कर्णाली प्रदेशमा यस वर्षको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) को नतिजाले विगतका वर्षहरूको तुलनामा शैक्षिक स्तरमा चिन्ताजनक गिरावट देखाएको छ। प्रदेशभर परीक्षामा सहभागी कुल ३२ हजार ३ सय ३६ विद्यार्थीमध्ये यस वर्ष ५९.०५ प्रतिशत मात्रै उत्तीर्ण भएका छन्। यो प्रतिशत अघिल्लो वर्षको तुलनामा उल्लेख्य कमी हो, जसले प्रदेशको समग्र शैक्षिक गुणस्तरमाथि गम्भीर प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ।
कर्णाली प्रदेश शिक्षा विकास निर्देशनालयबाट प्राप्त तथ्यांकअनुसार, १९ हजार ९५ विद्यार्थीले एसईईमा सफलता हासिल गर्दा १३ हजार २ सय ४१ विद्यार्थी भने ‘ननग्रेडेड’ श्रेणीमा परेका छन्। गत वर्ष कर्णालीमा ७० प्रतिशत विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका थिए भने २०८० सालमा यो प्रतिशत ७१ पुगेको थियो। यस वर्षको नतिजा गत वर्षको तुलनामा करिब १०.४ प्रतिशतले घटेको देखिएको छ, जसले प्रदेशको शैक्षिक सूचकांकमा नकारात्मक प्रभाव पारेको छ।
निर्देशनालयका निमित्त शिक्षा निर्देशक दीपा हमालका अनुसार, जिल्लागत रूपमा नतिजामा ठूलो भिन्नता पाइएको छ। मुगु जिल्लाले ७५.९० प्रतिशत उत्तीर्ण दरका साथ सबैभन्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दा, दैलेखमा भने सबैभन्दा कम ३१.८२ प्रतिशत मात्रै विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका छन्। अन्य जिल्लाहरूमध्ये रुकुम पश्चिममा ७९.३४%, कालिकोटमा ७३.१३%, सल्यानमा ६८.५२%, जुम्लामा ६८.१७%, सुर्खेतमा ५८.११%, हुम्लामा ४९.३७%, डोल्पामा ४६.६९% र जाजरकोटमा ४५.९१% विद्यार्थीले सफलता प्राप्त गरेका छन्। यसले प्रदेशभित्रै शैक्षिक पूर्वाधार, शिक्षक उपलब्धता र सिकाइ वातावरणमा ठूलो असमानता रहेको स्पष्ट पार्छ।
यस वर्ष कर्णालीका सामुदायिक विद्यालयबाट ३६ जना विद्यार्थीले सर्वोच्च अंक ‘४ जीपीए’ प्राप्त गरेका छन्। यो उपलब्धी हासिल गर्ने विद्यार्थीमध्ये सुर्खेतबाट सबैभन्दा बढी १८ जना, सल्यानबाट ६ जना, दैलेखबाट २ जना र कालिकोटबाट १ जना रहेका छन्। यद्यपि, उच्च अंक ल्याउने विद्यार्थीहरूको संख्या प्रशंसनीय भए पनि समग्र नतिजाको गिरावटले यस सकारात्मक पक्षलाई छायामा पारेको छ।
जिल्लागत उत्तीर्ण संख्यालाई थप विश्लेषण गर्दा, जुम्लामा २ हजार १ सय ३३ मध्ये १ हजार ४ सय ५४ जना; हुम्लामा ९ सय ५० मध्ये ४ सय ६९ जना; मुगुमा १ हजार ३ सय ९४ मध्ये १ हजार ५८ जना; र रुकुम पश्चिममा ३ हजार ७ सय ८० मध्ये २ हजार ९ सय ९९ जना विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका छन्। त्यस्तै, दैलेखमा ४ हजार ३ सय ६ मध्ये १ हजार ३ सय ७० जना र सुर्खेतमा ७ हजार १ सय ८८ मध्ये ४ हजार १ सय ८३ जनाले एसईई उत्तिर्ण गरेका छन्। यी तथ्यांकहरूले विभिन्न जिल्लाहरूमा विद्यार्थी भर्ना संख्या र उत्तीर्ण दरको भिन्नतालाई थप स्पष्ट पार्छन्।
शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइका शाखा अधिकृत नारायण पौडेलले नतिजा खस्कनुका पछाडि विभिन्न कारणहरू रहेको औंल्याएका छन्। उनका अनुसार, विषयगत शिक्षकको चर्को अभाव, विद्यार्थीहरूको नियमित उपस्थितिमा कमी, चाडपर्व, निर्वाचन तथा ‘जेनजी आन्दोलन’ जस्ता सामाजिक-राजनीतिक गतिविधिले पठनपाठनमा पारेको नकारात्मक असर, र समयमै पाठ्यपुस्तक उपलब्ध हुन नसक्नु प्रमुख कारणका रूपमा रहेका छन्।
पौडेलले कर्णाली प्रदेशका माध्यमिक तहका विद्यालयहरूमा करिब ५८ प्रतिशत विषयगत शिक्षकको अभाव रहेको तथ्य उजागर गरे। विशेषगरी अंग्रेजी, गणित र विज्ञान जस्ता महत्वपूर्ण विषयहरूमा शिक्षकको कमीले विद्यार्थीहरूको बुझाइ र प्रदर्शनमा प्रत्यक्ष नकारात्मक प्रभाव पारेको छ, जसका कारण यी विषयहरूमा सबैभन्दा धेरै विद्यार्थी ‘ननग्रेडेड’ भएका छन्।
“शैक्षिक पूर्वाधारमा लगानी बढेको र भौतिक संरचनाहरूमा सुधार आए पनि शिक्षण–सिकाइको वास्तविक गुणस्तर कमजोर बन्दै गएको छ,” पौडेलले भने, “यसको प्रत्यक्ष असर यस वर्षको एसईई नतिजामा स्पष्ट रूपमा देखिएको छ, जसले प्रदेशको शैक्षिक भविष्यप्रति चिन्ता बढाएको छ र सरोकारवाला निकायहरूलाई गम्भीर आत्मसमीक्षाका लागि प्रेरित गरेको छ।”
प्रकाशित: ३१ वैशाख २०८३ १२:१४ बिहीबार
