काठमाडौं : युक्रेनले पूर्वी डोनबास क्षेत्रमा रुसी नियन्त्रणमा रहेको भूभाग पुनः कब्जा गर्न सञ्चालन गरेको प्रत्याक्रमण अभियान ‘अपरेसन भिभाल्डी’ मा उल्लेख्य सफलता हासिल गरेको दाबी गरेको छ। युक्रेनी पक्षका अनुसार, हालैका महिनामा २७७ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र रुसी कब्जाबाट मुक्त गरिएको छ। यस अभियानमा एलन मस्कको स्टारलिङ्क स्याटेलाइट सञ्चार प्रणालीले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको जनाइएको छ, जसले युद्धको रणनीतिक स्वरूपलाई नयाँ दिशा दिएको छ।
युक्रेनी कमान्डरहरूका अनुसार, प्रत्याक्रमणका क्रममा आधुनिक प्रविधिलाई व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको थियो। ड्रोन, रोबोटिक उपकरण र उन्नत डिजिटल सञ्चार प्रणालीको समन्वयले रुसी सेनाको निगरानी गर्न, सैन्य गतिविधिहरूलाई प्रभावकारी रूपमा समन्वय गर्न तथा अग्रपंक्तिमा रहेका सैनिकहरूलाई वास्तविक समयमा सहयोग पुर्याउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। यसले आधुनिक युद्धमा प्रविधिको बढ्दो निर्भरतालाई प्रस्ट पारेको छ।
युक्रेनी पक्षले ‘अपरेसन भिभाल्डी’ का क्रममा मात्र करिब ८ हजार रुसी सैनिक हताहत भएको दाबी गरेको छ। यस्तै, सेप्टेम्बर महिनाभरि मोर्चाभरि करिब ५० हजार रुसी सैनिकले ज्यान गुमाएको उसको दाबी छ। यद्यपि, यी तथ्यांकहरूको स्वतन्त्र पुष्टि हुन सकेको छैन। यसै अभियान अन्तर्गत २५० रुसी सैनिकले आत्मसमर्पण गरेको र १६ वटा बस्ती रुसी कब्जाबाट मुक्त भएको युक्रेनी सेनाले जनाएको छ।
युद्धको अग्रपंक्तिमा रुसी ड्रोनको खतरा कायम रहे पनि युक्रेनी सेनाले त्यसको सामना गर्न ड्रोन प्रतिरोधी उपकरण र आफ्नै मानवरहित प्रणालीको प्रयोग गरिरहेको छ। ड्रोनबाट प्राप्त प्रत्यक्ष दृश्यका आधारमा कमान्ड पोस्टबाट युद्धभूमिको निगरानी र सैन्य गतिविधिको समन्वय गर्ने गरिएको छ, जसले युद्धको निर्णय प्रक्रियालाई तीव्र बनाएको छ।
यस अभियानमा स्टारलिङ्कको सैन्य संस्करण ‘स्टारसिल्ड’ एक महत्त्वपूर्ण सञ्चार माध्यम बनेको छ। यसले युद्धभूमिमा इन्टरनेट तथा ब्रोडब्यान्ड सम्पर्क उपलब्ध गराउँदै ड्रोन सञ्चालन र सैनिकबीच निर्बाध सञ्चार कायम राख्न ठूलो सहयोग पुर्याएको छ। यस प्रविधिले युक्रेनी सेनाको रणनीतिक र परिचालन क्षमतामा अभिवृद्धि गरेको मानिएको छ।
तर, युक्रेनले हालै स्टारलिङ्क प्रणालीमा पूर्वसूचनाबिना प्रतिबन्ध लगाइएको भन्दै आफ्नो सैन्य क्षमतामा असर पर्न सक्ने गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको छ। एलन मस्कका टिप्पणी र विभिन्न सञ्चारमाध्यमका रिपोर्टहरूले यससम्बन्धी निर्णयमा अमेरिकी सरकारको ह्वाइट हाउसको भूमिका हुन सक्ने संकेत गरेका छन्। यद्यपि, प्रतिबन्धको निर्णय प्रक्रिया र त्यसको वास्तविक प्रभावबारे थप स्वतन्त्र पुष्टि आवश्यक छ।
युक्रेनी कमान्डरहरूका अनुसार, प्रत्याक्रमणको तयारीका क्रममा सैनिकहरूलाई महिनौँसम्म विशेष तालिम दिइएको थियो। ड्रोन र रोबोटिक उपकरणको सहयोगमा रुसी स्थानमा सटीक आक्रमण गरिएको थियो भने विस्फोटक पदार्थ बोकेका रिमोटबाट सञ्चालित सवारीसाधनसमेत प्रयोगमा ल्याइएका थिए। यी रणनीतिहरूले रुसी प्रतिरक्षालाई भेदन गर्न मद्दत पुर्याएको थियो।
यसबीच, युद्धबाट प्रभावित स्थानीय बासिन्दाको अवस्था भने दयनीय रहेको छ। कार्पिभ्का गाउँमा युक्रेनी सैनिकले ६१ वर्षीय भोलोडिमिर जामोटालाई भेटेका थिए, जो रुसी सेना अघि बढेपछि छिमेकीहरूले गाउँ छाडेर गएको आठ महिनासम्म एक्लै बसेका थिए। युक्रेनले पुनः नियन्त्रणमा लिएका क्षेत्रहरूमा घर तथा भौतिक संरचनामा व्यापक क्षति पुगेको छ। सुरक्षा जोखिमका कारण विस्थापित बासिन्दालाई तत्काल घर फर्कन कठिन भइरहेको छ, जसले मानवीय संकटको गहिराइलाई झल्काउँछ।
युक्रेनी पक्षले पछिल्ला सैन्य उपलब्धिहरूले आगामी अभियानका लागि अनुकूल अवस्था सिर्जना गरेको दाबी गरे पनि युद्धको समग्र परिणाम र प्रत्याक्रमणको दीर्घकालीन प्रभाव भने अझै अनिश्चित रहेको छ। यो द्वन्द्वले अत्याधुनिक प्रविधि, मानवीय पीडा र भूराजनीतिक जटिलताहरूको मिश्रण प्रस्तुत गर्दै विश्व समुदायलाई विचार गर्न बाध्य बनाएको छ।
