काठमाडौं। नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनका एक स्थापित नेता तथा पूर्वप्रधानमन्त्री झलनाथ खनालले पार्टीभित्र आफूलाई नियोजित रूपमा किनारा लगाइएको भन्दै नेतृत्वको कार्यशैलीप्रति गम्भीर असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। उनले नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ लाई सम्बोधन गर्दै लेखेको एक ३६ बुँदे पत्रमार्फत आफू ‘खोरमा थुनिएको’ जस्तो अनुभव भइरहेको र अपमानित भएको बताएका हुन्। पार्टी एकीकरण भएको करिब सात महिना बितिसक्दा पनि कुनै जिम्मेवारी नदिई आफूलाई निष्क्रिय पारिएको उनको आरोप छ।
खनालले आफ्नो पत्रमा ६ दशक लामो राजनीतिक यात्रामा यस्तो उपेक्षा र अपमान पहिलो पटक सहेको उल्लेख गरेका छन्। उनले आफू अझै १०–१५ वर्षसम्म वैचारिक र सांगठनिक रूपमा सक्रिय रहने क्षमता राख्दा-राख्दै पनि पार्टी नेतृत्वले नियतवश भूमिकाविहीन बनाएको दाबी गरे। “म जस्तोसुकै बेलामा पनि वैचारिक र संगठनात्मक रूपले सक्रिय रहने नेता हुँ, तर अहिले यो पार्टी मेरा निम्ति खोर जस्तै अनुभूत भएको छ,” उनले पत्रमा लेखेका छन्, जसले उनको तीव्र आक्रोश र निराशालाई उजागर गर्दछ।
पूर्वप्रधानमन्त्री खनालले पार्टीको वैचारिक दिशा र विधानमाथि पनि गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्। उनको तर्क छ कि पार्टीले वैज्ञानिक समाजवादको मूल लक्ष्य बिर्सेर खिचडीवादी र दक्षिणपन्थी अवसरवादतर्फ उन्मुख भइरहेको छ। उनले वर्तमान पार्टीको विधानलाई “वैज्ञानिक समाजवादको नभई कुनै पण्डितले लेखेको जस्तो र प्रजातान्त्रिक समाजवादको वकालत गर्ने खालको” भन्दै आलोचना गरेका छन्। खनालका अनुसार यस्तो वैचारिक विचलनले क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पहिचानलाई मेटाउँदै पार्टीलाई दिशाहिन बनाइरहेको छ।
सांगठनिक अपारदर्शिता र मनपरीका विषयमा पनि खनालले नेतृत्वको आलोचना गरेका छन्। उनले अर्का वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालको दबाबमा अध्यक्ष प्रचण्डले लाचार आत्मसमर्पण गरेको आरोप लगाएका छन्। पार्टीभित्र गम्भीर भ्रष्टाचारको आरोप खेपेका व्यक्तिलाई सह-अध्यक्ष जस्तो गरिमामय पदमा नियुक्ति गरिनु र वरिष्ठ नेताहरू भीम रावल तथा हरिबोल गजुरेलजस्ता क्षमतावान् व्यक्तिहरूलाई अपमानित गरी किनारा लगाइनुले पार्टीभित्रको अराजकता र कुशासन स्पष्ट हुने उनको ठम्याइ छ।
खनालले नेतृत्वलाई प्रत्यक्ष प्रश्न गर्दै भनेका छन्, “मलाई जिम्मेवारीविहीन बनाएर तपाईंहरूलाई कति आनन्द आइरहेको छ? के यो पार्टी तपाईंहरूको व्यक्तिगत इच्छा र चाहनाअनुसार चल्ने हो?” उनले नेतृत्वलाई अवसरवादी र चाटुकार तत्वहरूले घेराबन्दीमा पारेको र त्यसैको आधारमा व्यक्तिगत लाभ र स्वार्थका लागि निर्णय लिइरहेको आरोप लगाए। पार्टीको भविष्यलाई लिएर चिन्तित खनालले गत निर्वाचनमा पार्टीले बेहोरेको ‘लज्जास्पद पराजय’ को समीक्षा नहुनुलाई पनि वर्तमान नेतृत्वको असफलताको रूपमा चित्रण गरेका छन्।
अन्तमा, खनालले वर्तमान नेतृत्वबाट पार्टीको पुनर्गठन र पुनरुत्थान सम्भव नरहेको ठोकुवा गर्दै अध्यक्ष र सह-अध्यक्ष दुवैलाई नैतिकताका आधारमा मार्गप्रशस्त गर्न सुझाव दिएका छन्। उनले नयाँ र विचारवान् पुस्तालाई नेतृत्व हस्तान्तरण गरी पार्टीलाई सही दिशामा अगाडि बढाउन आग्रह गरेका छन्, जसले नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनमा नयाँ ऊर्जा भर्नेछ। खनालको यो ३६ बुँदे असन्तुष्टि पत्रले पार्टीभित्रको आन्तरिक कलह र वैचारिक बहसलाई थप चर्कने संकेत दिएको छ।
