ललितपुर, असार ६ गते। वर्षा र सहकालका देवताको रूपमा पूजिने रातो मत्स्येन्द्रनाथको रथयात्रा ललितपुरको जावलाखेलमा ऐतिहासिक भोटो जात्रा प्रदर्शनसँगै भव्यताका साथ सम्पन्न भएको छ। वैशाख शुक्ल प्रतिपदामा रथारोहण गरी सुरु भएको यो लामो तथा परम्परागत रथयात्रा शनिबार काठमाडौँ उपत्यकाका विशिष्ट व्यक्तित्व, हजारौँ भक्तजन तथा दर्शकहरूको उपस्थितिमा भोटो प्रदर्शन गरेर समापन गरिएको हो।
बुधबार ललितपुरको इटी (लगनखेल) बाट जावलाखेल पुर्याइएको मत्स्येन्द्रनाथको रथलाई चार दिनसम्म जावलाखेलमै राखिएको थियो। यसपछि जात्राको प्रमुख आकर्षण मानिने भोटो देखाउने परम्परागत समारोह शनिबार सम्पन्न भयो। यस अवसरमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल, उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादव, प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह, प्रधानन्यायाधीश डा. मनोजकुमार शर्मा र राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष नारायणप्रसाद दाहाल लगायतका विशिष्ट महानुभावहरूले जावलाखेल पुगी भोटो जात्राको अवलोकन गर्नुभएको थियो।
रातो मत्स्येन्द्रनाथको जात्रा नेपालको सबैभन्दा लामो रथयात्रा मानिन्छ, जुन महिनौँसम्म चल्छ र यसले नेवार समुदाय तथा समग्र राष्ट्रकै सांस्कृतिक एवं धार्मिक आस्थालाई प्रतिबिम्बित गर्छ। करुणामयको रूपमा पनि पूजिने मत्स्येन्द्रनाथको रथ पाटनको विभिन्न भाग हुँदै, विशेषतः पुलचोकबाट सुरु भई गाबहाल, सुन्धारा, लगनखेल जस्ता स्थानहरूमा परिक्रमा गराइन्छ। प्रत्येक चरणमा भक्तजनहरूले रथ तान्ने गर्छन्, जसलाई पुण्यको कार्य मानिन्छ। रथ यात्राले काठमाडौँ उपत्यकामा वर्षा, सुख, शान्ति र समृद्धि ल्याउने जनविश्वास छ।
भोटो जात्राको आफ्नै विशिष्ट महत्त्व र किंवदन्ती छ। यस परम्परा अनुसार, एउटा अमूल्य भोटो (पोशाक) को वास्तविक धनीलाई प्रमाणित गर्नका लागि प्रत्येक वर्ष जात्राको अन्तिम दिन यसलाई सार्वजनिक रूपमा प्रदर्शन गरिन्छ। भोटोको वास्तविक धनी प्रमाणित हुन नसक्दासम्म यसलाई मत्स्येन्द्रनाथको रथभित्रै सुरक्षित राखिन्छ। यस वर्ष पनि सोही परम्परा अनुसार, गुठी संस्थानका प्रमुख लगायतका पदाधिकारीहरूले भोटोलाई रथबाट निकाली चारै दिशामा प्रदर्शन गर्नुभएको थियो, जसले हजारौँ श्रद्धालुहरूको ध्यान खिचेको थियो। यो अद्वितीय प्रदर्शनले नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको मौलिकतालाई उजागर गर्दछ।
भोटो जात्राको समापनपछि वर्षा र सहकालका प्रतीक भगवान् करुणामयको प्रतिमालाई खटमा राखेर विधिवत् रूपमा ललितपुरको ऐतिहासिक बुंगमतीस्थित मूल मन्दिरमा फिर्ता लगिन्छ। बुंगमतीमा मत्स्येन्द्रनाथको प्रतिमा पुनः स्थापित गरिएपछि यस वर्षको रथयात्रा पूर्ण रूपमा समापन भएको मानिन्छ। सरकारले भोटो जात्राको अवसरमा काठमाडौँ उपत्यकाभित्र सार्वजनिक बिदा दिएको थियो, जसले गर्दा सर्वसाधारणलाई यो महत्वपूर्ण सांस्कृतिक समारोहमा सहभागी हुन थप सुविधा पुगेको थियो। यस वर्षको जात्रा शान्तिपूर्ण र भव्य रूपमा सम्पन्न हुनुले नेपालको प्राचीन परम्परा र संस्कृति जीवन्त रहेको सन्देश दिएको छ।
