सिरहामा अवैध उत्खननमाथि प्रहरीको कडा कारबाही: १० टिपर र १ स्काभेटर नियन्त्रणमा
सिरहा प्रहरीले जिल्लाका विभिन्न स्थानमा अवैध रुपमा नदीजन्य पदार्थको उत्खनन तथा ओसारपोसारमा संलग्न दशवटा टिपर र एउटा स्काभेटर नियन्त्रणमा लिएर गैरकानुनी गतिविधिमाथि कडा कारबाही चलाएको छ। यस कारबाहीले जिल्लामा बढ्दो अवैध खानीजन्य पदार्थको दोहन नियन्त्रण गर्न प्रहरीको सक्रियता र प्रतिबद्धता झल्काएको छ।
प्रहरीका अनुसार, पहिलो घटनाक्रममा, गोलबजार नगरपालिका-३ स्थित गागनखोला क्षेत्रबाट अवैध रुपमा ग्राभेल उत्खनन भइरहेको विशेष सूचनाका आधारमा इलाका प्रहरी कार्यालय गोलबजार र सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल सुरक्षा बेस क्याम्प गोलबजारबाट खटिएको संयुक्त प्रहरी टोलीले अप्रत्याशित छापा मारेको थियो। टोली घटनास्थल पुग्दा अवैध रुपमा ग्राभेल लोड गरिरहेका आठवटा टिपर नियन्त्रणमा लिइएका हुन्। नियन्त्रणमा लिइएका टिपरहरूमा ना.४ख. ८३७३, ना.८ख १५१९, ना.३ख ३८११, ना.६ख ६९८८, म.प्र. ०१–००१ क् ०५१४, बा. प्र. ०३–००१ क ०३३८, प्र. २–०१–००१ क् ०१९० र म.प्र. ०३–००१क ३८९३ नम्बरका सवारी साधनहरू रहेका छन्। प्रहरी टोलीलाई देख्नासाथ ती सबै टिपरका चालकहरू सवारी साधन छोडेर फरार भएका थिए। इलाका प्रहरी कार्यालय गोलबजारका प्रमुख, प्रहरी निरीक्षक सुधन केसीले जानकारी दिएअनुसार, फरार चालक र टिपर धनीहरूको खोजी कार्य जारी छ र हालसम्म कोही पनि प्रहरीको सम्पर्कमा आएका छैनन्। नियन्त्रणमा लिइएका सवारी साधनहरूलाई कार्यालयसम्म ल्याउन अन्य सवारी चालकहरूको सहयोग लिनुपरेको पनि उनले स्पष्ट पारे।
त्यसैगरी, सिरहा नगरपालिका-१३, गमहरियास्थित कमला नदीमा अवैध रुपमा बालुवा उत्खनन भइरहेको अर्को सूचनाको आधारमा जिल्ला प्रहरी कार्यालय, सिरहाबाट खटिएको टोलीले थप दुईवटा टिपर र एउटा स्काभेटर नियन्त्रणमा लिएको छ। नियन्त्रणमा लिइएका सवारी साधनहरूमा प्र.२-०-१-००१ख ०२०३ र लु २ख. १८७७ नम्बरका टिपर तथा एक थान स्काभेटर समावेश छन्। जिल्ला प्रहरी कार्यालय सिरहाका निमित्त सूचना अधिकारी, प्रहरी निरीक्षक नरेश लिम्बुले अवैध उत्खननमा संलग्न व्यक्ति तथा सवारीधनीलाई कानुनको दायरामा ल्याई आवश्यक कारबाही गरिने बताएका छन्।
अवैध रुपमा नदीजन्य पदार्थको उत्खननले वातावरणीय सन्तुलनमा गम्भीर असर पुर्याउने, नदीको प्राकृतिक बहाव परिवर्तन गर्ने, भूक्षय बढाउने, जैविक विविधतामा नकारात्मक प्रभाव पार्ने र अन्ततः स्थानीय समुदायको जनजीवन तथा भौतिक पूर्वाधारमा समेत प्रतिकूल असर पार्ने गर्दछ। बिना अनुमति वा तोकिएको मापदण्डविपरीत गरिने यस्ता कार्यहरू खानी तथा खनिज पदार्थ ऐन र स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐनअन्तर्गत दण्डनीय मानिन्छन्। यसले राज्यको राजस्वमा ठूलो नोक्सानी पुर्याउनुका साथै प्राकृतिक स्रोतको अनियन्त्रित दोहनलाई बढावा दिन्छ।
प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएका कुल ११ वटै सवारी साधन (१० टिपर र १ स्काभेटर) लाई आवश्यक कानूनी कारबाही तथा जरिवानाका लागि सम्बन्धित पालिकाहरूमा बुझाएको छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालय, सिरहाले अवैध उत्खनन र ओसारपोसार रोक्नका लागि जिल्लाभर निरन्तर निगरानी बढाइएको र यस्ता गैरकानुनी गतिविधिमा संलग्न जोसुकैलाई पनि कुनै कसर बाँकी नराखी कानुनबमोजिम कारबाही गरिने दृढ प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ। यस प्रकारका निरन्तरका कारबाहीले अवैध उत्खननलाई निरुत्साहित गरी प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण र राजस्व संकलनमा सकारात्मक योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
