक्ने शक्तिहरूलाई बल पुर्याएको तर्क गर्नुभयो।
पार्टी विभाजनका क्रममा नेताहरूले एकले अर्काविरुद्ध लगाएका आरोप–प्रत्यारोपले आम जनतामा अत्यन्त नकारात्मक सन्देश गएको पोखरेलले औंल्याउनुभयो। “आज पपुलिजम किन जन्मियो ? यसको एउटा प्रमुख कारण नेकपा गठन, नेकपाभित्रको अन्तरसङ्घर्ष, नेकपाको विघटन र त्यसपछि नेकपा एमालेको विभाजनका क्रममा एकले अर्कामाथि लगाइएका आरोप–प्रत्यारोप हुन्,” उहाँले दोहोर्याउनुभयो। यस्ता कटुतापूर्ण अभिव्यक्तिहरूले राजनीतिक संस्कारलाई कमजोर बनाउनुका साथै जनतामा दलहरूप्रति वितृष्णा बढाएको उहाँको विश्लेषण थियो, जसको प्रत्यक्ष लाभ ‘पपुलिस्ट’ शक्तिहरूले उठाइरहेका छन्।
महासचिव पोखरेलको यो स्पष्ट र आत्मसमीक्षात्मक भनाइ नेकपा एमालेले हालै देशभर सञ्चालन गर्न लागेको पार्टी जागरण अभियानको पूर्वसन्ध्यामा आएको छ। उहाँको विश्लेषणले पार्टीले आफ्ना विगतका त्रुटिहरूलाई गम्भीरतापूर्वक लिँदै कार्यकर्तामा नयाँ ऊर्जा भर्न र जनआधार सुदृढ पार्ने दिशामा अगाडि बढ्न खोजेको संकेत गर्दछ। यस अभियानको मूल उद्देश्य नै वैचारिक स्पष्टताका साथ जनतामाझ पुनः स्थापित हुनु र मुलुकमा देखिएको राजनीतिक शून्यतालाई चिर्दै सकारात्मक परिवर्तनका लागि नेतृत्वदायी भूमिका खेल्नु रहेको देखिन्छ।
