काठमाडौँ उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयले वैदेशिक रोजगारीको आकर्षक प्रलोभन देखाएर ठगी गरेको अभियोगमा एक जनालाई पक्राउ गरेको छ। ललितपुरको गोदावरी नगरपालिका–१९ बस्ने ३८ वर्षीय रिजेन नगरकोटीले न्युजिल्यान्ड पठाइदिने बहानामा विभिन्न व्यक्तिहरूबाट १६ लाख ३० हजार रुपैयाँ ठगी गरेको आरोपमा चैत १७ गते पक्राउ परेका हुन्। अभियुक्त नगरकोटीलाई आवश्यक कारबाहीका लागि वैदेशिक रोजगार विभागमा पठाइएको प्रहरीले जनाएको छ।
नेपाली युवाहरूका लागि वैदेशिक रोजगारी आर्थिक उन्नतिको प्रमुख मार्ग बनेसँगै यसलाई गलत फाइदा उठाउने क्रम पनि बढ्दो छ। नगरकोटीको घटना यस्तै एक प्रतिनिधिमूलक उदाहरण हो, जहाँ उच्च तलब र आकर्षक सुविधासहित न्युजिल्यान्डमा रोजगारी दिलाउने झुटो आश्वासन दिइएको थियो। अनुसन्धानका क्रममा धेरै पीडितले आफ्नो घरजग्गा धितो राखेर वा चर्को ब्याजमा ऋण लिएर ठगलाई पैसा बुझाएको खुलेको छ। यस्ता ठगीले पीडितहरूलाई आर्थिक र मानसिक दुवै रूपमा गम्भीर असर पुर्याउँछ, उनीहरूको भविष्यको सपनामा कुठाराघात गर्छ।
काठमाडौँ उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयका प्रहरी उपरीक्षक मनोहरप्रसाद भट्टका अनुसार नगरकोटीले लामो समयदेखि यस्ता ठगी धन्दा चलाउँदै आएका थिए। पीडितहरूको उजुरी र विशेष अनुसन्धानपछि प्रहरीले उनलाई पक्राउ गर्न सफल भएको हो। पक्राउ परेका नगरकोटीमाथि वैदेशिक रोजगार ऐन, २०६४ अनुसार कारबाही अघि बढाउन वैदेशिक रोजगार विभागमा बुझाइएको छ। विभागले घटनाको थप अनुसन्धान गरी मुद्दा दायर गर्नेछ र कानुनबमोजिम कारबाही प्रक्रिया अघि बढाउनेछ।
नेपालमा वैदेशिक रोजगारसम्बन्धी ठगीका घटनाहरू बढ्दो क्रममा छन्। विशेषगरी सामाजिक सञ्जाल, अनलाइन र व्यक्तिगत सम्पर्कमार्फत शिक्षित बेरोजगार युवाहरूलाई लक्षित गरी अनधिकृत व्यक्ति तथा संस्थाहरूले झुटो आश्वासन दिने गरेका छन्। वैदेशिक रोजगार विभागका तथ्याङ्कहरूले हरेक वर्ष हजारौं उजुरी पर्ने र पीडितहरूले लाखौं रुपैयाँ गुमाउने गरेको देखाउँछ। यस्ता ठगीले वैदेशिक रोजगारीमा जाने सपना बोकेका युवाहरूको भविष्य मात्रै बर्बाद पार्दैन, उनीहरूका परिवारलाई पनि ठूलो आर्थिक संकटमा धकेल्छ। सरकारले वैदेशिक रोजगारलाई सुरक्षित र मर्यादित बनाउन विभिन्न पहल गरिरहेको छ, जसमा कडा कानुन निर्माण र सचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन प्रमुख छन्।
वैदेशिक रोजगार ऐन, २०६४ ले इजाजत प्राप्त नगरी वैदेशिक रोजगारको काम गर्ने वा झुटा आश्वासन दिई ठगी गर्नेलाई दण्डनीय अपराध मानेको छ। यस्तो अपराधमा संलग्न दोषीलाई बिगो फिर्तासहित जरिवाना र कारागार सजायको व्यवस्था छ। यस्ता ठगीबाट बच्नका लागि नागरिकहरूले सधैँ आधिकारिक र इजाजतप्राप्त वैदेशिक रोजगार व्यवसायी कम्पनीमार्फत मात्र प्रक्रिया अगाडि बढाउनुपर्छ। अग्रिम रूपमा ठूलो रकम बुझाउनबाट बच्ने, बुझाएको रकमको आधिकारिक र पक्का रसिद लिने, कामको प्रकृति र सुविधाबारे राम्ररी जानकारी लिने तथा कुनै पनि शंका लागेमा तत्काल प्रहरी वा वैदेशिक रोजगार विभागमा उजुरी गर्नुपर्छ।
रिजेन नगरकोटीको पक्राउले वैदेशिक रोजगार ठगी नियन्त्रणमा सरकार र प्रहरीको सक्रियतालाई थप बल पुर्याएको छ। यस्ता घटनाले आम सर्वसाधारणलाई थप सतर्क रहन र सही तथा कानुनी प्रक्रिया अपनाएर मात्र वैदेशिक रोजगारीमा संलग्न हुन प्रेरित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। वैदेशिक रोजगारीलाई थप सुरक्षित, व्यवस्थित र मर्यादित बनाउन सरकार, सम्बन्धित निकायहरू र स्वयं नागरिकको निरन्तर सहकार्य अपरिहार्य छ।
