नुवाकोटको त्रिशूली ३ए सुरुङबाट दश दिनपछि दुई जनाको सकुशल उद्धार, हेलिकप्टरमार्फत उपचारका लागि राजधानी पठाइयो
नुवाकोट । विनाशकारी बाढी आएको दशौँ दिनपछि नुवाकोटस्थित त्रिशूली ३ए जलविद्युत् परियोजनाको सुरुङभित्र फसेका दुई जना कामदारलाई नेपाली सेनाले जीवितै उद्धार गरेको छ। अत्यधिक जोखिमपूर्ण मानिएको यस उद्धार कार्यपश्चात् उनीहरूलाई तत्काल हेलिकप्टरमार्फत थप उपचारका लागि राजधानीस्थित अस्पताल पठाइएको छ। यो घटनाले बाढीको त्रासद अवस्थाका बीच आशाको किरण देखाएको छ।
नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाल प्रहरीको संयुक्त उद्धार टोलीले निरन्तरको प्रयासपछि यो सफलता हासिल गरेको हो। सुरुङभित्र फसेका कामदारहरू मकवानपुरका कृष्णबहादुर तामाङ (२८) र नुवाकोटका रामेश्वर अधिकारी (३५) लाई बिहीबार दिउँसो सकुशल बाहिर निकालिएको थियो। दश दिनसम्म सुरुङभित्र अक्सिजनको कमी, खानेकुराको अभाव र पानीको निरन्तर बहावका कारण उनीहरूको अवस्था नाजुक बन्दै गएको थियो। उद्धार टोलीले विशेष उपकरण प्रयोग गरी सुरुङको मुखमा जम्मा भएको लेदो र ढुङ्गा माटो पन्छाएपछि उनीहरूलाई बाहिर निकालिएको थियो। उनीहरूलाई बाहिर निकाल्नासाथ प्रारम्भिक स्वास्थ्य परीक्षण गरी नेपाली सेनाको एमआई-१७ हेलिकप्टरमार्फत काठमाडौँस्थित सैनिक अस्पताल लगिएको हो।
गत असार २८ गते राति आएको भीषण वर्षासँगै त्रिशूली नदीमा अप्रत्याशित रूपमा बाढी आएको थियो। सोही राति त्रिशूली ३ए जलविद्युत् परियोजनाको निर्माणाधीन क्षेत्रमा कार्यरत तामाङ र अधिकारी सुरुङभित्र काम गरिरहेका बेला बाढीको पानी सुरुङभित्र पसेपछि फसेका थिए। बाढीले परियोजनाका संरचनामा समेत व्यापक क्षति पुर्याएको थियो भने आसपासका क्षेत्रमा सडक, पुल र सञ्चार सम्पर्क पूर्णतः विच्छेद भएको थियो। यसले गर्दा उद्धार कार्यमा थप चुनौती थपिएको थियो।
उद्धार कार्य अत्यन्तै चुनौतीपूर्ण थियो। बाढीका कारण सुरुङको मुखमा ठूलो मात्रामा लेदो र ढुङ्गा माटो थुप्रिएको थियो जसलाई हटाउन घण्टौँ लागेको थियो। त्यसका साथै, भौगोलिक विकटता र खराब मौसमका कारण उद्धार टोलीलाई घटनास्थलसम्म पुग्न र आवश्यक उपकरण ढुवानी गर्न समेत कठिनाइ भएको थियो। उद्धार कार्यमा संलग्न एक सैनिक अधिकारीले भने, “दश दिनसम्म अन्धकार र चिसो सुरुङभित्र जीवनका लागि संघर्ष गर्दै जीवित रहनु आफैँमा एउटा चमत्कार हो। हामीले हार मानेका थिएनौँ र अन्ततः उनीहरूलाई सकुशल बाहिर निकाल्न सफल भयौँ।”
त्रिशूली ३ए जलविद्युत् परियोजना नेपालको ऊर्जा सुरक्षाका लागि महत्वपूर्ण मानिन्छ। ६० मेगावाट क्षमताको यस परियोजनामा भएको क्षतिले राष्ट्रिय विद्युत् प्रणालीमा समेत असर पर्न सक्ने आकलन गरिएको छ। नुवाकोट र रसुवा जिल्लाको सीमा क्षेत्रमा रहेको यो परियोजना नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले निर्माण गरेको हो। यस क्षेत्रमा आएको बाढीले अन्यत्र पनि ठूलो धनजनको क्षति पुर्याएको छ र धेरै मानिस अझै बेपत्ता छन्। सरकारले बाढी प्रभावित क्षेत्रमा राहत तथा उद्धार कार्यलाई तीव्रता दिएको बताएको छ।
नुवाकोटका प्रमुख जिल्ला अधिकारी (सीडीओ) अर्जुन प्रसाद पोखरेलले यस सफल उद्धारले आफूहरूलाई ठूलो राहत मिलेको बताए। उनले भने, “यो उद्धार कार्यले हामीलाई ठूलो राहत दिएको छ। हामी अन्य बेपत्ता व्यक्तिहरूको खोजीमा पनि कुनै कसर बाँकी राख्ने छैनौँ।” सैनिक अस्पतालका एक चिकित्सकका अनुसार, “दुवै जनाको अवस्था हाल स्थिर छ, तर उनीहरूलाई डिहाइड्रेसन, कुपोषण र लामो समयसम्म पानी तथा चिसोमा रहेका कारण तत्काल विशेष उपचार आवश्यक छ। मानसिक रूपमा पनि उनीहरूलाई परामर्शको आवश्यकता पर्नेछ।”
यो सफल उद्धारले प्राकृतिक विपत्तिको सामना गरिरहेका अन्य पीडितहरूमा पनि आशा जगाएको छ। यस घटनाले नेपालमा विपत् व्यवस्थापनमा थप प्रभावकारी समन्वय र तयारीको आवश्यकतामाथि पनि प्रकाश पारेको छ। सरकारले आगामी दिनमा यस्ता घटनाहरूबाट बच्न पूर्वतयारी र द्रुत प्रतिकार्य संयन्त्रलाई थप सुदृढ बनाउनुपर्नेमा जोड दिइएको छ।
