मध्यपूर्वमा जारी तनाव मत्थर पार्ने प्रयास स्वरूप अमेरिका र इरानबीच एकअर्कामाथि आक्रमण नगर्ने सहमति भएको छ। यसै समझदारीअनुसार दुई देशबीचको युद्ध अन्त्यका लागि कतारमा पुनः वार्ता सुरु हुने भएको छ। एक अमेरिकी अधिकारीले एएफपीलाई इमेलमार्फत जानकारी गराउँदै तत्कालका लागि दुवै पक्षले हमला रोकेको र महत्त्वपूर्ण हर्मुज जलमार्गमा व्यावसायिक जहाजको आवतजावत निर्वाध हुने बताएका छन्।
गत जुन १७ मा एक संवेदनशील समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भए पनि पछिल्ला दिनहरूमा अमेरिकी र इरानी सेनाले एकअर्कामाथि लगातार आक्रमण गरेका थिए। फेब्रुअरीको अन्त्यतिर सुरु भएको यो द्वन्द्वले विश्वको महत्त्वपूर्ण हर्मुज जलमार्गमा ढुवानीलाई गम्भीर रूपमा प्रभावित पारेको थियो, जसको असर विश्व अर्थतन्त्रमा पर्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको थियो।
पुरानो समझदारीअनुसार, तेहरानले व्यावसायिक जहाजहरूलाई हर्मुज जलमार्गबाट सुरक्षित आवतजावत गर्न दिने प्रतिबद्धता जनाएको थियो भने वाशिङटनले इरानी बन्दरगाहमाथिको नाकाबन्दी हटाउने सहमति गरेको थियो। यसैका आधारमा हालको युद्धविराम र वार्ताको वातावरण बनेको हो। अमेरिकी अधिकारीले भने, ‘समझदारीका सबै क्षेत्रमा प्राविधिक वार्ता जारी रहनेछ। दुवै पक्षले अहिलेका लागि हमला रोकेका छन् र जहाजहरू स्वतन्त्र रूपमा आवतजावत गर्न सक्नेछन्।’
वार्ताको मिति र स्थानबारे आधिकारिक रूपमा जानकारी नदिइए पनि दुई अमेरिकी अधिकारी र एक जानकार स्रोतले अमेरिकी सञ्चारमाध्यम एक्सिओसलाई बताएअनुसार वार्ता मंगलबार कतारमा पुनः सुरु हुनेछ। सीएनएनले पनि ट्रम्प प्रशासनका एक अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै यसै कुराको पुष्टि गरेको छ। दुवै पक्ष ‘अहिलेका लागि हमला रोक्ने’ र मंगलबार दोहामा थप वार्ता गर्ने सहमतिमा पुगेका छन्।
तर, यो सहमति कायम रहन्छ वा रहँदैन भन्नेमा सन्देह कायम छ। अमेरिका र इरानबीच मध्यस्थता गरेको पाकिस्तानको पहलमा भएको युद्धविराम सहमतिमा हस्ताक्षर भएपछि पनि दुवै पक्षले एकअर्कालाई उल्लङ्घनको आरोप लगाउँदै बदलामा आक्रमण गरेका थिए। पछिल्लो समय आइतबार बिहान भएको झडपमा अमेरिकी सेनाले ‘व्यावसायिक जहाजमाथि इरानी आक्रमण जारी रहेको’ भन्दै १० इरानी सैन्य लक्ष्यमा आक्रमण गरेको बताएको थियो। यसको जवाफमा इरानले पनि कुवेत र बहराइनमा रहेका अमेरिकी सैन्य शिविरमाथि आक्रमण गरेको थियो।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि कडा चेतावनी दिँदै आएका छन्। शनिबार उनले अमेरिका ‘बाध्य’ भएर युद्ध पुनः सुरु गर्नुपरेमा इरान अब ‘अस्तित्वमा रहने छैन’ भन्दै आफ्नो पुरानो सैन्य कारबाही गर्ने चेतावनीलाई पुनः दोहोर्याएका थिए। उनको यो अभिव्यक्तिले वार्ताको वातावरणलाई थप जटिल बनाएको छ। यस संवेदनशील मोडमा, अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यस क्षेत्रमा स्थायी शान्ति र स्थिरताका लागि यी वार्ता सफल हुने आशा व्यक्त गरेको छ। आगामी दिनहरूमा कतारमा हुने वार्ताले द्वन्द्वको समाधानका लागि ठोस मार्ग प्रशस्त गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
