काठमाडौँ, असार १५ गते । नेकपा (एमाले)का प्रभावशाली नेता युवराज ज्ञवालीले सरकारमा पुगेका केही नेताको भ्रष्ट आचरण वा व्यक्तिगत कमजोरीका आधारमा मार्क्सवादी दर्शन अथवा समग्र कम्युनिष्ट आन्दोलनको औचित्यमाथि प्रश्न उठाउनु वा यसलाई असान्दर्भिक ठहर गर्नु गलत हुने बताउनुभएको छ। उहाँले व्यक्ति र सिद्धान्तलाई अलग-अलग पाटोका रूपमा हेर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
सोमबार काठमाडौँमा आयोजित ‘वैज्ञानिक समाजवाद कि बहुदलीय समाजवाद’ नामक पुस्तक विमोचन कार्यक्रममा बोल्दै नेता ज्ञवालीले यस्तो धारणा व्यक्त गर्नुभएको हो। यस कार्यक्रमले समकालीन नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनभित्र समाजवाद प्राप्तिको मार्गचित्र र वैचारिक बहसलाई उजागर गरेको देखिन्छ। वर्तमान नेपाली राजनीतिमा कम्युनिष्ट पृष्ठभूमिबाट आएका नेताहरूमाथि लाग्ने गरेका भ्रष्टाचारका आरोपहरूले आम जनतामा कम्युनिष्ट आन्दोलनप्रति नै वितृष्णा पैदा गरिरहेको परिप्रेक्ष्यमा नेता ज्ञवालीको यो भनाइलाई अर्थपूर्ण रूपमा लिइएको छ।
उहाँले सरकारको नेतृत्वमा पुगेपछि व्यक्तिमा देखिने पतन वा भ्रष्टाचार सिद्धान्तको कमजोरी नभई सम्बन्धित व्यक्तिको नैतिक स्खलन र व्यक्तिगत दोष भएको स्पष्ट पार्नुभयो। ज्ञवालीले कम्युनिष्ट सिद्धान्तले भ्रष्टाचारलाई कुनै पनि हालतमा स्वीकार नगर्ने भन्दै व्यक्तिको गलत कार्यको दोष सिंगो सिद्धान्तमा थोपर्न नमिल्ने तर्क प्रस्तुत गर्नुभयो। उहाँले कम्युनिष्ट आन्दोलनको आधारभूत लक्ष्य समाजमा समानता, न्याय र समृद्धिका लागि रहेको स्मरण गराउँदै व्यक्तिको आचरणले त्यो लक्ष्यलाई विचलित गर्न नसक्ने बताउनुभयो।
ज्ञवालीले केही नेताको भ्रष्ट व्यवहारकै आधारमा नेपालमा कम्युनिष्ट आन्दोलनको औचित्य सकियो भन्ने भ्रममा नबस्न आम कार्यकर्ता तथा जनतालाई आग्रह गर्नुभयो। उहाँले कम्युनिष्ट आन्दोलन, मार्क्सवादी दर्शन, जनताको बहुदलीय जनवाद तथा वैज्ञानिक समाजवाद अझै पनि नेपाली समाजका लागि उत्तिकै सान्दर्भिक रहेको दाबी गर्नुभयो। पुँजीवादी व्यवस्थाका अन्तर्निहित समस्याहरू अझै विद्यमान रहेको र त्यसको दीर्घकालीन विकल्पका रूपमा समाजवादी बाटो अपरिहार्य रहेको उहाँको भनाइ थियो।
नेता ज्ञवालीले विशेषगरी ‘जनताको बहुदलीय जनवाद’लाई नेपाली समाजको विशिष्टतामा विकसित गरिएको गतिशील सिद्धान्तका रूपमा व्याख्या गर्नुभयो। यो सिद्धान्तले प्रतिस्पर्धात्मक बहुदलीय राजनीति, आवधिक निर्वाचन, मानव अधिकारको रक्षा तथा कानूनी राज्यको अवधारणालाई आत्मसात गर्दै समाजवादतर्फको यात्रा तय गर्ने मार्गचित्र प्रस्तुत गरेको उहाँको भनाइ थियो। यसले कम्युनिष्ट शासन प्रणालीलाई लोकतान्त्रिक फ्रेमवर्कभित्र सञ्चालन गर्ने अद्वितीय प्रयोगका रूपमा रहेको तर्क ज्ञवालीले पेश गर्नुभयो। उहाँले जनताको बहुदलीय जनवादले शान्तिपूर्ण प्रतिस्पर्धाबाट समाजवादमा पुग्ने मार्ग प्रशस्त गर्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
कार्यक्रमको शीर्षक ‘वैज्ञानिक समाजवाद कि बहुदलीय समाजवाद’ ले एमालेभित्र वा समग्र नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनभित्र समाजवाद प्राप्तिको मार्गचित्रबारे जारी वैचारिक बहसलाई प्रतिविम्बित गरेको देखिन्छ। नेता ज्ञवालीले यी दुवै अवधारणा एकअर्काका परिपूरक रहेको र नेपालको सन्दर्भमा जनताको बहुदलीय जनवादले वैज्ञानिक समाजवादतर्फको संक्रमणकालीन बाटो तय गर्ने पुलका रूपमा काम गर्ने व्याख्या गर्नुभयो। अन्ततः, ज्ञवालीले नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई सैद्धान्तिक विचलनबाट जोगाउन र व्यक्तिगत कमजोरीका कारण सम्पूर्ण आन्दोलनलाई बदनाम हुनबाट रोक्न सबै नेता तथा कार्यकर्तालाई आचरणमा शुद्धता ल्याउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो। उहाँले मार्क्सवादको मूल मर्मलाई आत्मसात गर्दै परिवर्तनका लागि निरन्तर संघर्ष गर्नुपर्ने आह्वान गर्नुभयो।
