पुष्टी गरिएका दुईवटा भिडियोहरूमा इरानको दक्षिणपूर्वी बन्दरगाह सहर चाबहरको कन्ट्रोल टावरमा अमेरिकी हमलापश्चात् पुगेको क्षति देखिन्छ
अमेरिका र इरानबीचको तनावपूर्ण आक्रमण-प्रत्याक्रमणको सिलसिला बिहीवार पनि जारी रहँदा विश्वको महत्त्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्ग होर्मुज जलमार्ग भएर आवतजावत गर्ने पानीजहाजहरूको सङ्ख्यामा “नाटकीय” गिरावट आएको छ। यो विकसित घटनाक्रमले यस क्षेत्रमा गम्भीर अस्थिरताको सङ्केत गरेको छ।
अमेरिकी सेनाले ९० वटा इरानी निसानामा प्रहार गरेको जनाएको छ, जसमध्ये केही निसाना होर्मुज जलमार्ग नजिकै अवस्थित छन्। इरानले भने पछिल्ला दुई दिनमा भएका यी आक्रमणमा १४ जनाको ज्यान गएको पुष्टि गरेको छ। इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले बुशेहर परमाणु केन्द्र नजिकै समेत आक्रमण भएको उल्लेख गरेका छन्, तर यस विषयमा अमेरिकाले कुनै टिप्पणी गरेको छैन।
इरानको प्रत्याक्रमण
इरानले अमेरिकी आक्रमणको जवाफमा कुवेत, बाहरेन तथा कतारमा रहेका अमेरिकी केन्द्रहरूलाई निसाना बनाएको बताएको छ। बाहरेनको राजधानी मानामामा शक्तिशाली विस्फोटनहरू भएका विवरण आएका छन् भने कुवेतले आफ्ना भूभागमा प्रहार गरिएका क्षेप्यास्त्र र ड्रोनहरूको सफलतापूर्वक प्रतिरोध गरेको जानकारी दिएको छ। कतारमा पनि सुरक्षा सतर्कता बढाइएको छ। बिहीवार अबेर तेहरानले कुवेत, जोर्डन तथा इराकमा थप प्रहार गरेको इरानी सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्, जसले द्वन्द्वको दायरा फराकिलो भएको सङ्केत गर्छ।
इरानी अधिकारीहरूले अमेरिकासँग होर्मुज जलमार्गको नियन्त्रणका लागि जारी लडाइँका माझ देशका कैयन् इलाकाहरूमा ताजा हवाई प्रहार भएको बताएका छन्। यता, अमेरिकी सेनाले सामाजिक सञ्जालमा एक विज्ञप्ति जारी गर्दै उक्त महत्त्वपूर्ण जलमार्ग इरानको नियन्त्रणमा नरहेको स्पष्ट पारेको छ। अमेरिकी सेनाका अनुसार, उनीहरूले आठ सय व्यापारिक पानीजहाज र ४० करोड ब्यारल कच्चा तेललाई सो मार्ग हुँदै सुरक्षित ढुवानी गराउन सहयोग गरेका छन्, जसले जलमार्गको सुरक्षा र स्थिरतामा आफ्नो भूमिकालाई जोड दिएको छ।
सर्वोच्च नेताको अन्तिम संस्कार र कडा प्रतिक्रिया
आक्रमण-प्रत्याक्रमणको यस विषम परिस्थितिमा इरानले दिवंगत सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अलि खामेनेइको पार्थिव शरीरलाई ६ दिनसम्म चलेका विभिन्न कार्यक्रमसहित समाधिस्थ गरेको छ। उनका लागि उत्तरपूर्वी सहर माशादका सडकहरूमा विशाल जनसागर उम्रेको थियो, जसले इरानी झन्डा फहराएका थिए। कतिपय सहभागीहरूले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प लक्षित मृत्युका धम्की उल्लिखित ब्यानर तथा तस्बिर बोकेका थिए। उल्लेखनीय छ, खामेनेइको मृत्यु फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमा आक्रमण आरम्भ गरेकै दिन भएको थियो।
इरानका दिवंगत सर्वोच्च नेताको अन्तिम संस्कार कार्यक्रममा माशाद सहरमा हजारौँ मानिस जम्मा भए
इरानको विदेश मन्त्रालयले पछिल्ला अमेरिकी हमलालाई “गम्भीर युद्ध अपराध” को संज्ञा दिँदै अमेरिकी प्रशासनलाई “दुष्ट र साइकोपथिक” को विशेषण दिएको छ। यसैबीच, दिवंगत सर्वोच्च नेताको अन्तिम संस्कार भइरहेको माशाद सहरलाई राजधानी तेहरानसँग जोड्ने पुल तथा रेलवे मार्गमा पनि हमलाबाट क्षति पुगेको जनाइएको छ। इरानको स्वास्थ्य मन्त्रालयले कुल १४ जनाको ज्यान गएको र ७८ जना घाइते भएको पुष्टि गरेको छ।
अमेरिकासँग वार्ता गर्ने टोलीका प्रमुख समेत रहेका इरानका सभामुख मोहम्मद बगेर गलिबाफले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत कडा चेतावनी दिएका छन्। उनले भनेका छन् कि धाकधम्की तथा वाचा तोड्ने काम इरानले आइन्दा चुपचाप नसहने कुरा अमेरिकाले अझै बुझेको छैन। “म स्पष्ट पार्न चाहन्छु: यदि तपाईँले प्रहार गर्नु हुन्छ भने तपाईँमाथि पनि प्रहार हुने छ,” उनले दृढतापूर्वक उल्लेख गरेका छन्। उनले होर्मुज जलमार्ग “अमेरिकी धम्की”ले नभई इरानी व्यवस्थापनमा मात्र खुल्ने अडान दोहोर्याएका छन्, जसले यस संवेदनशील जलमार्गमा इरानको नियन्त्रणको दाबीलाई थप बल दिएको छ।
यसअघि मङ्गलवार अमेरिकी सेनाले इरानले होर्मुज जलमार्गमा ट्याङ्करहरूमाथि आक्रमण गरेको भन्दै ‘शक्तिशाली’ प्रहारहरू गरेको थियो। त्यसको बदलास्वरूप बुधवार इरानले बाहरेन र कुवेतस्थित अमेरिकी सैन्य अखाडामा आक्रमण गरेको थियो। बिहीवार पनि दुवै पक्षबाट आक्रमण-प्रत्याक्रमण जारी रहे। यी घटनाक्रमहरू जुन १७ मा अमेरिका र इरानबीच भएको समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएयताकै सबभन्दा खराब तनावका रूपमा देखिएका छन्।
उक्त समझदारीमा १४ बुँदा समावेश थिए, जसमा ६० दिने अवधिको युद्धविरामका बेला वार्ता जारी रहने, होर्मुज जलमार्गमा सुरक्षित आवतजावत कायम हुने तथा इरानविरुद्ध अमेरिकी प्रतिबन्धहरू हटाइने जस्ता विषयहरू प्रमुख थिए। तर, ६० दिने अवधि नसकिँदै यस क्षेत्रमा चनाव चर्किएको र द्वन्द्वले गम्भीर रूप लिएको स्पष्ट भएको छ।
