काठमाडौं । ३ मंसिर । चालु आर्थिक वर्षको असोज महिनामा नेपालको शोधनान्तर स्थिति (Balance of Payments) उल्लेखनीय रूपमा सुधार हुँदै ३ खर्ब ३ अर्ब ७९ करोड रुपैयाँले बचतमा पुगेको छ। विदेशबाट प्राप्त हुने रेमिट्यान्स आप्रवाहमा भएको वृद्धि र निर्यात व्यापारमा देखिएको सकारात्मक सुधारका कारण शोधनान्तर बचतमा यो उत्साहजनक वृद्धि देखिएको हो।
नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनाको (साउन–असोज) तथ्यांकअनुसार, गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको २ खर्ब ६४ अर्ब ३ करोड रुपैयाँको बचतको तुलनामा यस वर्ष शोधनान्तर बचत अझ बलियो बनेको छ। अमेरिकी डलरमा हेर्दा पनि अघिल्लो वर्ष १ अर्ब ८८ करोड डलरले बचतमा रहेको शोधनान्तर स्थिति समीक्षा अवधिमा १ अर्ब ९८ करोड डलरले बचतमा रहेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। बाह्य क्षेत्र स्थायित्वका लागि शोधनान्तर स्थितिमा आएको यो सुधारलाई महत्वपूर्ण मानिएको छ।
चालु आर्थिक वर्षको भदौ महिनामा १ खर्ब ६९ अर्ब रुपैयाँले बचतमा रहेको शोधनान्तर स्थिति असोजमा आइपुग्दा करिब डेढ खर्ब रुपैयाँले बढेर ३ खर्ब नाघेको हो। यो एक महिनाको अवधिमा देखिएको तीव्र सुधारले मुलुकको बाह्य क्षेत्रमाथिको दबाब कम गर्न मद्दत पुगेको विश्लेषण गरिएको छ। यस सुधारमा मुख्य गरी रेमिट्यान्स आप्रवाहमा भएको २७ प्रतिशतको उच्च वृद्धि र निर्यात व्यापारमा देखिएको ५७ प्रतिशतको आकर्षक वृद्धिको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। आयातमा आएको सकारात्मक सुधारले पनि शोधनान्तर बचत बढाउनमा योगदान पुर्याएको छ।
यसैगरी, चालु खाता (Current Account) पनि असोज मसान्तसम्ममा २ खर्ब ७९ अर्ब ११ करोड रुपैयाँले बचतमा रहेको छ। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा २ खर्ब ३८ अर्ब रुपैयाँले बचतमा रहेको चालु खाता यस वर्ष अझ बलियो बनेको हो। अमेरिकी डलरमा गत वर्षको असोजसम्म १ अर्ब ६९ करोड डलरले बचतमा रहेको चालु खाता चालु आर्थिक वर्षमा १ अर्ब ८२ करोड डलरले बचतमा रहेको पाइएको छ। चालु खाता र शोधनान्तर स्थिति दुवैमा देखिएको यो सकारात्मक प्रवृत्तिले नेपालको बाह्य क्षेत्र स्थायित्वका लागि महत्वपूर्ण मानिएको छ, जसले विदेशी विनिमय सञ्चितिमा सुधार ल्याउनुका साथै समग्र आर्थिक स्थिरतालाई टेवा पुर्याउँछ।
अन्य सूचकहरूमा, चालु आर्थिक वर्षको असोज मसान्तसम्ममा खुद पूँजीगत ट्रान्सफर (Net Capital Transfer) २ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ रहेको छ। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यस्तो ट्रान्सफर ५ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ रहेको थियो। यसै अवधिमा प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (Foreign Direct Investment – FDI) (इक्विटी मात्र) को आप्रवाहमा पनि उल्लेखनीय सुधार देखिएको छ। गत वर्षको असोजसम्म १ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ मात्र भित्रिएकोमा, चालु आर्थिक वर्षको असोजसम्ममा ४ अर्ब १४ करोड रुपैयाँ प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी भित्रिएको छ। यसले विदेशी लगानीकर्ताको नेपालप्रतिको विश्वास बढ्दै गएको संकेत गर्दछ र दीर्घकालीन आर्थिक विकासका लागि सकारात्मक वातावरण निर्माणमा सहयोग पुर्याउँछ।
