दमौली (तनहुँ), असार १२ गते । तनहुँको म्याग्दे गाउँपालिका–१ स्थित साँगे खोलामा विद्युतीय करेन्ट प्रयोग गरी अवैध रूपमा माछा मारिरहेको अवस्थामा छ जना व्यक्तिलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ। यो घटनाले जलचरको अवैध सिकार र वातावरणीय कानुनको पालनाप्रतिको चुनौतीलाई पुनः उजागर गरेको छ। प्रहरीको यो कदम गैरकानुनी कार्य निरुत्साहित गर्न महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय तनहुँका सूचना अधिकारी तथा प्रहरी नायब उपरीक्षक द्वारिकाप्रसाद घिमिरेका अनुसार, साँगे खोलामा करेन्ट लगाई माछा मारिरहेको भन्ने विशेष सूचना प्राप्त हुनासाथ प्रहरीको विशेष टोली घटनास्थलमा खटिएको थियो। प्रहरी टोलीले छ जना व्यक्तिहरूलाई रङ्गेहात नियन्त्रणमा लियो। उनीहरूबाट माछा मार्न प्रयोग गरिने ब्याट्री, इन्भर्टर जस्ता विद्युतीय उपकरण, तार र अन्य सामग्रीसमेत बरामद गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। यस्ता उपकरणहरूको प्रयोगले जलचर प्राणीहरूलाई सामूहिक रूपमा नष्ट गर्ने भएकाले यसलाई कानुनले पूर्णतः बन्देज गरेको छ।
नियन्त्रणमा लिइएका व्यक्तिहरूलाई आवश्यक कानुनी कारबाहीका लागि व्यास नगरपालिकाको कार्यालयमा पठाइएको थियो। स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन तथा वातावरण संरक्षण सम्बन्धी स्थानीय कानुनअन्तर्गत नगरपालिकाले शुक्रबार उनीहरूलाई जनही दश हजार रुपियाँका दरले कुल साठी हजार रुपियाँ जरिवाना गरेको हो। यो जरिवानाले अवैध रूपमा प्राकृतिक स्रोतको दोहन गर्ने प्रवृत्तिलाई निरुत्साहित गर्न बल पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। प्रहरीले यस्ता अवैध कार्यहरूमाथि निरन्तर निगरानी राख्ने र सूचनाका आधारमा कारबाही अगाडि बढाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ।
विद्युतीय करेन्ट प्रयोग गरेर माछा मार्नु वातावरणीय दृष्टिकोणले अत्यन्त हानिकारक मानिन्छ। यस विधिले खोलामा रहेका माछाका विभिन्न प्रजाति, तिनका भुरा, अण्डा, साना जलचर र सूक्ष्म जीवहरूलाई समेत एकैचोटि नष्ट गर्दछ। यसबाट जलजीव विविधतामा अपूरणीय क्षति पुग्नुका साथै, नदीको सम्पूर्ण पारिस्थितिक प्रणालीमा गम्भीर र दीर्घकालीन असर पर्दछ। प्राकृतिक सन्तुलन बिग्रँदा नदीको समग्र स्वास्थ्य बिग्रन्छ, जसले अन्ततः नदीका स्रोतहरूमा निर्भर स्थानीय समुदायको जीविकोपार्जनमा समेत नकारात्मक प्रभाव पार्दछ।
मत्स्य ऐन तथा वातावरणीय संरक्षण सम्बन्धी राष्ट्रिय र स्थानीय कानुनहरूले यस्ता कार्यहरूलाई गैरकानुनी घोषणा गर्दै कडा जरिवाना तथा कारावासको प्रावधान राखेका छन्। तनहुँ प्रहरीले यस घटनामा गरेको द्रुत कारबाहीले कानुन कार्यान्वयनमा स्थानीय निकायको सक्रिय भूमिकालाई दर्शाउँछ। यस्ता गतिविधि नियन्त्रणका लागि जनचेतना अभिवृद्धि र स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागिता पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। प्रहरीले भविष्यमा पनि यस्ता गैरकानुनी कार्यहरूविरुद्ध कडाइका साथ प्रस्तुत हुँदै प्राकृतिक स्रोतहरूको संरक्षणमा सक्रिय रहने बताएको छ। स्थानीय प्रशासन र समुदायको संयुक्त प्रयासबाट मात्र यस्ता चुनौतीहरूको सामना गर्न सकिनेमा जोड दिइएको छ।
