काभ्रेस्थित सिर मेमोरियल अस्पतालले चिकित्सा इतिहासमा एउटा महत्वपूर्ण अध्याय थपेको छ। अस्पतालमा उपचाररत ७० वर्षीय एक पुरुषको पेटबाट करिब १० किलोग्राम तौलको एक दुर्लभ सार्कोमा ट्युमर सफलतापूर्वक शल्यक्रिया गरी निकालिएको छ। चिकित्सकहरूले नेपालको सन्दर्भमा यति ठूलो सार्कोमा ट्युमर शल्यक्रियामार्फत निकालिएको यो पहिलो घटना भएको दाबी गरेका छन्, जसले जटिल क्यान्सर उपचारमा नेपाली चिकित्सा क्षेत्रको उन्नत क्षमतालाई प्रमाणित गरेको छ।
लामो समयदेखि पेट अस्वाभाविक रूपमा फुलेको समस्याबाट पीडित ती वृद्ध बिरामीलाई सिर मेमोरियल अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो। प्रारम्भिक जाँचपछि चिकित्सकहरूले विस्तृत निदानका लागि सिटी स्क्यान गराउँदा उनको पेटभित्र १० केजीभन्दा बढी तौलको विशाल सार्कोमा क्यान्सर ट्युमर रहेको खुलासा भयो। यो ट्युमर यति ठूलो आकारमा बढिसकेको थियो कि यसले पेटका अन्य महत्वपूर्ण अंगहरूलाई समेत विस्थापित गरी बिरामीमा गम्भीर असहजता उत्पन्न गराएको थियो।
बिरामीको जटिल स्वास्थ्य अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै तत्काल शल्यक्रियाको आवश्यकता महसुस गरियो। यस चुनौतीपूर्ण कार्यका लागि भक्तपुर क्यान्सर अस्पतालका वरिष्ठ क्यान्सर सर्जन डा. पुण्य खरबुजा र डा. ध्रुव कँडेलको विशेषज्ञ टोलीलाई खटाइयो। गत आइतबार, डा. खरबुजाको नेतृत्वमा करिब ६ घण्टा लामो र अत्यन्तै सावधानीपूर्वक गरिएको उक्त शल्यक्रियामार्फत विशाल ट्युमर बिरामीको शरीरबाट सफलतापूर्वक निकालिएको हो।
चिकित्सकहरूका अनुसार, यो ट्युमर रेट्रोपेरिटोनियल सार्कोमा नामक दुर्लभ प्रकारको क्यान्सर हो। रेट्रोपेरिटोनियल सार्कोमा पेटको पछाडिको भागमा अवस्थित बोसो, मांसपेशी, स्नायु वा रक्तनलीहरूबाट विकसित हुन्छ। पेटभित्र पर्याप्त खाली स्थान हुने भएकाले, यस्तो ट्युमर लामो समयसम्म कुनै स्पष्ट लक्षण नदेखाई अत्यधिक ठूलो आकारमा बढ्ने गर्छ। यस प्रकारको क्यान्सरको ढिलो पहिचान हुनु यसको उपचारमा जटिलता बढाउने प्रमुख कारणमध्ये एक हो।
डा. खरबुजाले शल्यक्रियाको जटिलताका बारेमा प्रकाश पार्दै भने, “ट्युमर पेटका आन्द्रा, कलेजो, मूत्रथैलीलगायतका महत्वपूर्ण अंगमा टाँसिएर बसेको थियो। यसले गर्दा शल्यक्रियाका क्रममा यी संवेदनशील अंगहरूमा क्षति पुग्ने जोखिम निकै उच्च थियो।” उनले थपे, “हाम्रो टोलीले हरेक चरणमा उच्च सतर्कता अपनाउँदै र प्रविधिको सही प्रयोग गर्दै ट्युमरलाई सफलतापूर्वक निकाल्न सफल भयो।” यस्तो जटिलताबीच पनि सफलता हात पार्नु चिकित्सक टोलीको उच्च दक्षता र अनुभवको परिचायक हो।
शल्यक्रियापछि बिरामीको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य र स्थिर रहेको डा. खरबुजाले जानकारी दिए। बिरामीको पूर्ण स्वास्थ्य लाभका लागि अस्पतालले निरन्तर निगरानी गरिरहेको छ र थप पाँच दिनपछि उनलाई अस्पतालबाट डिस्चार्ज गर्ने तयारी गरिएको छ। सार्कोमा क्यान्सर समग्र क्यान्सरमध्ये करिब १० प्रतिशतमा मात्र देखिने एक दुर्लभ रोग मानिन्छ। यसको समयमै पहिचान गर्न सिटी स्क्यान, एमआरआई र बायोप्सीजस्ता आधुनिक विधिहरूको प्रयोग गरिन्छ। चिकित्सकहरूले यस्तो दुर्लभ र जटिल क्यान्सरको उपचारका लागि आवश्यक पूर्वाधार र विशेषज्ञ सेवा उपलब्ध भएका विशिष्टीकृत क्यान्सर केन्द्रमै गराउन सुझाव दिएका छन्।
