काठमाडौं, २७ फागुन । नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालयले काठमाडौंलगायत देशका प्रमुख सहरी क्षेत्रहरूमा वायु प्रदूषणको स्तर चिन्ताजनक रूपमा बढेको भन्दै सर्वसाधारणलाई आवश्यक सावधानी अपनाउन र आफ्नो स्वास्थ्य सुरक्षामा विशेष ध्यान दिन सार्वजनिक रूपमा अनुरोध गरेको छ। प्रतिकूल मौसम र वातावरणीय कारकहरूको मिश्रणले गर्दा हावामा हानिकारक कणहरूको मात्रा अत्यधिक बढेको पाइएको छ, जसले जनस्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्न सक्ने चेतावनीसहित प्रहरीले नागरिकहरूलाई सतर्क रहन आह्वान गरेको हो।
नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रवक्ता तथा प्रहरी नायब महानिरीक्षक (डीआईजी) अविनारायण काफ्लेले फागुन २७ गते एक सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै वायु प्रदूषणको वर्तमान अवस्थालाई मध्यनजर गरी नागरिकलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको जानकारी दिए। उनको भनाइअनुसार, नेपाल प्रहरीले नागरिकको स्वास्थ्य र सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दै प्रदूषणबाट बच्नका लागि ६ बुँदे महत्त्वपूर्ण अनुरोधहरू जारी गरेको छ।
प्रहरीद्वारा जारी गरिएका मुख्य अनुरोधहरूमा पहिलो नम्बरमा, अत्यावश्यक कामबाहेक घर बाहिर ननिस्कन आग्रह गरिएको छ। हालको उच्च प्रदूषणको अवस्थामा बाहिरी गतिविधिले श्वासप्रश्वास प्रणालीमा सिधा असर पार्न सक्ने भएकाले अति जरुरी काम नपरी घरमै बस्न सल्लाह दिइएको हो। दोस्रो, सवारीसाधनबाट निस्कने धुवाँलाई कम गर्नका लागि सकेसम्म समूहमा मिलेर वा एकआपसमा ‘लिफ्ट’ दिएर सवारीसाधनको कम प्रयोग गर्न प्रोत्साहित गरिएको छ। यसले व्यक्तिगत सवारीको प्रयोग घटाई वायु प्रदूषण नियन्त्रणमा सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
तेस्रो महत्त्वपूर्ण अनुरोधमा, आफ्नो वरिपरि, विशेषगरी सार्वजनिक स्थलमा फोहर जलाई प्रदूषण थप नगर्न कडा निर्देशन दिइएको छ। फोहर जलाउँदा निस्कने विषाक्त धुवाँले वायु प्रदूषणलाई झनै विकराल बनाउने तथ्यलाई ध्यानमा राखी यस्तो कार्य नगर्न आग्रह गरिएको छ। चौथो, वायु प्रदूषणको स्तर उच्च भएको बेला (विशेष गरी बिहान र साँझको समयमा) घर बाहिर खेलकुद, मर्निङ वाक, साइक्लिङजस्ता शारीरिक गतिविधिहरू नगर्न अनुरोध गरिएको छ।
पाँचौं अनुरोधअन्तर्गत, बालबालिका, वृद्धवृद्धा, गर्भवती महिला र दम, खोकी वा अन्य श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिहरूले थप सावधानी अपनाउनुपर्नेमा जोड दिइएको छ। यस्ता संवेदनशील समूहका व्यक्तिहरूलाई नियमित रूपमा गुणस्तरीय मास्कको अनिवार्य प्रयोग गर्न र अत्यावश्यक भए मात्र बाहिर निस्कन भनिएको छ। अन्त्यमा, प्रवक्ता काफ्लेले श्वासप्रश्वाससम्बन्धी कुनै पनि समस्या वा अस्वस्थ महसुस भएमा तत्काल नजिकैको अस्पताल, स्वास्थ्य केन्द्र वा योग्य चिकित्सकसँग सम्पर्क गर्न आग्रह गरेका छन्। समयमै उपचारले गम्भीर अवस्थाबाट बच्न सकिने उनको भनाइ छ।
मौसममा आएको अकस्मात् बदलीसँगै देशभर, विशेषगरी काठमाडौं उपत्यका, पोखरा, विराटनगरलगायतका घना सहरी क्षेत्रहरूमा वायु प्रदूषणको मात्रा बढिरहेको वातावरणीय तथ्यांकहरूले देखाएका छन्। वायु प्रदूषणका कारण आँखा पोल्ने, घाँटी खसखस हुने, खोकी लाग्ने, टाउको दुख्नेजस्ता सामान्य समस्यादेखि दम, ब्रोन्काइटिस, मुटु रोग र फोक्सोको क्यान्सरजस्ता दीर्घकालीन तथा ज्यान लिने रोगहरू समेत लाग्न सक्ने विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन्। यसअघि नै स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले पनि वायु प्रदूषणबाट बच्न आवश्यक सतर्कता अपनाउन सबैमा अनुरोध गरिसकेको छ। प्रहरी प्रधान कार्यालयले नागरिकको स्वास्थ्यलाई सर्वोपरि ठान्दै जारी गरेको यस सूचनालाई गम्भीरतापूर्वक लिई सबै नागरिकले पालना गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिएको छ। यस किसिमको वातावरणीय चुनौतीको सामना गर्न व्यक्तिगत सतर्कता र सामूहिक प्रयास दुवै अपरिहार्य रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
