काठमाडौं । भदौ १० गते रसुवामा गएको भीषण बाढीले ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्याएको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (एनडीआरआरएमए) ले शुक्रबार साँझ आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा दिएको जानकारी अनुसार, यस विनाशकारी बाढीमा परी हालसम्म १२ सय ९४ जनाको शव फेला परेको पुष्टि भएको छ, जबकि ५ हजार ५३ जना अझै बेपत्ता रहेका छन्। बाढीले तहसनहस पारेका क्षेत्रहरूबाट हालसम्म १३ हजार ९५ जनालाई सफलतापूर्वक उद्धार गरी सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।
प्राधिकरणका प्रवक्ता शान्ति महतले बाढी प्रभावित क्षेत्रहरूमा राहत तथा आश्रय स्थलको व्यवस्थापन गरिएको जानकारी दिए। उनका अनुसार, रसुवा, नुवाकोट र धादिङ जिल्लाका विभिन्न ३७ वटा अस्थायी होल्डिङ सेन्टरमा हाल ४ हजार ६ सय २७ जना व्यक्तिहरूले आश्रय लिइरहेका छन्। उनीहरूलाई आधारभूत आवश्यकताहरू जस्तै खाना, पानी, र स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराइएको छ।
बाढीले निजी सम्पत्तिमा व्यापक क्षति पुर्याएको छ। प्राधिकरणको प्रारम्भिक आँकलन अनुसार, ७ हजार ५ सय ७० वटा घरहरू पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएका छन्, जसले हजारौं परिवारलाई घरबारविहीन बनाएको छ। यसबाट प्रत्यक्ष रूपमा ३२ हजार ९ सय ३३ जनाभन्दा बढी जनसंख्या प्रभावित भएको छ। घरबारविहीन बनेका नागरिकहरूको पुनःस्थापनका लागि विशेष योजना आवश्यक रहेको बताइएको छ।
सार्वजनिक पूर्वाधारमा पनि बाढीले ठूलो असर पारेको छ। प्राधिकरणका अनुसार, ४८ वटा सरकारी संरचना, १८ वटा विद्यालय र ७ वटा स्वास्थ्य संस्थाहरू बाढीबाट प्रभावित भएका छन्। यी संरचनाहरूमा पुगेको क्षतिले स्थानीय सेवा प्रवाह र सामुदायिक जीवनमा गम्भीर असर पारेको छ, जसको तत्काल मर्मतसम्भार र पुनर्निर्माण अपरिहार्य छ।
यातायात सञ्जालमा पुगेको क्षतिले राहत तथा उद्धार कार्यमा समेत बाधा पुर्याएको छ। प्रवक्ता महतका अनुसार, ५५ किलोमिटर सडक पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएको छ भने ३७ वटा मोटरेबल पुल र ६८ वटा झोलुङ्गे पुलमा पनि बाढीले क्षति पुर्याएको छ। सडक तथा पुलहरूको मर्मतसम्भार र पुनर्निर्माणले मात्र प्रभावित क्षेत्रमा सहज पहुँच सुनिश्चित गर्न सक्नेछ।
कृषि क्षेत्रमा बाढीले ठूलो नोक्सानी पुर्याएको छ, जसले भविष्यमा खाद्य सुरक्षामा गम्भीर असर पार्ने सम्भावना बढाएको छ। १ हजार ८ सय ६ हेक्टर कृषियोग्य जमिन पूर्ण रूपमा नष्ट भएको प्राधिकरणले जानकारी दिएको छ। यसबाट ७ हजार ६ सय ८६ मेट्रिक टन खाद्यान्न उत्पादन घट्ने आकलन गरिएको छ, जसले प्रभावित क्षेत्रका किसानहरूको जीविकोपार्जनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्नेछ।
देशको ऊर्जा क्षेत्र पनि यस विपत्तिबाट अछुतो रहन सकेन। बाढीका कारण ३ वटा जलविद्युत आयोजना, एउटा सोलार प्लान्ट र २ वटा प्रसारण लाइनमा क्षति पुगेको छ। यसका परिणामस्वरुप, कुल ७ सय ८३ मेगावाट विद्युत उत्पादन प्रभावित भएको प्राधिकरणले जनाएको छ। ऊर्जा उत्पादनमा आएको यो गिरावटले राष्ट्रिय विद्युत आपूर्ति प्रणालीमा समेत असर पार्न सक्ने र मर्मतसम्भार तथा पुनर्स्थापनाका लागि तत्काल पहल आवश्यक रहेको अधिकारीहरूले औंल्याएका छन्।
