१० चैत, काठमाडौं । मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्व चौथो हप्तामा प्रवेश गर्दा यसको मानवीय र आर्थिक प्रभाव विश्वव्यापी रूपमा फैलिएको छ । विशेष गरी, यस संघर्षले बालबालिकामाथि भयावह असर पारेको छ । युनिसेफको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार, युद्ध सुरु भएयता लेबनानमा ११८ र कुवेतमा २०० भन्दा बढी बालबालिकाले ज्यान गुमाएका छन् । यो आँकडाले द्वन्द्वको प्रत्यक्ष मार क्षेत्रभन्दा बाहिर पनि मानवीय क्षति पुगिरहेको सङ्केत गर्दछ । युनिसेफले युद्ध सुरु भएदेखि हरेक दिन औसतमा लगभग ८७ जना बालबालिका कि त मारिएका छन् वा घाइते भएका छन् भन्दै गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेको छ ।
यस भयावह स्थितिलाई मध्यनजर गर्दै, युनिसेफकी उप कार्यकारी निर्देशक टेड चाइबानले सम्बन्धित पक्षहरूलाई तत्काल शत्रुता अन्त्य गर्न, नागरिक पूर्वाधारको पूर्ण सुरक्षा सुनिश्चित गर्न र मानवीय सहायताको निर्बाध पहुँचका लागि जोडदार आह्वान गरेकी छन् । उनले अस्पताल, विद्यालय र पानी आपूर्ति प्रणाली जस्ता आधारभूत संरचनाहरूलाई निशाना बनाउनु अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानूनको घोर उल्लङ्घन भएको र यसले लाखौं बालबालिकाको भविष्यमाथि गम्भीर खतरा उत्पन्न गर्नेमा जोड दिइन् । मानवीय सहायताको अभावमा, जोखिममा परेका बालबालिकाहरू र परिवारहरूलाई जीवन बचाउने सेवाहरू पुर्याउन असम्भव हुने उनको भनाइ छ ।
युनिसेफले यदि यो हिंसात्मक द्वन्द्व लामो समयसम्म जारी रहेमा मध्यपूर्वमा दिर्घकालीन र गहिरो सङ्कट उत्पन्न हुने चेतावनी दिएको छ । निर्दोष बालबालिकाहरूको निरन्तर मृत्युले जनताको विश्वासमा गम्भीर क्षय पुर्याउनुका साथै यस क्षेत्रको सामाजिक र वैज्ञानिक क्षमतामा समेत स्थायी क्षति पुग्ने युनिसेफले उल्लेख गरेको छ । शिक्षा, स्वास्थ्य र समग्र सामाजिक विकासमा वर्षौंको प्रयास यस युद्धले क्षणभरमै ध्वस्त पार्ने खतरा बढाएको छ ।
विनाशकारी युद्धको लगभग एक महिना बितिसक्दा यसले विश्व अर्थतन्त्रलाई दूरगामी प्रभाव पार्न थालेको संयुक्त राष्ट्रसङ्घले जनाएको छ । कच्चा तेल, इन्धन र ग्यासको मूल्यवृद्धिले विश्वव्यापी ऊर्जा बजारलाई हल्लाएको छ, जसले मुद्रास्फीतिलाई थप बढावा दिएको छ र धेरै राष्ट्रहरूको आर्थिक वृद्धिदरमा नकारात्मक असर पारेको छ । ऊर्जा आपूर्तिमा अनिश्चितताले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र लगानीको वातावरणलाई पनि अस्थिर बनाएको छ ।
मध्यपूर्वमा हवाई क्षेत्र, यातायात, ढुवानी मार्ग र प्रमुख मानवीय सीमा नाकाहरूमा उत्पन्न अवरोध तथा बन्दले आधारभूत उपभोग्य वस्तुहरू र औषधिको उपलब्धता तथा मूल्यमा प्रत्यक्ष असर पारिरहेको छ । यसले मानवीय सञ्चालनलाई जटिल बनाउनुका साथै व्यावसायिक आपूर्ति शृङ्खलालाई गम्भीर रूपमा प्रभावित गरेको छ । यस क्षेत्रका नागरिकहरू दैनिक उपभोग्य वस्तुहरू र जीवनरक्षक औषधिहरूको चर्को अभाव झेलिरहेका छन्, जसले उनीहरूको जीवनयापनमा ठूलो चुनौती खडा गरेको छ ।
रणनीतिक महत्त्व बोकेको होर्मुजको जल क्षेत्रमा व्यापारिक जहाजहरूमा भएका आक्रमणहरूले विश्वव्यापी आपूर्ति प्रणालीलाई थप खतरामा पारेको छ । यो जलमार्ग विश्वको एक प्रमुख ऊर्जा ढुवानी मार्ग भएकाले यहाँको कुनै पनि अवरोधले खाद्यान्न, इन्धन र अन्य अत्यावश्यक सामग्रीको वितरणमा गम्भीर बाधा पुर्याउँछ । यसले खाद्यान्नको मूल्य वृद्धि र समग्र खाद्य सुरक्षा जोखिमलाई उच्च पारेको छ, जसको सीधा असर विश्वभरका करोडौं मानिसहरूमा पर्नेछ ।
बजार प्रभावित भई खाद्य सुरक्षालाई खतरामा पारेको यस युद्धको सबैभन्दा ठूलो मार एसिया र अफ्रिकी महादेशका विकासोन्मुख देशहरूमा पर्ने सम्भावना रहेको उल्लेख गरिएको छ । यी देशहरू प्रायः आयातमा निर्भर रहने, कमजोर आर्थिक अवस्था भएका र मुद्रास्फीतिको सामना गर्न कम सक्षम हुने भएकाले उनीहरूमाथि दोहोरो बोझ परेको छ । खाद्यान्न र ऊर्जाको मूल्य वृद्धिले गरिबी र भोकमरीको स्तरलाई अझ बढाउन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ ।
समग्रमा, मध्यपूर्वको यो द्वन्द्वले केवल क्षेत्रीय सुरक्षामा मात्र होइन, विश्वव्यापी मानवीय अवस्था र आर्थिक स्थिरतामा पनि गम्भीर चुनौती खडा गरेको छ । बालबालिकाको सुरक्षा, मानवीय सहायताको पहुँच सुनिश्चितता र विश्वव्यापी आर्थिक स्थायित्वका लागि तत्काल र संयुक्त अन्तर्राष्ट्रिय प्रयासहरूको आवश्यकता अपरिहार्य देखिएको छ । अन्यथा, यस द्वन्द्वका भयावह परिणामहरूले आगामी दशकौंसम्म विश्वलाई पिरोलिरहनेछन् । –रासस
