नेपालको एक मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल, त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट ठूलो परिमाणमा लागूऔषध गाँजासहित दुई जना म्यानमारका नागरिक पक्राउ परेका छन्। नेपाल एयरलाइन्सको उडानमार्फत थाइल्याण्डबाट काठमाडौं ओर्लिएका उनीहरुलाई लागूऔषध नियन्त्रण ब्यूरो (एनसीबी) को टोलीले विशेष अनुसन्धानपछि नियन्त्रणमा लिएको हो। यो घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय लागूऔषध तस्करहरुले नेपाललाई ट्रान्जिट प्वाइन्ट बनाउन खोजेको संकेत दिएको छ।
पक्राउ पर्नेहरूमा म्यानमारको याङ्गुन निवासी २७ वर्षीय आए थिदा आङ र २१ वर्षीय ने थु रेन रहेका छन्। ब्यूरोले दिएको जानकारी अनुसार, विमानस्थलमा शंकास्पद यात्रुहरूको ‘प्रोफाइलिङ’ गर्ने क्रममा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलस्थित गोचर शाखामा खटिएको प्रहरी टोलीले उनीहरुमाथि निगरानी बढाएको थियो। प्रारम्भिक निगरानीपश्चात उनीहरुको गतिविधि शंकास्पद देखिएपछि विस्तृत जाँचका लागि नियन्त्रणमा लिइएको थियो। गहन जाँचका क्रममा उनीहरुले बोकेका सुटकेसभित्र सावधानीपूर्वक लुकाएर राखिएको कुल ८.२३८ किलोग्राम गाँजा बरामद भएको हो।
थाइल्याण्डको सुवर्णभूमि अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट नेपाल एयरलाइन्सको उडान नम्बर आरए ४०२ मार्फत काठमाडौं आएका यी व्यक्तिहरुको पक्राउले अन्तर्राष्ट्रिय लागूऔषध ओसारपसारमा नेपालको विमानस्थललाई ट्रान्जिट वा गन्तव्यका रुपमा प्रयोग गर्ने प्रयासलाई उजागर गरेको छ। यति ठूलो परिमाणमा गाँजा बरामद हुनुले लागूऔषध तस्करहरुको सञ्जाल थाइल्याण्ड हुँदै नेपालसम्म वा नेपालबाट अन्यत्रसम्म फैलिएको हुनसक्ने गम्भीर आशंका जन्माएको छ। यसले लागूऔषध नियन्त्रणमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको आवश्यकतालाई समेत जोड दिएको छ।
नेपालमा लागूऔषध गाँजाको कारोबार, उत्पादन, ओसारपसार र बेचबिखन गैरकानुनी मानिन्छ। लागूऔषध नियन्त्रण ऐन, २०३३ अनुसार, यस्ता अपराधमा संलग्न व्यक्तिलाई लागूऔषधको परिमाणका आधारमा कडा दण्ड सजायको व्यवस्था छ। बरामद गरिएको गाँजाको मात्रा हेर्दा, पक्राउ परेका व्यक्तिहरूलाई लागूऔषध नियन्त्रण ऐनअन्तर्गत लामो कारावास र ठूलो आर्थिक जरिवाना हुन सक्ने सम्भावना रहेको प्रहरी अधिकारीहरु बताउँछन्। यस किसिमका अपराधमा संलग्न विदेशी नागरिकलाई कानून बमोजिम कारबाहीका अतिरिक्त देश निकाला समेत गरिने प्रावधान रहेको छ।
लागूऔषध नियन्त्रण ब्यूरोले पक्राउ परेका दुवै म्यानमारी नागरिकमाथि गम्भीर अनुसन्धान गरिरहेको छ। उनीहरुको नेपाल प्रवेशको वास्तविक उद्देश्य, गाँजाको स्रोत कहाँबाट आएको थियो, यसको गन्तव्य स्थल कहाँ थियो तथा यस कार्यमा संलग्न अन्य व्यक्ति वा समूहका बारेमा गहन सोधपुछ भइरहेको छ। प्रहरीका अनुसार, यस गिरोहमा अन्य नेपाली वा विदेशी नागरिकको संलग्नता भए नभएको बारे पत्ता लगाउन र सम्पूर्ण सञ्जाल भत्काउन विभिन्न कोणबाट अनुसन्धान अगाडि बढाइएको छ। उनीहरुको मोबाइल फोन तथा अन्य व्यक्तिगत सामग्रीको पनि प्राविधिक विश्लेषण भइरहेको छ।
त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थललाई लागूऔषध तस्करीको मार्ग बन्न नदिन प्रहरीले उच्च सतर्कता अपनाउँदै आएको छ। विशेष गरी लागूऔषध नियन्त्रण ब्यूरोले विमानस्थल सुरक्षाकर्मी, अध्यागमन विभाग र भन्सार कार्यालयसँगको सहकार्यमा अन्तर्राष्ट्रिय उडानका यात्रुहरूमाथि कडा निगरानी राख्दै आएको छ। अत्याधुनिक प्रविधिको प्रयोग र ‘यात्रु प्रोफाइलिङ’ प्रणाली मार्फत शंकास्पद व्यक्तिहरुलाई पहिचान गरी कारबाहीको दायरामा ल्याउन प्रहरी सक्रिय रहेको छ। यसअघि पनि विमानस्थलबाट विभिन्न प्रकारका लागूऔषधसहित कैयौँ व्यक्ति पक्राउ परेका छन्, जसले प्रहरीको सक्रियता र सफलतालाई पुष्टि गर्छ।
बरामद गरिएको गाँजाको अन्तर्राष्ट्रिय बजार मूल्य करोडौं रुपैयाँ हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। पक्राउ परेका दुई जनालाई आवश्यक अनुसन्धान पश्चात लागूऔषध नियन्त्रण ऐन बमोजिम कारबाही अगाडि बढाइने ब्यूरोले जनाएको छ। यो घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय लागूऔषध तस्करहरू विभिन्न देश हुँदै नेपाललाई आफ्नो अवैध कारोबारका लागि प्रयोग गर्ने प्रयासमा रहेको देखाएको छ, जसका लागि सुरक्षा निकाय अझ बढी चनाखो र सशक्त हुनुपर्ने आवश्यकता औंल्याएको छ।
