१२ चैत, काठमाडौं । खाडी क्षेत्रमा जारी द्वन्द्व अन्त्यका लागि अमेरिकाले पठाएको प्रस्तावमा इरानले समीक्षा गरिरहेको जनाएको छ । यद्यपि, इरानले क्षेत्रीय द्वन्द्वलाई कम गर्न अमेरिकासँग प्रत्यक्ष वार्ता गर्ने कुनै मनसाय नरहेको स्पष्ट पारेको छ ।
इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अरघचीले दिएको यो जानकारीले आफ्ना मागहरू पूरा भएमा इरान युद्ध अन्त्यका लागि वार्ता गर्न तयार हुन सक्ने संकेत दिएको रोयटर्सले उल्लेख गरेको छ । यो पछिल्लो भनाइले इरानको प्रारम्भिक नकारात्मक प्रतिक्रियाभन्दा फरक दिशा लिएको देखिन्छ, किनकि यसअघि इरानी अधिकारीहरूले अमेरिकासँग वार्ताको सम्भावनालाई सार्वजनिक रूपमा अस्वीकार गर्दै आएका थिए ।
राज्य टेलिभिजनसँगको कुराकानीमा विदेशमन्त्री अरघचीले अमेरिकाको प्रस्ताव इरानको उच्च नेतृत्वले विचार गरिरहेको पुष्टि गरे । तर, उनले अमेरिका र इरानबीच प्रत्यक्ष संवादको कुनै सम्भावना भने अस्वीकार गरे । उनले भने, ‘मध्यस्थकर्तामार्फत सन्देश आदानप्रदान हुनु भनेको अमेरिकासँग वार्ता गर्नु होइन ।’
अरघचीले वासिङ्टनले विभिन्न मध्यस्थकर्तामार्फत सन्देश पठाइरहेको स्वीकार गरे पनि तेहरानले यसलाई औपचारिक संवादका रूपमा नहेरेको स्पष्ट पारे । ‘सन्देशमार्फत केही प्रस्तावहरू आएका छन्, जुन उच्च निकायसम्म पुर्याइएको छ । आवश्यक परे ती निकायले आधिकारिक धारणा सार्वजनिक गर्नेछन्,’ उनले थपे । उनले इरानले दीर्घकालीन द्वन्द्व नचाहेको तर आफ्नै सर्तमा स्थायी समाधान खोजिरहेको बताए । ‘इरान युद्ध चाहँदैन, यो द्वन्द्वको स्थायी अन्त्य चाहन्छ,’ उनले जोड दिए ।
समाचार एजेन्सी रोयटर्सका अनुसार, इरानले मध्यस्थकर्ताहरूलाई कुनै पनि युद्धविराम सम्झौतामा लेबनानलाई पनि समेट्नुपर्ने सर्त राखेको छ । पाकिस्तानमार्फत इरान पठाइएको भनिएको अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको १५ बुँदे प्रस्तावमा इरानको उच्च समृद्ध युरेनियम भण्डार हटाउने, युरेनियम संवर्धन रोक्ने, ब्यालिस्टिक मिसाइल कार्यक्रम सीमित गर्ने र क्षेत्रीय सहयोगीहरूलाई दिइने आर्थिक सहयोग रोक्ने जस्ता विषय समेटिएको स्रोतहरूले जानकारी दिएका छन् ।
यता, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वासिङ्टनमा आयोजित एक कार्यक्रममा इरानी नेताहरू वार्तामा संलग्न रहेको दाबी गरेका थिए । उनले भनेका थिए, ‘उनीहरू सम्झौता गर्न चाहन्छन्, तर आफ्नै जनताबाट मारिने डरले खुला रूपमा भन्न डराइरहेका छन् । उनीहरू हामीबाट पनि डराइरहेका छन् ।’
गत महिना अमेरिका र इजरायलले इरानमा आक्रमण गरेपछि पश्चिम एसियामा सुरु भएको द्वन्द्व चौथो हप्तामा प्रवेश गरिसकेको छ । यस आक्रमणमा इरानका सर्वोच्च नेता अली खामेनी मारिएपछि तनाव झनै बढेको थियो । यस घटनाले होर्मुज जलडमरू (स्ट्रेट अफ होर्मुज) जलमार्ग हुँदै हुने व्यापारमा समेत अवरोध पुर्याएको छ ।
जवाफमा इरानले खाडी क्षेत्रका विभिन्न देशहरूमा रहेका अमेरिकी र इजरायली लक्ष्यहरूमा आक्रमण गरेको छ, जसले जलमार्गमा थप अवरोध सिर्जना गर्नुका साथै अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजार र विश्व अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पारेको छ । ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण र स्ट्रेट अफ होर्मुजमा आवागमनमा प्रतिबन्धका कारण विश्वभर तेलको मूल्य बढेको छ । यसले अमेरिका र उसका सहयोगी राष्ट्रहरूमाथि द्वन्द्वको समाधान खोज्ने दबाब बढाएको विभिन्न रिपोर्टहरूले जनाएका छन् ।
